Adhyaya 73

Verse 1

। सूत उवाच । एवं ते कौरवाः सर्वे पांडोः पुत्राश्च शालिनः । तस्मात्स्थानात्ततो जग्मुर्यत्र द्वारवती पुरी

సూతుడు పలికెను—ఇలా ఆ కౌరవులందరూ, పాండువుల మహిమగల కుమారులతో కలిసి, ఆ స్థలంనుండి ద్వారవతీ నగరం ఉన్న చోటుకు బయలుదేరారు।

Verse 2

तत्र गत्वा विवाहं तु चक्रुः संहृष्टमानसाः । दुर्योधनस्य भूपस्य भानुमत्या समं तदा

అక్కడికి చేరి హర్షభరిత హృదయాలతో వారు అప్పుడు రాజు దుర్యోధనుని భానుమతితో వివాహాన్ని నిర్వహించారు।

Verse 3

नानावादित्रघोषेण वेदध्वनियुतेन च । गीतैर्मनोहरैः पाठैर्बन्दिनां च सहस्रशः

అనేక వాద్యాల ఘోషతో, వేదమంత్రధ్వనితో కూడి, మనోహర గీతాలు మరియు పఠనాలతో, వేలాది వందిమాగధులతో కలిసి—

Verse 4

एवं महोत्सवो जज्ञे तत्र यावद्दिनाष्टकम् । यादवानां कुरूणां च मिलितानां परस्परम्

ఈ విధంగా అక్కడ ఎనిమిది దినముల వరకు మహోత్సవము జరిగింది. యాదవులు మరియు కురువులు పరస్పర సౌహార్దంతో కలసి సమాగమమయ్యారు।

Verse 5

कृतार्थास्तत्र संजाताः सूतमागध बन्दिनः । चारणा ब्राह्मणेंद्राश्च तथान्येऽपि च तार्किकाः

అక్కడ సూతులు, మాగధులు, బందినులు వంటి కీర్తిగాయకులు కృతార్థులయ్యారు. చారణులు, బ్రాహ్మణేంద్రులు మరియు ఇతర తార్కికులూ తృప్తి పొందారు.

Verse 6

ततस्तु नवमे प्राप्ते दिवसे कुरुपांडवाः । भीष्माद्याः पुंडरीकाक्षमिदमूचुः ससौहृ दम्

తర్వాత తొమ్మిదవ దినము వచ్చినప్పుడు, భీష్మాది నాయకత్వంలో కురు పాండవులు సౌహార్దంతో పుండరీకాక్షునితో ఈ మాటలు పలికారు.

Verse 7

न वयं पुंडरीकाक्ष तव रामस्य चाश्रयम् । कथंचित्त्यक्तुमिच्छामः स्नेहपाशनियंत्रिताः

హే పుండరీకాక్షా! మేము నీదీ రామునిదీ అయిన ఆశ్రయాన్ని ఏ విధంగానూ విడిచిపెట్టదలచుకోము; స్నేహబంధముచే నియంత్రితులమై ఉన్నాము.

Verse 8

तथापि च प्रगन्तव्यं स्वपुरं प्रति माध व । बलभद्रसमायुक्तस्तस्मान्नः कुरु मोक्षणम्

అయినప్పటికీ, హే మాధవా! నీవు బలభద్రునితో కలిసి స్వనగరానికి వెళ్లవలసి ఉంది; కాబట్టి మాకూ వీడ్కోలు ఇచ్చి వెళ్లుటకు అనుమతించుము.

Verse 9

विष्णुरुवाच । न तावद्वत्सरो जातो न मासः पक्ष एव च । स्थितानामत्र युष्माकं तत्किमौत्सुक्यमागतम्

విష్ణువు పలికెను—మీరు ఇక్కడ నివసిస్తూ ఇంకా సంవత్సరం గానీ, నెల గానీ, పక్షము గానీ గడవలేదు. మరి మీలో ఇంత తొందర, ఉత్సుకత ఎందుకు కలిగింది?

Verse 10

तस्मादत्रैव तिष्ठामः सहिताः कुरुपांडवाः । यूयं वयं विनोदेन मृगयाक्षोद्भवेन च

కాబట్టి కురు–పాండవులమంతా కలిసి ఇక్కడే ఉండుదాం. మీరు, మేము కలిసి వినోదంగా, అలాగే వేటవల్ల కలిగే శ్రమతో కూడి, కాలాన్ని గడుపుదాం.

