Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Arbudha Khanda›Adhyaya 30›Shloka 29
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 29

Devanagari script

त्वं मुखं सर्वदेवानां त्वयि लोकाः प्रतिष्ठिताः । भूलोके च त्वया त्यक्ते वयं सर्वे सवासवाः । विनाशमेव यास्यामस्तस्मात्त्वं त्रातुमर्हसि

Transliteration

tvaṃ mukhaṃ sarvadevānāṃ tvayi lokāḥ pratiṣṭhitāḥ | bhūloke ca tvayā tyakte vayaṃ sarve savāsavāḥ | vināśameva yāsyāmastasmāttvaṃ trātumarhasi

Translation

నీవే సమస్త దేవతల ‘ముఖము’; నీ మీదనే లోకాలు స్థిరంగా ఉన్నాయి। నీవు భూలోకాన్ని విడిచిపెడితే, మేమందరం—ఇంద్రునితో సహా—వినాశానికే చేరుతాము; కనుక నీవు మమ్మల్ని రక్షించవలెను।

Word by Word
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), पुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (त्रिलिङ्ग), प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
मुखम्mouth; face; foremost
मुखम्:
Predicate/Complement (विधेय)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
सर्वदेवानाम्of all the gods
सर्वदेवानाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसर्व-देव (प्रातिपदिक; सर्व + देव)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन (Plural)
त्वयिin you
त्वयि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), त्रिलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन (Singular)
लोकाःworlds; beings
लोकाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन (Plural)
प्रतिष्ठिताःare established; are situated
प्रतिष्ठिताः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि/भूतकृत् (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्रियाविशेषणरूपेण/विधेयविशेषण (predicative participle)
भूलोकेin the earthly world
भूलोके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू-लोक (प्रातिपदिक; भू + लोक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन (Singular)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), त्रिलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन (Singular)
त्यक्तेwhen (it is) abandoned
त्यक्ते:
Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि (past passive participle, क्त), सप्तमी-विभक्ति (Locative absolute), एकवचन; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-सम्भव (contextual), ‘त्वया’ सह सति-सप्तमी (locative absolute)
वयम्we
वयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), त्रिलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन (Plural)
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन (Plural); विशेषण (adjective) ‘वयम्’ इत्यस्य
सवासवाःtogether with Indra (Vāsava)
सवासवाः:
Karta (Subject-apposition/कर्ता-समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootस-वासव (प्रातिपदिक; स + वासव)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन (Plural)
विनाशम्destruction
विनाशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविनाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular)
एवindeed; only
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (particle of emphasis)
यास्यामःwe shall go; we will reach
यास्यामः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष? (No) उत्तमपुरुष (1st person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतस्मात् (तद्-प्रातिपदिकात्)
Formहेतौ/तस्मात्-शब्दः (ablatival adverb: ‘therefore/from that’)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, त्रिलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
त्रातुम्to protect; to save
त्रातुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootत्रा (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), परस्मैपद-धातु; क्रियार्थक (purpose)
अर्हसिyou ought; you are fit
अर्हसि:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
Speaker

Devas

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa (frame)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣi assembly

Visual Art Cues

Scene: Devas, with Indra among them, plead before Agni: ‘Do not abandon earth’; Agni stands as a pillar of flame; behind, faint imagery of altars and worlds resting upon his radiance.

Characters & Entities
A
Agni
I
Indra (Vāsava)
D
Devas
L
Lokas

FAQs

Yajña and cosmic reciprocity depend on Agni; when the sacrificial link breaks, social and cosmic order (dharma) collapses.

Not a direct tirtha-glorification verse; it belongs to the Arbuda sacred landscape narrative where the nirjhara setting frames the episode.

Implicitly, it upholds yajña: Agni as the mouth of the gods who carries offerings; no specific vrata/dāna is stated.

←Previous Verse
Next Verse→