
పులస్త్యుడు రాజును యమతీర్థానికి వెళ్లమని ఉపదేశిస్తాడు. అది అపూర్వమైన పుణ్యక్షేత్రం—నరకస్థితుల నుండి జీవులను విముక్తి చేస్తుంది, పాపాన్ని నశింపజేస్తుంది. దృష్టాంతంగా చిత్రాంగద రాజు కథ వస్తుంది. అతడు తీవ్రమైన లోభి, హింసకుడు, దేవబ్రాహ్మణపీడకుడు, దొంగతనం‑పరస్త్రీగమనాలకు అలవాటు, సత్యశౌచరహితుడు, మాయా‑ఈర్ష్యలకు లోనైనవాడు. అర్బుద పర్వతంలో వేటకు వెళ్లి దాహంతో ఒక జలాశయంలో దిగగా, అక్కడ గ్రాహం (మొసలి) పట్టుకొని అతడు మరణిస్తాడు. యమదూతలు అతడిని ఘోర నరకాలలో పడేస్తారు; కానీ యమతీర్థంలో మరణసంబంధ స్పర్శవల్ల ఆ నరకాలలోని జీవులకూ అనూహ్య ఉపశమనం కలుగుతుంది. ఆశ్చర్యపోయిన దూతలు ధర్మరాజుకు నివేదిస్తారు. యముడు వివరిస్తాడు—భూమిపై అర్బుదాచల సమీపంలో నేను తపస్సు చేసిన నా ప్రియ తీర్థం ఉంది; ఆ సర్వపాపహర తీర్థంలో మరణించినవారిని వెంటనే విడుదల చేయాలి. యమాజ్ఞతో రాజు విముక్తుడై అప్సరసలతో కూడి స్వర్గాన్ని పొందుతాడు. అంతట నియమఫలం—భక్తితో అక్కడ స్నానం చేసినవాడు జరామరణరహిత పరమపదాన్ని చేరుతాడు. ప్రత్యేకంగా చైత్ర శుక్ల త్రయోదశీనాడు శ్రమతో స్నానం చేసి, అక్కడ విధివిధానంగా శ్రాద్ధం చేస్తే పితృదేవతలకు దీర్ఘకాల స్వర్గవాసం లభిస్తుంది.
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ यमतीर्थमनुत्तमम् । मोचकं नरकेभ्यश्च प्राणिनां पापनाशनम्
పులస్త్యుడు పలికెను—తదనంతరం, ఓ నృపశ్రేష్ఠా, అనుత్తమ యమతీర్థమునకు వెళ్లవలెను; అది నరకములనుండి విమోచకము, ప్రాణుల పాపనాశకము।
Verse 2
पुरा चित्रांगदो नाम राजा परमलोभवान् । न तेन सुकृतं किंचित्कृतं पार्थिवसत्तम
పూర్వకాలంలో చిత్రాంగదుడు అనే రాజు ఉండెను; అతడు అత్యంత లోభి. ఓ రాజశ్రేష్ఠా, అతడు ఏ పుణ్యకర్మనూ చేయలేదు.
Verse 3
अतीव निष्ठुरो दुष्टो देवब्राह्मणपीडकः । परदारहरो नित्यं परवित्तहरस्तथा
అతడు అత్యంత క్రూరుడూ దుష్టుడూ, దేవభక్తులను బ్రాహ్మణులను పీడించేవాడు. నిత్యం పరస్త్రీలపై దురాశతో, పరధనాన్ని హరించేవాడూ అయ్యెను.
Verse 4
सत्यशौचविहीनस्तु मायामत्सरसंयुतः । स कदाचिन्मृगयासक्त आरूढोऽर्बुदपर्वते
అతడు సత్యశౌచరహితుడు, మాయా మత్సరాలతో యుక్తుడు. ఒకసారి వేటపై మక్కువతో అర్బుద పర్వతాన్ని ఎక్కెను.
Verse 6
पद्मिनीभिः समाकीर्णो ग्राहनक्रझषाकुलः । नानापक्षिसमायुक्तो मनोहारी सुविस्तरः
ఆ సరస్సు పద్మినీలతో నిండినది, గ్రాహ-నక్ర-మత్స్యాలతో కిటకిటలాడినది. నానావిధ పక్షులతో కూడి, మనోహరంగా విస్తరించి ఉండెను.
Verse 7
तृषार्तः संप्रविष्टः स तस्मिन्नेव जलाशये । ग्राहेण तत्क्षणाद्धृत्वा भक्षितो नृपसत्तम
దాహంతో బాధపడుతూ అతడు అదే సరస్సులో ప్రవేశించాడు. క్షణమాత్రంలోనే ఒక గ్రాహం అతడిని పట్టుకొని భక్షించింది, ఓ నృపశ్రేష్ఠా.
