Adhyaya 90

Verse 1

ऋषय ऊचुः । अग्नितीर्थं त्वया प्रोक्तं ब्रह्मतीर्थं च यत्पुरा । न तयोः कथितोत्पत्तिर्माहात्म्यं च महामते

ఋషులు పలికిరి—మీరు పూర్వం అగ్నితీర్థమును, బ్రహ్మతీర్థమును చెప్పితిరి; కాని హే మహామతీ, వాటి ఉద్భవమును మరియు మాహాత్మ్యమును ఇంకా వివరించలేదు।

Verse 2

तस्माद्विस्तरतो ब्रूहि एकैकस्य पृथक्पृथक् । न वयं तृप्तिमापन्नाः शृण्वतस्ते वचोऽमृतम्

కాబట్టి ఒక్కొక్కదానిని వేరువేరుగా విస్తారంగా చెప్పండి; మీ అమృతసమాన వచనాలను వింటున్నా మాకు ఇంకా తృప్తి కలగలేదు।

Verse 3

सूत उवाच । अत्र वः कीर्तयिष्यामि कथां पातकनाशिनीम् । अग्नितीर्थसमुद्भूतां सर्वसौख्यावहां शुभाम्

సూతుడు పలికెను—ఇక్కడ నేను మీకు పాపనాశిని కథను కీర్తిస్తాను; అది అగ్నితీర్థసంబంధంగా ఉద్భవించినది, శుభకరమైనది, సమస్త సుఖాలను ప్రసాదించేది।

Verse 4

सोमवंशसमुद्भूतः प्रतीपो नाम भूपतिः । पुरासीच्छौर्यसंपन्नो ब्रह्मज्ञानविचक्षणः

సోమవంశంలో జన్మించిన ప్రతీపుడు అనే రాజు ఒకడు ఉండెను; పురాకాలంలో అతడు శౌర్యసంపన్నుడు, బ్రహ్మజ్ఞానంలో విచక్షణుడు।

Verse 5

तस्य पुत्रद्वयं जज्ञे सर्वलक्षणलक्षितम् । देवापिः प्रथमस्तत्र द्वितीयः शंतनुर्द्विजाः

అతనికి రెండు కుమారులు జన్మించారు; వారు సమస్త శుభలక్షణాలతో అలంకృతులు. వారిలో మొదటివాడు దేవాపి, రెండవాడు, ఓ ద్విజులారా, శంతను.

Verse 6

अथो शिवपदं प्राप्ते प्रतीपे नृपसत्तमे । तपोऽर्थं राज्यमुत्सृज्य देवापिर्नियर्यौ वनम्

అనంతరం రాజశ్రేష్ఠుడైన ప్రతీపుడు శివపదాన్ని పొందినప్పుడు, దేవాపి తపస్సు నిమిత్తం రాజ్యాన్ని త్యజించి వనానికి బయలుదేరాడు.

Verse 7

ततश्च मंत्रिभिः सर्वैः शंतनुस्तस्य चानुजः । पितृपैतामहे राज्ये सत्वरं सन्नियोजितः

ఆపై సమస్త మంత్రులు అతని తమ్ముడైన శంతనును తండ్రి-పితామహుల పూర్వీక రాజ్యంలో త్వరగా అభిషేకించి నియమించారు.

Verse 8

एतस्मिन्नंतरे शक्रो न ववर्ष क्रुद्धाऽन्वितः । यावद्द्वादशवर्षाणि तस्मि न्राज्यं प्रशासति

ఈ మధ్యలో క్రోధంతో నిండిన శక్రుడు (ఇంద్రుడు) వర్షం కురిపించలేదు; అతడు రాజ్యాన్ని పాలిస్తున్నంతకాలం పన్నెండు సంవత్సరాలు అలాగే గడిచాయి.

Verse 9

अतः कृच्छ्रं गतः सर्वो लोकः क्षुत्परिपीडितः । चामुंडासदृशो जातो यो न मृत्युवशंगतः

అందువల్ల ఆకలితో బాధపడిన సమస్త ప్రజలు ఘోర కష్టంలో పడ్డారు. మరణాధీనుడుకాని వాడుకూడా చాముండలా కృశించి పోయాడు.

Verse 10

संत्यक्ताः पतिभिर्नार्यः पुत्राश्च पितृभिर्निजैः । मातरश्च तथा पुत्रैर्लोकेष्वन्येषु का कथा

భర్తలచే పరిత్యజింపబడిన స్త్రీలు, తమ తండ్రులచే విడిచిపెట్టబడిన కుమారులు; కుమారులచే కూడా పరిత్యజింపబడిన తల్లులు—ఇతరుల సంగతి ఇక ఏమని చెప్పాలి?

