Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

Devanagari script

स्तनं धयन्तीं सुस्निग्धां शिशोः क्षीरानुरागिणः । सा तेन विद्धा बाणेन सहसा नतपर्वणा

Transliteration

stanaṃ dhayantīṃ susnigdhāṃ śiśoḥ kṣīrānurāgiṇaḥ | sā tena viddhā bāṇena sahasā nataparvaṇā

Translation

ఆ మృగి స్నేహపూర్వకంగా తన శిశువుకు పాలిచ్చుచుండెను; శిశువు పాలపై అనురాగి. అంతలోనే అతని నతపర్వముగల బాణం ఆమెను అకస్మాత్తుగా గాయపరచెను.

Word by Word

• स्तनम्: breast
• स्तनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्तन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• धयन्तीम्: suckling (drinking)
• धयन्तीम्: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: धा/धय् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकालिक-कर्तरि-शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सुस्निग्धाम्: very affectionate/tender
• सुस्निग्धाम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु- (उपसर्ग) + स्निग्ध (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (धयन्तीम् इति)

• शिशोः: of the fawn/infant
• शिशोः: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: शिशु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• क्षीरानुरागिणः: of (one) attached to milk
• क्षीरानुरागिणः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्षीर (प्रातिपदिक) + अनुरागिन् (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (क्षीरे अनुरागः यस्य); पुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (शिशोः इति)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तेन: by that (him/it)
• तेन: Karana/Hetu (Instrument/Cause/करण/हेतु)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/हेतु), एकवचन

• विद्धा: pierced/wounded
• विद्धा: Karma (Patient/कर्म)
• Type: Verb
• Root: व्यध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि-क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• बाणेन: with an arrow
• बाणेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: बाण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• सहसा: suddenly
• सहसा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सहसा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• नतपर्वणा: with bent joints (crooked-limbed)
• नतपर्वणा: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नत (प्रातिपदिक) + पर्वन् (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय/तत्पुरुष (नतानि पर्वाणि यस्य/नतं पर्व यस्य); पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (बाणेन/तेन इत्यर्थे)

Speaker

Paulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda

Type: peak

Visual Art Cues

Scene: A doe suckles her fawn; the king’s arrow suddenly pierces her—tender intimacy shattered by abrupt violence, with the fawn clinging in helpless dependence.

Characters & Entities

• Suprabha (king)
• doe (mṛgī)
• fawn (śiśu)
• arrow (bāṇa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Violence ignores the sanctity of care and motherhood; the Purāṇa uses pathos to awaken conscience and foreshadow repentance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The episode is part of the Kapilā Tīrtha māhātmya narrative cycle in Arbuda Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse narrates the harmful act that later necessitates purification.