Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 29

Devanagari script

भयान्मां भाषसे चैवं नास्ति प्राणसमं भयम् । तस्मात्प्राणभयान्न त्वमागमिष्यसि धेनुके

Transliteration

bhayānmāṃ bhāṣase caivaṃ nāsti prāṇasamaṃ bhayam | tasmātprāṇabhayānna tvamāgamiṣyasi dhenuke

Translation

భయంతోనే నీవు నాతో ఇలా మాట్లాడుతున్నావు; ప్రాణభయానికి సమానమైన భయం లేదు. కాబట్టి, ఓ ధేనువా, ప్రాణభయంతో నీవు తిరిగి రావు।

Word by Word

• भयात्: from fear
• भयात्: Hetu/Apadana (Cause/Ablative/हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; हेतौ

• माम्: me
• माम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• भाषसे: you speak
• भाषसे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भाष् (धातु)
• Form: लट्-लकार, मध्यम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb), प्रकारवाचक

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय

• अस्ति: there is
• अस्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• प्राण: life; vital breath
• प्राण: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)
• Form: समासपूर्वपद-रूपेण

• समम्: equal to
• समम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भयम्-इत्यस्य विशेषणम्

• भयम्: fear
• भयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Discourse link (तर्क/निष्कर्ष)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तस्मात्-इति अव्ययीभाववत् निपात (therefore), पञ्चमी-रूपेण प्रयोगः

• प्राण: life
• प्राण: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)
• Form: समासपूर्वपद-रूपेण

• भयात्: from fear
• भयात्: Hetu/Apadana (Cause/Ablative/हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; हेतौ

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• आगमिष्यसि: you will come/return
• आगमिष्यसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-गम् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), मध्यम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• धेनुके: O cow (dear one)
• धेनुके: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: धेनुका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Speaker

Vyāghra (Tiger)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Close focus on the tiger’s assertive speech: he gestures as if stating a maxim about fear; Kapilā appears small yet composed, the forest shadows suggesting mortality’s presence.

Characters & Entities

• Vyāghra
• Kapilā (cow)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It highlights the strongest human/animal instinct—self-preservation—and sets up the higher dharma of keeping one’s pledged word despite fear.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is explicitly named in this verse; it belongs to the Arbuda narrative within Prabhāsa Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is ethical reasoning within a story.