Verse 11

दैवयोगात्क्वचित्किंचित्कस्यचिद्यदि दृश्यते । सस्यं सिद्धमसिद्धं वा ह्रियते वीर्यतः परैः

దైవయోగముచే ఎక్కడైనా ఎవరికైనా చెందిన కొద్దిపాటి ధాన్యం కనబడితే, అది పండినదైనా పండనిదైనా—ఇతరులు బలవంతంగా దానిని లాక్కుంటారు.

Verse 12

शुष्का महीरुहाः सर्वे तथा ये च जलाशयाः । नद्यश्च स्वल्पतोयाश्च गंगाद्या अपि संस्थिताः

అన్ని వృక్షాలు ఎండిపోయాయి; అలాగే చెరువులు, జలాశయాలు కూడా. నదుల్లో నీరు అతి స్వల్పమైంది—గంగా మొదలైన మహానదులూ సన్నని ధారగా మాత్రమే నిలిచాయి.

Verse 13

एवं वृष्टेः क्षये जाते नष्टे धर्मपथे तथा । लोकेऽस्मिन्नस्थिसंघातैः पूरिते भस्मना वृते

ఇలా వర్షాభావం ఏర్పడి, ధర్మమార్గం నశించినప్పుడు, ఈ లోకం ఎముకల గుట్టలతో నిండిపోయి, భస్మంతో కప్పబడింది.

Verse 14

न कश्चिद्यजनं चक्रे न स्वाध्यायं न च व्रतम् । एवमालोक्यते व्योम वृष्ट्यर्थं क्षुत्समाकुलैः

ఎవరూ యజ్ఞం చేయలేదు; స్వాధ్యాయం లేదు, వ్రతమూ లేదు. ఆకలితో కలత చెందిన ప్రజలు వర్షం కోసం ఆకాశాన్నే తిలకిస్తూ ఉండేవారు.

Verse 15

एतस्मिन्नेव काले तु विश्वामित्रो महामुनिः । चर्मास्थिशेषसर्वांगो बुभुक्षार्त इतस्ततः

అదే సమయంలో, మహాముని విశ్వామిత్రుడు, శరీరం కేవలం చర్మం మరియు ఎముకలుగా మిగిలిపోగా, ఆకలితో అలమటిస్తూ ఇక్కడ అక్కడ తిరుగుతున్నాడు.

Verse 16

परिभ्रमंस्ततः प्राप्य कंचिद्ग्रामं निरुद्वसम् । मृतमर्त्योद्भवैव्याप्तमस्थिसंघैः समंततः

తిరుగుతూ ఆయన ఒక నిర్జన గ్రామానికి చేరుకున్నారు, అది నలువైపులా మరణించిన మనుషుల ఎముకల కుప్పలతో నిండి ఉంది.

Verse 17

अथ तत्र भ्रमन्प्राप्तश्चंडालस्य निवेशनम् । शून्ये गोऽस्थिसमाकीर्णे दुर्गंधेन समावृते

అక్కడ తిరుగుతుండగా ఆయన ఒక చండాలుని నివాసానికి చేరుకున్నారు, అది శూన్యంగా, ఆవు ఎముకలతో నిండి, దుర్వాసనతో కూడి ఉంది.

Verse 19

अथापश्यन्मृतं तत्र सारमेयं चिरोषितम् । संशुष्कं गन्धनिर्मुक्तं गृहप्रांते व्यवस्थितम्

అప్పుడు ఆయన ఇంటి మూల ఒక చనిపోయిన కుక్కను చూశారు, అది చాలా కాలం క్రితం మరణించి, పూర్తిగా ఎండిపోయి, వాసన లేనిదై ఉంది.

Verse 20

ततश्च श्रपयामास सुसमिद्धे हुताशने । क्षुत्क्षामो भोजनार्थाय ततः पाकाग्रमेव च

ఆకలితో క్షీణించిన ఆయన, భోజనం కోసం దానిని బాగా ప్రజ్వరిల్లుతున్న నిప్పులలో వండారు మరియు అది ఉడకడం కోసం అక్కడే వేచి ఉన్నారు.

