Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 44
Devanagari script
एतस्य देवराजस्य क्षंतव्यं मम वाक्यतः । तत्कृतं मूढभावेन यदनेन विचेष्टितम्
Transliteration
etasya devarājasya kṣaṃtavyaṃ mama vākyataḥ | tatkṛtaṃ mūḍhabhāvena yadanena viceṣṭitam
Translation
నా వాక్యమునుబట్టి ఈ దేవరాజుని క్షమించవలెను. ఇతడు చేసిన ఏ అనుచిత చేష్టయైనా మూర్ఖత్వం మరియు మోహం వలననే జరిగింది.
Word by Word
एतस्यof this
एतस्य:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
देवराजस्यof the king of gods
देवराजस्य:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootदेवराज (प्रातिपदिक: देव + राजन्)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (देवानां राजा)
क्षन्तव्यम्to be forgiven/should be pardoned
क्षन्तव्यम्:
Kriya (Obligation/predicate)
TypeAdjective
Root√क्षम (धातु) + तव्यत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive/obligatory), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय (predicate: ‘should be forgiven’)
ममmy
मम:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
वाक्यतःaccording to my word
वाक्यतः:
Hetu/Pramana (Reason/authority)
TypeIndeclinable
Rootवाक्य (प्रातिपदिक) + तस् (तसिल्)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb: ‘according to/from’), हेतौ/प्रमाणे
तत्that
तत्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देश (correlative)
कृतम्done
कृतम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Root√कृ (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘तत्’ इत्यस्य विशेषण
मूढभावेनthrough foolishness
मूढभावेन:
Karana (Instrument/means)
TypeNoun
Rootमूढभाव (प्रातिपदिक: मूढ + भाव)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (मूढस्य भावः = foolishness)
यत्which/that which
यत्:
Karma (Relative object)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धे (relative)
अनेनby him/with this
अनेन:
Karana/Karta (Agent in passive context)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
विचेष्टितम्acted/done (misdeed)
विचेष्टितम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootवि + √चेष्ट् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘यत्’ इत्यस्य विशेषण
Speaker
Dakṣa
Skanda Dialogue
Listener: assembled devas/participants addressed to forgive the devarāja
Visual Art Cues
Scene: A mediator (Dakṣa) requests the assembly to forgive the ‘devarāja’; the accused stands with lowered head; the group’s posture softens, signaling reconciliation.
Characters & Entities
D
DakṣaD
Devarāja (Indra)FAQs
Forgiveness (kṣamā) is a dharmic remedy that restores cosmic and social harmony after errors born of delusion.
No specific tīrtha is named in this verse.
A moral prescription is given—grant forgiveness—rather than a technical ritual act.