Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8

Devanagari script

ईश्वर उवाच । पंगो तुष्टो महादेवो वरं वरय सुव्रत । तव दास्याम्यहं सर्वं यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

Transliteration

īśvara uvāca | paṃgo tuṣṭo mahādevo varaṃ varaya suvrata | tava dāsyāmyahaṃ sarvaṃ yadyapi syātsudurlabham

Translation

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే పంగూ, మహాదేవుడు ప్రసన్నుడు. హే సువ్రతా, వరం కోరుము; అత్యంత దుర్లభమైనదైనా నేను నీకు సమస్తం ప్రసాదించెదను।

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara (the Lord)
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; धातु: √वच्

• पङ्गो: O Paṅgu
• पङ्गो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पङ्गु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• तुष्टः: pleased
• तुष्टः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तुष् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग प्रथमा एकवचन; धातु: √तुष्; (महादेवः इति विशेषण)

• महादेवः: Mahādeva
• महादेवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वरम्: a boon
• वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• वरय: choose/ask for
• वरय: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृ (धातु)
• Form: लोट् (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; धातु: √वृ (वरयति, 10P causative usage)

• सुव्रत: O man of good vows
• सुव्रत: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सु (उपसर्ग/प्रातिपदिक) + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय: सुन्दरं व्रतं यस्य/सु-व्रतः

• तव: to you/your
• तव: Sambandha (Possessor/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (genitive), एकवचन; सर्वनाम

• दास्यामि: I will give
• दास्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लृट् (simple future), उत्तमपुरुष, एकवचन; धातु: √दा (3P)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मरूपेण

• यद्यपि: even if
• यद्यपि: Sambandha (Clause linker)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय) + अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अन्वय-अव्यय (concessive: ‘even if’)

• स्यात्: may be/should be
• स्यात्: Kriya (Subordinate verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; धातु: √अस्

• सुदुर्लभम्: very hard to obtain
• सुदुर्लभम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/प्रातिपदिक) + दुर्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (सर्वम् इति)

Speaker

Īśvara (Śiva/Mahādeva)

Tirtha Mahatmya

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Implicitly the king in frame; directly Paṅgu is addressed by Īśvara

Visual Art Cues

Scene: Śiva speaks directly: ‘Choose a boon’; Paṅgu stands with folded hands, the air charged with divine generosity.

Characters & Entities

• Īśvara
• Mahādeva
• Paṃgu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine grace responds to sincere vows and devotion; Śiva can grant even the rarest attainments.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Paṃgu Tīrtha, within the Arbuda-khaṇḍa of the Prabhāsa-khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific ritual is prescribed here; the verse sets the boon-granting context of the tīrtha’s greatness.