Verse 21

समादाय पितॄंस्तर्प्य यावदग्नौ जुहोति सः । तावद्वह्निः परित्यज्य समस्तमपि भूतलम्

అది తీసుకొని అతడు పితృదేవతలకు తర్పణం చేసి అగ్నిలో ఆహుతులు సమర్పించసాగెను; అతడు హోమం చేస్తున్నంతకాలం వహ్ని తన స్థానాన్ని విడిచి సమస్త భూతలమంతటా వ్యాపించెను।

Verse 22

गतश्चादर्शनं सद्यः सर्वेषां क्षितिवासिनाम् । चित्ते कोपं समाधाय शक्रस्योपरि भूरिशः

తక్షణమే అతడు భూమివాసులందరి దృష్టికి అదృశ్యుడయ్యెను; మరియు హృదయంలో కోపాన్ని నిలుపుకొని ఆ మహాబలుడు శక్రుడు (ఇంద్రుడు) మీదే రోషం పెట్టెను।

Verse 23

एतस्मिन्नंतरे वह्नौ मर्त्यलोकाद्विनिर्गते । विशेषात्पीडिता लोका येऽवशिष्टा धरातले

ఇంతలో వహ్ని మర్త్యలోకమునుండి బయటకు ఉప్పొంగగా, భూమిపై మిగిలిన జీవులు మరింతగా, విశేషంగా బాధపడిరి।

Verse 24

एतस्मिन्नंतरे देवा ब्रह्मविष्णुपुरः सराः । वह्नेरन्वेषणार्थाय वभ्रमुर्धरणीतले

అంతలో బ్రహ్మా-విష్ణువులను అగ్రగాములుగా చేసుకొని దేవతలు ఆ వహ్నిని అన్వేషించుటకై ధరణీతలమంతటా సంచరించిరి।

Verse 25

अथ तैर्भ्रममाणैश्च प्रदृष्टोऽभूद्गजो महान् । निश्वसन्पतितो भूमौ वह्नितापप्रपीडितः

అప్పుడు వారు సంచరిస్తుండగా ఒక మహాగజము కనబడెను—అది ఊపిరాడక నేలపై పడిపోయి, అగ్నితాపముచే ఘోరంగా పీడింపబడుచుండెను।

Verse 26

अथ देवा गजं दृष्ट्वा पप्रच्छुस्त्वरयाऽन्विताः । कच्चित्त्वया स दृष्टोऽत्र कानने पावको गज

అప్పుడు దేవతలు ఆ గజాన్ని చూచి తొందరగా అడిగారు— “ఓ గజమా! ఈ అరణ్యంలో ఆ పావకుడు (అగ్ని) నీకు ఎక్కడైనా కనిపించాడా?”

Verse 27

गज उवाच । वंशस्तंबेऽत्र संकीर्णे संप्रविष्टो हुताशनः । सांप्रतं तेन निर्दग्धः कृच्छ्रादत्राहमागतः

గజుడు అన్నాడు— “ఇక్కడ దట్టమైన వెదురు గుంపులో హుతాశనుడు (అగ్ని) ప్రవేశించాడు. ఇప్పుడే అతని వేడితో కాలిపోతూ నేను ఎంతో కష్టపడి ఇక్కడికి వచ్చాను.”

Verse 28

अथ तैर्वेष्टितस्तस्मिन्वंशस्तंबे हुताशनः । देवैर्दत्त्वा गजेंद्रस्य शापं पश्चाद्विनिर्गतः

అప్పుడు దేవతలు ఆ వెదురు గుంపులో హుతాశనుణ్ని చుట్టుముట్టారు. తరువాత అతడు గజేంద్రునికి శాపం ఇచ్చి ఆపై బయటికి వచ్చాడు.

Verse 29

यस्मात्त्वयाहमादिष्टो देवानां वारणाधम । तस्मात्तव मुखे जिह्वा विपरीता भविष्यति

“హే వారణాధమా! దేవతల తరఫున నీవు నన్ను ఆజ్ఞాపించావు; అందుచేత నీ నోటిలో నీ నాలుక విపరీతంగా మారుతుంది.”

Verse 30

एवं शप्त्वा गजं शीघ्रं नष्टो वैश्वानरः पुनः । देवाश्चापि तथा पृष्ठे संलग्नास्तद्दिदृक्षया

ఇలా గజాన్ని త్వరగా శపించి వైశ్వానరుడు (అగ్ని) మళ్లీ అదృశ్యమయ్యాడు; దేవతలు కూడా ఏమి జరుగుతుందో చూడాలనే ఆసక్తితో అతని వెనుకనే అనుసరించారు.

Verse 31

अथ दृष्टः शुकस्तैश्च भ्रममाणैर्महावने । भोभोः शुक त्वया वह्निर्यदि दृष्टो निवेद्यताम्

అప్పుడు మహావనంలో తిరుగుచుండగా వారు ఒక శుకాన్ని చూచిరి. వారు పలికిరి—“ఓ శుకా! నీవు వహ్నిని చూచినయెడల మాకు నివేదించుము.”

Verse 32

शुक उवाच । योऽयं संदृश्यते दूराच्छमीगर्भे च पिप्पलः । एतस्मिंस्तिष्ठते वह्निरश्वत्थे सुरसत्तमाः

శుకుడు పలికెను—“దూరమున కనిపించుచున్న ఆ పిప్పలము (అశ్వత్థము) శమీ వృక్షగర్భమున నిలిచియున్నది. హే సురసత్తములారా! ఆ అశ్వత్థములోనే వహ్ని నివసించుచున్నాడు.”

