Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 21

Devanagari script

प्राप्तो रक्तानुबंधं च तीर्थं तत्रैव पर्वते । तत्र स्नातो विनिष्क्रांतो यावत्पश्यति भूमिपः

Transliteration

prāpto raktānubaṃdhaṃ ca tīrthaṃ tatraiva parvate | tatra snāto viniṣkrāṃto yāvatpaśyati bhūmipaḥ

Translation

అతడు అదే పర్వతములో ‘రక్తానుబంధ’ అనే తీర్థానికి చేరెను. అక్కడ స్నానమాచరించి బయటికి వచ్చి, రాజు తన స్థితిని పరిశీలించెను.

Word by Word

• प्राप्तः: having reached
• प्राप्तः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• रक्तानुबन्धम्: Raktānubandha (name of a tīrtha)
• रक्तानुबन्धम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रक्त + अनुबन्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (रक्तस्य अनुबन्धः) नाम-तीर्थम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• तीर्थम्: a sacred ford/place
• तीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय

• एव: indeed; just
• एव: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्यय (emphatic: just/indeed)

• पर्वते: on the mountain
• पर्वते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय

• स्नातः: having bathed
• स्नातः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• विनिष्क्रान्तः: having come out; having departed
• विनिष्क्रान्तः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: वि + निस् + क्रम् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• यावत्: until; as long as
• यावत्: Sambandha (Temporal marker)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय)
• Form: परिमाण/अवधिवाचक-अव्यय (as long as/until)

• पश्यति: sees
• पश्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• भूमिपः: the king
• भूमिपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भूमि + प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (भूमेः पः/पालकः)

Speaker

Sūta (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Raktānubandha

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: At a rocky mountain ford/pool named Raktānubandha, the king steps into clear water, bathes, and emerges; attendants hold garments; the moment is charged with expectancy.

Characters & Entities

• Raktānubandha Tīrtha
• parvata (mountain)
• bhūmipa (king)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha-snāna is presented as a direct means of purification whose effects become visible in one’s embodied condition and fortune.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Raktānubandha Tīrtha situated on the Arbuda mountain landscape in this section of the Skanda Purāṇa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (ritual bathing) at the named tīrtha.