Verse 11

शस्त्रशिक्षाक्रियाभिश्च दमनेन च दन्तिनाम् । तथाभिवांछितैरन्यैः स्नेहोऽस्ति यदि वो मयि

శస్త్రశిక్షాభ్యాసాలతో, దంతుల (ఏనుగుల) దమనంతో, అలాగే మీరు కోరుకునే ఇతర క్రీడా-విహారాలతో—మీకు నాపై స్నేహం ఉంటే.

Verse 12

भीष्म उवाच । उपपन्नमिदं विष्णो यत्त्वया व्याहृतं वचः । परं शृणुष्व मे वाक्यं यदर्थं ह्युत्सुका वयम्

భీష్ముడు పలికెను—ఓ విష్ణో! మీరు పలికిన మాట సముచితమే. ఇప్పుడు నా మాట వినండి—మేము నిజంగా ఉత్సుకులమయ్యే కారణం ఏమిటో.

Verse 13

आनर्तविषयेऽस्माभिरागच्छद्भिस्तवांतिकम् । दृष्टमत्यद्भुतं क्षेत्रं हाटकेश्वरजं महत् । तत्र लिंगानि दृष्टानि भूपतीनां महात्मनाम्

ఆనర్తదేశంలో మీ సన్నిధికి వస్తూ మేము హాటకేశ్వరసంబంధమైన అత్యద్భుతమైన మహత్తర క్షేత్రాన్ని చూశాము. అక్కడ మహాత్ములైన రాజులు ప్రతిష్ఠించిన లింగాలను దర్శించాము.

Verse 14

सूर्यचन्द्रान्वयोत्थानामन्येषां च महात्मनाम्

సూర్యవంశ, చంద్రవంశములలో జన్మించిన ఇతర మహాత్మ రాజులవీ (అక్కడ) లింగములు ఉన్నాయి।

Verse 15

देवानां दानवानां च मुनीनां च विशेषतः । साकाराणि सुतेजांसि नानाप्रासादभोजि च

అక్కడ విశేషంగా దేవులు, దానవులు, మునుల సాకారమైన, మహాతేజస్సుతో ప్రకాశించే దివ్య ప్రకటనలు ఉన్నాయి; అవి నానావిధ ప్రాసాదసదృశ ఆలయాలతో అనుబంధమై ఉన్నాయి।

Verse 16

ततश्च कुरुमुख्यानां पांडवानां च माधव । लिंगसंस्थापनार्थाय तत्र जाता मतिर्दृढा

అనంతరం, ఓ మాధవా! కురువులలో అగ్రగణ్యులైనవారిలోను పాండవులలోను అక్కడ శివలింగ స్థాపనార్థం దృఢ సంకల్పం కలిగింది।

Verse 17

ते वयं तत्र गत्वाशु यथाशक्त्या यथेच्छया । लिंगानि स्थापयिष्यामः स्वानिस्वानि पृथक्पृथक्

కాబట్టి మేము త్వరగా అక్కడికి వెళ్లి, ప్రతి ఒక్కరి శక్తి మరియు హృదయాభిలాష ప్రకారం, వేర్వేరుగా తమ తమ లింగములను స్థాపించుదుము।

Verse 18

एतस्मात्कारणात्तूर्णं चलिता वयमच्युत । न वयं तव संगस्य तृप्यामोऽब्दशतैरपि

ఈ కారణముచేత, ఓ అచ్యుతా! మేము వెంటనే బయలుదేరాము; అయినా వందల సంవత్సరాలైనా నీ సాంగత్యంతో మేము తృప్తి పొందము।

Verse 19

तस्मादाज्ञापयस्वाद्य कृत्वा चित्तं दृढं विभो । भूयोऽप्यत्रागमिष्यामस्तव दर्शनलालसाः

కాబట్టి ఓ ప్రభూ, నేడు దృఢచిత్తముతో ఆజ్ఞాపించండి. మీ దర్శనానుగ్రహానికి ఆకాంక్షతో మేము మళ్లీ ఇక్కడికి వస్తాము.

Verse 20

श्रीभगवानुवाच । अहं जानामि तत्क्षेत्रं सुपुण्यं पापनाशनम् । तापसैः कीर्तितं नित्यं ममान्यैस्तीर्थयात्रिकैः

శ్రీభగవానుడు పలికెను—ఆ క్షేత్రాన్ని నేను తెలుసు; అది మహాపుణ్యప్రదం, పాపనాశకం. తపస్వులు మరియు ఇతర తీర్థయాత్రికులు దానిని నిత్యం కీర్తిస్తారు.