Verse 33

अत्रस्थो यः कुलायो म आसीच्छिशुसमन्वितः । संदग्धस्तत्प्रतापेन अहंकृच्छ्राद्विनिर्गतः

“ఇక్కడ నా గూడు పక్షిపిల్లలతో కూడి ఉండెను; అతని ప్రతాపతాపముచే అది దగ్ధమయ్యెను. నేను మాత్రం మహాకష్టముతో తప్పించుకొని బయలుదేరితిని.”

Verse 34

तच्छ्रुत्वा तैः सुरैः सर्वैः शमीगर्भः स तत्क्षणात् । वेष्टितः पावकोऽप्याशु शुकं शप्त्वा विनिर्गतः

అది విని సమస్త దేవతలు క్షణమాత్రమున శమీ గర్భభాగమును చుట్టుముట్టిరి. పావకుడు (అగ్ని) కూడ శుకుని శపించి శీఘ్రముగా బయటికివచ్చెను.

Verse 35

अहं यस्मात्त्वया पाप देवानां संनिवेदितः । तस्माच्छुक न ते वाणी विस्पष्टा संभविष्यति

“హే పాపీ! నీవు నన్ను దేవతలకు నివేదించితివి; అందుచేత హే శుకా! నీ వాక్కు ఇక స్పష్టముగా ఉండదు.”

Verse 36

एवमुक्त्वा जातवेदा देवादर्शनवांछया । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे देवस्य परमेष्ठिनः

ఇట్లు పలికి జాతవేదుడు (అగ్ని) దేవదర్శనాభిలాషతో పరమేష్ఠి దేవుని హాటకేశ్వర క్షేత్రానికి వెళ్లెను।

Verse 37

जलाशयं सुगम्भीरं पूर्वोत्तरदिक्संस्थितम् । दृष्ट्वा तत्र प्रविष्टस्तु निभृतं च समाश्रितः

అక్కడ ఈశాన్య దిశలో ఉన్న అత్యంత గంభీరమైన జలాశయాన్ని చూచి, అతడు అందులో ప్రవేశించి నిశ్శబ్దంగా దాగి ఆశ్రయించెను।

Verse 38

एतस्मिन्नंतरे तत्र मत्स्यकच्छपदर्दुराः । वह्निप्रतापनिर्दग्धा दृश्यंते शतशो मृताः

అంతలో అక్కడ అగ్నితాపంతో దగ్ధమై వందల సంఖ్యలో మృతమైన చేపలు, తాబేళ్లు, కప్పలు కనిపించెను।

Verse 39

अथ चैकोऽर्धनिर्दग्ध आयुःशेषेण दर्दुरः । तस्माज्जलाद्विनिष्क्रांतो दृष्टो देवैश्च दूरतः

అప్పుడు ఒక కప్ప—అర్ధదగ్ధమై, ఆయుష్షేషమాత్రంతో జీవించి—ఆ జలమునుండి బయటికి వచ్చెను; దేవులు దూరమునుండి చూచిరి।

Verse 40

पृष्टश्च ब्रूहि चेद्भेक त्वया दृष्टो हुताशनः । तदर्थमिह संप्राप्ताः सर्वे देवाः सवासवाः

అతనిని ప్రశ్నించిరి—“చెప్పుము, ఓ కప్పా! నీవు హుతాశనుడు (అగ్ని)ని చూచితివా? ఆ కారణమునే వాసవుడు (ఇంద్రుడు) సహితంగా సమస్త దేవులు ఇక్కడికి వచ్చిరి.”

Verse 41

भेक उवाच । अस्मिञ्जलाशये वह्निः सांप्रतं पर्यवस्थितः । तस्यैते जलमध्यस्था मृता भूरिजलोद्भवाः

భేకుడు అన్నాడు—ఈ జలాశయంలో ఇప్పుడు అగ్ని స్థితిచేసి ఉన్నాడు. అతని కారణంగా జలమధ్యంలో నివసించే ఈ అనేక జలజ జీవులు మరణించారు.

Verse 42

अस्माकं निधनं प्राप्तं कुटुम्बं सुरसत्तमाः । अहं कृच्छ्रेण निष्क्रांत एतस्माज्जलसंश्रयात्

ఓ దేవశ్రేష్ఠులారా! మా కుటుంబమంతా మరణాన్ని పొందింది. నేను మాత్రం ఈ జలాశ్రయం నుండి మహా కష్టంతో బయటపడ్డాను.

