Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 43

Devanagari script

सोऽयं मद्वचनाद्राजा भविष्यति पतत्रिणाम् । तेजोवीर्यसमोपेतः शक्रादपि सुवीर्यवान्

Transliteration

so'yaṃ madvacanādrājā bhaviṣyati patatriṇām | tejovīryasamopetaḥ śakrādapi suvīryavān

Translation

నా వాక్యమువలన ఇతడు పక్షుల రాజుగా అవుతాడు; తేజస్సు, వీర్యంతో సముపేతుడై, శక్రుడు (ఇంద్రుడు) కంటే కూడా అధిక పరాక్రమవంతుడు అవుతాడు.

Word by Word

• सः: he/that
• सः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• अयम्: this (one)
• अयम्: Karta (Appositive)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• मद्वचनात्: from my word/at my command
• मद्वचनात्: Hetu/Apadana (Cause/Ablative source)
• Type: Noun
• Root: मत् (अस्मद्-सम्बन्धी) + वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (मम वचनम् = my word)

• राजा: king
• राजा: Karta (Subject complement)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• भविष्यति: will become
• भविष्यति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, परस्मैपद

• पतत्रिणाम्: of birds/winged ones
• पतत्रिणाम्: Sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: पतत्रिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

• तेजोवीर्यसमोपेतः: endowed with splendor and valor
• तेजोवीर्यसमोपेतः: Visheshana (Qualifier of ‘राजा’)
• Type: Adjective
• Root: तेजस् + वीर्य + समुपेत (कृदन्त-प्रातिपदिक; सम् + उप + √इ (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (तेजसा वीर्येण च समुपेतः = endowed with splendor and valor)

• शक्रात्: than Śakra (Indra)
• शक्रात्: Apadana (Standard of comparison)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (also/even)

• सुवीर्यवान्: very mighty
• सुवीर्यवान्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + वीर्यवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—कर्मधारय (सु + वीर्यवान् = very powerful)

Speaker

Dakṣa

Skanda Dialogue

Listener: assembled participants; beneficiary (‘this one’)

Visual Art Cues

Scene: A figure (likely a bird or destined-to-be bird-king) stands near the ritual arena as Dakṣa pronounces a boon; a luminous aura rises, indicating imminent transformation into the king of birds.

Characters & Entities

• Dakṣa
• Śakra (Indra)
• King of birds (Patatri-rāja; implied Garuḍa-like epithet)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine order can be redirected through dharmic authority; power is granted not for chaos but for restoring balance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; it states the destined outcome of prior Vedic ritual and authoritative command (vacana).