Verse 21

तस्मात्तत्र समेष्यामो युष्माभिः सहिता वयम् । लिंग संस्थापनार्थाय क्षेत्रदर्शनवांछया

కాబట్టి మేము మీతో కలిసి అక్కడికి వెళ్తాము—లింగస్థాపనార్థం మరియు ఆ పవిత్ర క్షేత్ర దర్శనాభిలాషతో.

Verse 22

सूत उवाच । तच्छुत्वा कौरवाः सर्वे परं हर्षमुपागताः । तथा पांडुसुताश्चैव ये चान्ये तत्र पार्थिवाः

సూతుడు పలికెను—అది విని కౌరవులందరూ పరమానందంతో నిండిపోయారు; అలాగే పాండవులు మరియు అక్కడున్న ఇతర రాజులూ.

Verse 23

ते तु संप्रस्थिताः सर्वे मिलिताः कुरुपांडवाः । गजवाजिविमर्देन कम्पयन्तो वसुन्धराम्

అప్పుడు అందరూ బయలుదేరారు—కురువులు, పాండవులు ఏకమై—ఏనుగులు, గుర్రాల గర్జనభరిత గమనంతో భూమిని కంపింపజేస్తూ.

Verse 24

अथ तत्क्षेत्रमासाद्य दूरे कृत्वा निवेशनम् । कौरवा यादवा मुख्याश्चमत्कारपुरं गताः

అనంతరం ఆ పుణ్యక్షేత్రాన్ని చేరి దూరంగా నివాసస్థానాన్ని ఏర్పాటు చేసి, కౌరవులూ యాదవులూ ప్రధానులు చమత్కారపురానికి వెళ్లారు।

Verse 25

तत्र सर्वान्समाहूय ब्राह्मणान्विनयान्विताः । प्रोचुर्दत्त्वा विचित्राणि भूषणाच्छादनानि च

అక్కడ వినయంతో వారు సమస్త బ్రాహ్మణులను పిలిపించి, విచిత్రమైన ఆభరణాలు మరియు వస్త్రాలు సమర్పించి వారితో పలికారు।

Verse 26

वयं सर्वेऽत्र वांछामो लिगसंस्थापनक्रियाम् । कर्तुं प्रासादमुख्यानां पृथक्त्वेन स्वशक्तितः

మేమందరం ఇక్కడ శివలింగ-స్థాపన క్రియను నిర్వహించాలని కోరుతున్నాము; మరియు ప్రతి ఒక్కరం తన తన సామర్థ్యానుసారం వేరువేరుగా ప్రధాన ప్రాసాదాలు/ఆలయాలను ఏర్పాటు చేయదలచుకున్నాము।

Verse 27

तस्मात्कृत्वा प्रसादं नो दयां च द्विजसत्तमाः । आज्ञापयत शीघ्रं हि येन कर्म प्रवर्तते

కాబట్టి, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా, మాపై ప్రసన్నులై కరుణ చూపండి; ఈ పుణ్యకార్యం ప్రారంభమగునట్లు త్వరగా ఆజ్ఞాపించండి।

Verse 28

भविष्यथ तथा यूयं होतारः सर्वकर्मसु । न चान्यो ब्राह्मणो बाह्यो यद्यपि स्याद्बृहस्पतिः

అలాగే, ఈ సమస్త కర్మలలో మీరే హోతలు (పురోహితులు) అవుతారు; బయట నుంచి మరెవ్వరూ బ్రాహ్మణుడు నియమించబడడు—అతడు బృహస్పతి వంటి వాడైనా సరే।

Verse 29

यतोऽस्माभिः श्रुता वार्ता कीर्त्यमाना पुरातनी । विष्णुना तस्य राजर्षेः प्रेतश्राद्धसमुद्भवा

మేము ఒక పురాతన వృత్తాంతాన్ని విన్నాము; అది ఇప్పటికీ కీర్తింపబడుతోంది—విష్ణువు ఆజ్ఞచేత ఆ రాజర్షి యొక్క ప్రేత-శ్రాద్ధ విషయము ఉద్భవించింది.

Verse 30

यथा तेन कृतं श्राद्धं पितुः प्रेतस्य यत्नतः । ब्राह्मणानां पुरोऽन्येषां यथोक्तानामपि द्विजाः

అతడు ప్రేతస్థితిలో ఉన్న తన తండ్రికి శ్రాద్ధాన్ని ఎంతో యత్నంతో ఎలా నిర్వహించాడో—బ్రాహ్మణుల సమక్షంలో, అలాగే విధిగా నియమించబడిన ఇతర ద్విజుల ముందర, శాస్త్రోక్త విధానంగా.