Verse 43

तच्छ्रुत्वा ते सुराः सर्वे सर्वतस्तं जलाशयम् । वेष्टयित्वा स्थितास्तत्र वह्निर्भेकं शशाप ह

అది విని దేవతలందరూ ఆ జలాశయాన్ని అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టి అక్కడ నిలిచారు; అప్పుడు అగ్ని భేకుడిని శపించాడు.

Verse 44

यस्माद्भेक त्वया मूढ देवेभ्योऽहं निवेदितः । तस्मात्त्वं भविता नूनं विजिह्वोऽत्र धरातले

ఓ మూర్ఖ భేకుడా! నన్ను దేవతలకు తెలియజేశావు; అందువల్ల నీవు నిశ్చయంగా ఈ భూమిపై నాలుకలేనివాడవు అవుతావు.

Verse 45

एवमुक्त्वा ततः स्थानात्ततो वह्निर्विनिर्गतः । तावत्स ब्रह्मणा प्रोक्तः स्वयमेव महात्मना

ఇలా చెప్పి అగ్ని ఆ స్థలంనుండి బయలుదేరాడు. అంతలో మహాత్ముడైన బ్రహ్మదేవుడు స్వయంగా అతనితో పలికాడు.

Verse 46

भोभो वह्ने किमर्थं त्वं देवान्दृष्ट्वा प्रगच्छसि । त्वमाद्यश्चैव सर्वेषामेतेषां संस्थितो मुखम्

హే వహ్నీ! దేవులను చూచి నీవెందుకు వెళ్లిపోతున్నావు? నీవే అందరిలో అగ్రుడు; ఈ దేవతల ‘ముఖ’రూపంగా నీవే స్థితుడవు.

Verse 47

त्वय्याहुतिर्हुता सम्यगादित्यमुपतिष्ठते । आदित्याज्जायते वृष्टिर्वृष्टेरन्नं ततः प्रजाः

నీలో సమ్యకంగా ఆహుతి అర్పించబడితే అది ఆదిత్యుని చేరుతుంది. ఆదిత్యుని నుండి వర్షం, వర్షం నుండి అన్నం, అన్నం వల్ల ప్రజలు పోషింపబడుతారు.

Verse 48

तस्माद्धाता विधाता च त्वमेव जगतः स्थितः । संतुष्टे धार्यते विश्वं त्वयि रुष्टे विनंक्ष्यति

అందుచేత జగత్తుకు ధాతా, విధాతా నీవే. నీవు సంతుష్టుడైతే విశ్వం నిలుస్తుంది; నీవు రుష్టుడైతే అది వినాశానికి దూసుకుపోతుంది.

Verse 49

अग्निष्टोमादिका यज्ञास्त्वयि सर्वे प्रतिष्ठिताः । अथ सर्वाणि भूतानि जीवंति तव संश्रयात्

అగ్నిష్టోమాది యజ్ఞములన్నీ నీలోనే ప్రతిష్ఠితమై ఉన్నాయి. అలాగే సమస్త భూతప్రాణులు నీ ఆశ్రయంతోనే జీవిస్తారు.

Verse 50

त्वमग्ने सर्वभूतानामन्तश्चरसि सर्वदा । तेनैवान्नं च पानं च जठरस्थं पचत्यलम

హే అగ్నీ! నీవు ఎల్లప్పుడూ సమస్త భూతప్రాణుల అంతరంలో సంచరిస్తావు. ఆ శక్తిచేతనే జఠరస్థమైన అన్నం, పానం సమ్యకంగా జీర్ణమవుతాయి.

Verse 51

तस्मात्कुरु प्रसादं त्वं सर्वेषां च दिवौकसाम् । कोपस्य कारणं ब्रूहि यतस्त्यक्त्वा प्रगच्छसि

కాబట్టి నీవు స్వర్గవాసులైన సమస్త దేవతలపై ప్రసన్నుడవు. నీవు విడిచి వెళ్లిపోవడానికి కారణమైన నీ కోపహేతువును చెప్పుము.

Verse 52

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा देवस्य परमेष्ठिनः । प्रोवाच प्रणयात्कोपं कृत्वा नत्वा च पद्मजम्

సూతుడు పలికెను—పరమేష్ఠి దేవుని ఆ వచనములు విని, అతడు స్నేహవశాత్ కోపమును నటించి, పద్మజుడైన బ్రహ్మను నమస్కరించి పలికెను.

Verse 53

अग्निरुवाच । अहं कोपं समाधाय शक्रस्योपरि पद्मज । प्रणष्टो जगदुत्सृज्य यस्मात्तत्कारणं शृणु

అగ్ని పలికెను—ఓ పద్మజా! శక్రుడు (ఇంద్రుడు) పై నేను కోపాన్ని స్థిరపరచి, జగత్తును విడిచి అంతర్ధానమయ్యాను. దాని కారణం వినుము.