Verse 8
तस्यार्थे नरका रौद्रा निर्मिताश्च यमेन च । यमदूतैस्ततः क्षिप्तः स नीत्वा पापकृत्तमः
అతని కారణంగా యముడు భయంకరమైన నరకాలను నిర్మించాడు. తరువాత యమదూతలు అతన్ని కిందికి విసిరి, ఆ మహాపాపిని లాక్కొని నరకానికి తీసుకెళ్లారు.
Verse 9
तस्य स्पर्शेन ते सर्वे नरकस्था सुखं गताः । ते दूता धर्मराजाय वृत्तांतं नरको द्भवम् । आचख्युर्विस्मयाविष्टा नरकस्थानां सुखोद्भवम्
అతని స్పర్శమాత్రంతో నరకంలో ఉన్న వారందరూ సుఖాన్ని పొందారు. ఆశ్చర్యంతో నిండిన దూతలు ధర్మరాజునకు ఆ విచిత్ర వృత్తాంతాన్ని తెలిపారు—నరకవాసుల్లో సుఖం ఎలా పుట్టిందో అని.
Verse 10
तदा वैवस्वतः प्राह भूमावस्त्यर्बुदाचलः । तत्र मेऽतिप्रियं तीर्थं यत्र तप्तं मया तपः
అప్పుడు వైవస్వత యముడు అన్నాడు—భూమిపై అర్బుదాచల పర్వతం ఉంది. అక్కడ నాకు అత్యంత ప్రియమైన తీర్థం ఉంది; అక్కడ నేనే తపస్సు చేశాను.
Verse 11
तत्रासौ मृत्युमापन्नो भात्यदस्त्विह कारणम् । तैरुक्तं सत्यमेतद्धि मृतोऽसावर्बुदाचले । ग्राहेण स धृतस्तत्र मृत्युं प्राप्तो नृपाधमः
‘అక్కడే అతడు మరణించాడు—ఇదే ఇక్కడ కారణంగా కనిపిస్తోంది.’ వారు అన్నారు—‘ఇది సత్యం; అతడు అర్బుదాచలంలో చనిపోయాడు. అక్కడ మొసలిచే పట్టుబడి, ఆ నీచ రాజు మరణాన్ని పొందాడు.’
Verse 12
यम उवाच । मुच्यतामाशु तेनायं नानेयाश्चापरे जनाः । ये मृता मम तीर्थे वै सर्वपातकनाशने
యముడు అన్నాడు—‘ఆ (తీర్థ ప్రభావం) వల్ల ఇతనిని వెంటనే విడుదల చేయండి; మరియు నా సర్వపాతకనాశక తీర్థంలో మరణించిన ఇతరులను శిక్షకు ఇక తీసుకురావద్దు.’
Verse 13
ततस्तैः किंकरैर्मुक्तो यमवाक्यान्नृपोत्तम । त्रिविष्टपं मुदा प्राप्तः सेव्यमानोऽप्सरोगणैः
అప్పుడు యముని ఆజ్ఞచేత ఆ కింకరులచే విముక్తుడైన వాడు, ఓ నృపోత్తమా, ఆనందంతో త్రివిష్టపం (స్వర్గం) చేరి అప్సరాగణాల సేవను పొందెను।
Verse 14
यस्तु भक्तिसमायुक्तः स्नानं तत्र समाचरेत् । स याति परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्
భక్తితో కూడి అక్కడ స్నానం ఆచరించువాడు, జరా మరణరహితమైన పరమ స్థానాన్ని పొందును।
Verse 15
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत् । चैत्रशुक्लत्रयोदश्यां यत्र सिद्धिं गतो यमः
కాబట్టి సమస్త ప్రయత్నంతో అక్కడ స్నానం ఆచరించాలి—ప్రత్యేకంగా చైత్ర శుక్ల త్రయోదశిన, యముడు సిద్ధిని పొందిన ఆ స్థలంలో।
Verse 16
तस्मिन्नेव नरः सम्यक्छ्राद्धकृत्यं समाचरेत् । आकल्पं पितरस्तस्य स्वर्गे तिष्ठंति पार्थिव
అదే స్థలంలో మనిషి శ్రాద్ధకృత్యాన్ని విధివిధానంగా ఆచరించాలి; ఓ పార్థివా, అతని పితృదేవతలు ఒక కల్పకాలం వరకు స్వర్గంలో స్థిరంగా ఉంటారు।
Verse 18
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खंडे तृतीयेऽर्बुदखण्डे यमतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टादशोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, సప్తమ ప్రభాసఖండంలోని తృతీయ అర్బుదఖండంలో ‘యమతీర్థమాహాత్మ్యవర్ణనం’ అనే అష్టాదశ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।
Verse 58
अटनात्स परिश्रांतः क्षुत्पिपासासमाकुलः । तेन तत्र ह्रदः प्राप्तः स्वच्छोदकप्रपूरितः
అటుతిరుగుతూ అతడు బాగా అలసిపోయి, ఆకలి దాహాలతో వ్యాకులుడయ్యాడు. అప్పుడు అక్కడ స్వచ్ఛజలంతో నిండిన ఒక హ్రదాన్ని చేరాడు.