Verse 54

अनावृष्ट्या महेन्द्रस्य संजातश्चौषधीक्षयः । ततोऽस्म्यहं श्वमांसेन विश्वामित्रेण योजितः

మహేంద్రుడు (ఇంద్రుడు) వర్షం కురిపించకపోవడంతో ఔషధి-వనస్పతులు క్షీణించాయి. అప్పుడు విశ్వామిత్రుడు నన్ను బలవంతంగా శ్వమాంసభక్షణానికి నియోగించాడు.

Verse 55

एतस्मात्कारणान्नष्टो न कामान्न च संभ्रमात् । अभक्ष्यभक्षणाद्भीतः सत्यमेतन्मयोदितम्

ఈ కారణంతోనే నేను అంతర్ధానమయ్యాను—కామన వల్ల కాదు, గందరగోళం వల్ల కూడా కాదు. అభక్ష్యభక్షణం పట్ల భయంతోనే; ఇదే నేను పలికిన సత్యం.

Verse 56

तच्छ्रुत्वा स चतुर्वक्त्रः शक्रमाह ततः परम् । युक्तमेव शिखी प्राह किमर्थं न च वर्षसि

అది విని చతుర్ముఖ పితామహ బ్రహ్మ శక్రునితో మరల ఇలా అన్నాడు— “అగ్ని యథార్థమే చెప్పాడు; నీవెందుకు వర్షం కురిపించడంలేదు?”

Verse 57

शक्र उवाच । ज्येष्ठं भ्रातरमुल्लंघ्य शंतनुः पृथिवीपतिः । पितृपैतामहे राज्ये स निविष्टः पितामह

శక్రుడు అన్నాడు— “పితామహా! భూపతి శంతనువు తన జ్యేష్ఠ భ్రాతను అతిక్రమించి పితృ–పైతామహ రాజ్యంలో తానే ఆసీనుడయ్యాడు.”

Verse 58

एतस्मात्कारणाद्वृष्टिः संनिरुद्धा मया प्रभो । तद्ब्रूहि किं करोम्यद्य त्वं प्रमाणं पितामह

“ఈ కారణంతోనే, ప్రభో, నేను వర్షాన్ని నిలిపివేశాను. కాబట్టి నేడు నేను ఏమి చేయాలి? పితామహా, నీవే ప్రమాణం.”

Verse 59

पितामह उवाच । तस्याक्रमस्य संप्राप्तं पापं तेन महीभुजा । उपभुक्तमवृष्ट्याद्य तस्माद्वृष्टिं कुरु द्रुतम्

పితామహుడు అన్నాడు— “ఆ అతిక్రమణ వల్ల ఆ రాజుకు వచ్చిన పాపం నేటి అనావృష్టి ద్వారా అనుభవించబడింది; కాబట్టి త్వరగా వర్షం కురిపించు.”

Verse 60

मद्वाक्याद्याति नो नाशं यावदेतज्जगत्त्रयम् । अकालेनापि देवेन्द्र सस्याभावाद्बुभुक्षया

“నా వాక్యంతో ఈ త్రిలోకం నశించదు. దేవేంద్రా, కాలానికి విరుద్ధంగా కొద్దిపాటి ఆలస్యం అయినా పంటల లేమి వల్ల క్షుధను కలిగిస్తుంది.”

Verse 61

एतस्मिन्नंतरे शक्र आदिदेश त्वरान्वितः । पुष्करावर्तकान्मेघान्वृष्ट्यर्थं धरणीतले

అంతలో త్వ‌రతో నిండిన శక్రుడు (ఇంద్రుడు) పుష్కరావర్తక మేఘాలను పిలిచి, భూమితలంపై వర్షం కురిపించమని ఆజ్ఞాపించాడు।

Verse 62

तेऽपि शक्रसमादेशात्समस्तधरणीतलम् । तत्क्षणात्पूरयामासुर्गर्जन्तो विद्युदन्विताः

వారూ శక్రుని ఆజ్ఞతో క్షణమాత్రంలోనే సమస్త భూమితలాన్ని నింపారు—గర్జిస్తూ, మెరుపులతో కూడి।

Verse 63

अथाब्रवीत्पुनर्ब्रह्मा देवैः सार्धं हुताशनम् । अग्निहोत्रेषु विप्राणां प्रत्यक्षो भव पावक । सांप्रतं त्वं वरं मत्तः प्रार्थयस्वाभिवांछितम्

అప్పుడు బ్రహ్మదేవుడు దేవులతో కలిసి మళ్లీ హుతాశనుడు (అగ్ని)ని ఉద్దేశించి అన్నాడు—“ఓ పావకా, బ్రాహ్మణుల అగ్నిహోత్ర కర్మలలో ప్రత్యక్షంగా ప్రదర్శించు; ఇప్పుడు నన్ను కోరిన వరాన్ని అడుగు।”

Verse 64

अग्निरुवाच । अयं जलाशयः पुण्यो मन्नाम्ना पृथिवीतले । ख्यातिं यातु चतुर्वक्त्र वह्नितीर्थमिति स्मृतम्

అగ్ని అన్నాడు—“ఓ చతుర్వక్త్రా, భూమిపై ఉన్న ఈ పుణ్య జలాశయం నా నామంతో ప్రసిద్ధి పొందుగాక; ‘వహ్నితీర్థం’ అని స్మరించబడుగాక।”

Verse 65

अत्र यः प्रातरुत्थाय स्नात्वा श्रद्धा समन्वितः । अग्निसूक्तं जपित्वा च त्वां प्रपश्यति सादरम् । तस्य तुष्टिस्त्वया कार्या द्रुतं मद्वाक्यतः प्रभो

ఇక్కడ ఎవడు ప్రాతఃకాలంలో లేచి శ్రద్ధతో స్నానం చేసి, అగ్నిసూక్తాన్ని జపించి, భక్తితో నీ దర్శనం చేస్తాడో—ఓ ప్రభూ, నా వాక్యానుసారం అతనికి త్వరగా తృప్తి ప్రసాదం కలుగజేయుము।

Verse 66

श्रीब्रह्मोवाच । अत्र यः प्रातरुत्थाय स्नात्वा वै वेदविद्द्विजः । अग्निसूक्तं जपित्वा च वीक्षयिष्यति मां ततः

శ్రీబ్రహ్ముడు పలికెను—ఇక్కడ వేదవిదుడైన ద్విజుడు ప్రాతఃకాలంలో లేచి స్నానం చేసి అగ్నిసూక్తాన్ని జపిస్తే, అనంతరం నన్ను దర్శించును.

Verse 67

अग्निष्टोमस्य यज्ञस्य सकलं लप्स्यते फलम् । अनेकजन्मजं पापं नाशमेष्यति पावक

అతడు అగ్నిష్టోమ యజ్ఞపు సంపూర్ణ ఫలాన్ని పొందును; హే పావకా! అనేక జన్మల పాపము నశించును.

Verse 68

सूत उवाच । एवमुक्त्वा स भगवान्विरराम पितामहः । पावकोऽपि च विप्राणामग्निहोत्रेषु संस्थितः

సూతుడు పలికెను—ఇట్లు చెప్పి భగవాన్ పితామహుడు (బ్రహ్మ) మౌనమయ్యెను; పావకుడు (అగ్ని) కూడా విప్రుల అగ్నిహోత్రకర్మములలో స్థిరపడ్డాడు.

Verse 69

एवं तत्र समुद्भूतं वह्नितीर्थं महाद्भुतम् । तत्र स्नातो नरः प्रातः सर्वपापैः प्रमुच्यते

ఇట్లు అక్కడ మహాద్భుతమైన వహ్నితీర్థము ఉద్భవించెను. అక్కడ ప్రాతఃస్నానం చేసిన మనిషి సమస్త పాపముల నుండి విముక్తుడగును.

Verse 70

अग्निरुवाच ममातृप्तस्य लोकेश तावद्द्वादशवत्सरान् । क्षुत्पीडासंवृते मर्त्ये न प्राप्तं कुत्रचिद्धविः

అగ్ని పలికెను—హే లోకేశా! నేను అతృప్తుడనై యుండగా, క్షుధాపీడతో కమ్ముకున్న ఈ మర్త్యలోకంలో పన్నెండు సంవత్సరాలు ఎక్కడా నాకు హవిస్ (ఆహుతి) చేరలేదు.

Verse 71

भविष्यंति तथा यज्ञा कालेन महता विभो । संजातैः पशुभिर्भूयः सस्यादैरपरैर्भुवि

హే విభో! మహాకాలం గడిచిన తరువాత యజ్ఞాలు మళ్లీ ప్రవృత్తిస్తాయి; భూమిపై పశువులు, ధాన్యశస్యాలు మరియు ఇతర ఉత్పత్తులు కూడా మరల సమృద్ధిగా జన్మిస్తాయి।

Verse 72

श्रीब्रह्मोवाच । अत्र ये ब्राह्मणाः केचिन्निवसंति हुताशन । वसोर्द्धाराप्रदानेन ते त्वां नक्तंदिनं सदा

శ్రీబ్రహ్ముడు పలికెను—హే హుతాశన! ఇక్కడ కొందరు బ్రాహ్మణులు నివసిస్తున్నారు; వారు వసోర్ధారా (నిరంతర ఘృతధారా) అర్పణచేసి రాత్రింబవళ్లు నిన్ను సదా తృప్తిపరచి పోషిస్తారు।

Verse 73

तर्पयिष्यंति सद्भक्त्या ततः पुष्टिमवाप्स्यसि । तेऽपि काम्यैर्मनोऽभीष्टैर्भविष्यंति समन्विताः

వారు సద్భక్తితో నిన్ను తృప్తిపరుస్తారు; దానివల్ల నీవు పుష్టి, బలాన్ని పొందుతావు. వారు కూడా మనోభీష్టమైన కామ్యఫలాలతో సమన్వితులవుతారు।

Verse 74

संक्रांति समये येषां वसोर्धाराप्रदायिनाम् । भविष्यति क्षुतं वह्ने हूयमाने तवानल

సంక్రాంతి సమయంలో వసోర్ధారా అర్పించే వారికి, హే అనల! ఆహుతులు పోయబడుతున్నప్పుడు, హే వహ్నే, నీలో ‘క్షుత’ అనే అగ్నిసూచక ప్రతిస్పందన ఉద్భవిస్తుంది।

Verse 75

तेषां पापं च यत्किंचिज्ज्ञानतोऽज्ञानतः कृतम् । तद्यास्यति क्षयं सर्वमाजन्ममरणांतिकम्

వారి ఏ పాపమైనా—తెలిసి గానీ తెలియక గానీ—చేసినది, అది జన్మమరణాంతం వరకు కూడబెట్టినదైనా సమస్తం పూర్తిగా క్షయమవుతుంది।

Verse 76

त्वयि तुष्टिं गते पश्चाद्भविष्यति महीपतिः । शिबिर्नाम सुविख्यात उशीनरसमुद्रवः

నీవు సంపూర్ణంగా తృప్తి చెందిన తరువాత భూమిపై ఒక రాజు అవతరిస్తాడు—ఉశీనర వంశంలో జన్మించిన, ‘శిబి’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడు।

Verse 77

स कृत्वा श्रद्धया युक्तः सत्रं द्वादशवार्षिकम् । वसोर्द्धाराप्रदानेन वर्षं त्वां तर्पयिष्यति । कलशस्य च वक्त्रेणाविच्छिन्नेन दिवानिशम्

అతడు శ్రద్ధతో కూడి పన్నెండు సంవత్సరాల సత్రయాగం నిర్వహిస్తాడు. తరువాత వసోర్ధారా దానంతో, కలశముఖం ద్వారా అవిచ్ఛిన్నంగా దివానిశలు ఒక సంవత్సరం నిన్ను తర్పింపజేస్తాడు।

Verse 78

ततस्तुष्टिं परां प्राप्य परां पुष्टिमवाप्स्यसि । पूज्यमानो धरापृष्ठे सर्वैर्वेदविदां वरैः

అప్పుడు పరమ తృప్తిని పొందిన నీవు పరమ పుష్టి మరియు బలాన్ని పొందుతావు; భూమిపై వేదవిదులలో శ్రేష్ఠులైన వారందరి చేత పూజింపబడుతావు।

Verse 79

अद्यप्रभृति यत्किंचित्कर्म चात्र भविष्यति । शांतिकं पौष्टिकं वापि वसोर्द्धारासमन्वितम् । संभविष्यति तत्सर्वं तव तृप्तिकरं परम्

ఈ రోజు నుండి ఇక్కడ జరిగే ఏ కర్మమైనా—శాంతికమైనదైనా పుష్టికమైనదైనా—వసోర్ధారాతో కూడి ఉంటే, అది అంతా నీకు పరమ తృప్తికరమవుతుంది।

Verse 80

अपि यद्वैश्वदेवीयं कर्म किंचिद्द्विजन्मनाम् । वसोर्द्धाराविहीनं च निष्फलं संभविष्यति

ద్విజులు చేసే ఏ వైశ్వదేవ కర్మమైనా, వసోర్ధారా లేకపోతే, అది నిష్ఫలమవుతుంది।

Verse 81

यस्माद्भवति संपूर्णं कर्म यज्ञादिकं हि तत् । शांतिकं वैश्वदेवं च पूर्णाहुतिरिहोच्यते

దీనివలన యజ్ఞాది కర్మములు సంపూర్ణమగునందున, ఇక్కడ శాంతికర్మకును వైశ్వదేవమునకును దీనిని ‘పూర్ణాహుతి’ అని పలుకుదురు।

Verse 82

यः सम्यक्छ्रद्धया युक्तो वसोर्द्धारां प्रदास्यति । स कामं मनसा ध्यातं समवाप्स्यति कृत्स्नशः

యథార్థ శ్రద్ధతో వసోర్ధారాను అర్పించువాడు, మనసులో ధ్యానించిన కోరికను సంపూర్ణంగా పొందును।