Verse 31

यथोक्तविधिना तीर्थे नागानां पंचमीदिने । श्रावणे मासि नो मुक्तः पिता तस्य तथापि सः

శ్రావణ మాసంలో నాగపంచమి రోజున ఈ తీర్థంలో శాస్త్రోక్త విధానంగా చేసినప్పటికీ—అతని తండ్రి అయినా విముక్తి పొందలేదు, ఓ ద్విజులారా.

Verse 32

प्रेतत्वात्सर्पदोषेण संजाता द्विजसत्तमाः । देवशर्मपुरो यावत्तत्कृतं श्राद्धमादरात् । तावत्पिता विनिर्मुक्तः प्रेतत्वाद्दारुणाद्द्विजाः

ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా, సర్పదోషం వల్ల ప్రేతత్వం కలిగింది. కానీ దేవశర్మ సమక్షంలో ఆ శ్రాద్ధం భక్తి-ఆదరాలతో నిర్వహించబడినప్పుడు, అతని తండ్రి ఆ భయంకరమైన ప్రేతస్థితి నుండి విముక్తుడయ్యాడు, ఓ ద్విజులారా.

Verse 33

यदत्र क्रियते किंचित्कर्म धर्म्यं द्विजोत्तमाः । तद्बाह्यं च भवेद्व्यर्थमेतद्विद्मः स्फुटं वयम्

ఓ ద్విజోత్తములారా, ఇక్కడ చేయబడే ఏ ధార్మిక కర్మ అయినా ఫలప్రదం; కానీ ఈ పవిత్ర పరిధి వెలుపల చేసినది వ్యర్థమవుతుంది—ఇది మాకు స్పష్టంగా తెలుసు.

Verse 34

प्रार्थयामो विशेषेण तेन दैन्यं समागताः । प्रसादः क्रियतां तस्मादाज्ञां यच्छत मा चिरम्

మేము విశేషంగా మిమ్మును ప్రార్థిస్తున్నాము; ఆ కారణముచేతనే దైన్యస్థితికి వచ్చాము. కనుక కృపచేసి అనుగ్రహించి ఆజ్ఞను ప్రసాదించండి—ఆలస్యం చేయకండి।

Verse 35

सूत उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा ब्राह्मणास्ते परस्परम् । मन्त्रं चक्रुस्तदर्थं हि किं कृतं सुकृतं भवेत्

సూతుడు పలికెను—వారి మాటలు విని ఆ బ్రాహ్మణులు పరస్పరం సంప్రదించి, ఆ విషయమై ఆలోచించారు—ఏ కార్యం చేయబడితే అది నిజమైన సుకృతమవుతుంది?

Verse 36

एके प्रोचुर्न दास्यामः प्रासादार्थं वसुन्धराम् । एतेषामपि चैकस्य तस्माद्गच्छंतु सत्वरम्

కొంతమంది అన్నారు—“ప్రాసాద నిర్మాణార్థం మేము భూమిని ఇవ్వము. కనుక వీరు వీరిలో ఎవరో ఒకరి వద్దకు త్వరగా వెళ్లాలి.”

Verse 37

पंचक्रोशप्रमाणेन क्षेत्रमेतद्व्यवस्थितम् । पूर्वेषामपि देवानां प्रासादैस्तत्समावृतम्

ఈ క్షేత్రము పంచక్రోశ పరిమాణముతో స్థాపించబడినది; ప్రాచీన దేవతల ప్రాసాదములచే ఇది చుట్టుముట్టబడి ఉంది.

Verse 38

अन्ये प्रोचुर्धनोमत्ता यूयं च सुखमाश्रिताः । दारिद्यार्तिं न जानीथ ब्रूथ तेन भृशं वचः

ఇతరులు అన్నారు—“మీరు ధనమదముతో మత్తులై సుఖంగా ఉన్నారు; దారిద్ర్యవేదన మీకు తెలియదు, అందుకే ఇంత కఠినమైన మాటలు అంటున్నారు.”

Verse 39

तस्माद्वयं प्रदास्याम एतेषां हि वसु न्धराम् । अर्थसिद्धिर्भवेद्येन भूषा स्थानस्य जायते

కాబట్టి మేము వారికి భూమిని దానం చేస్తాము; దానివల్ల వారి ప్రయోజనం సిద్ధిస్తుంది, మరియు వారి కార్యముచేత ఈ పవిత్ర స్థలానికి శోభ (మహిమ) కలుగుతుంది।

Verse 40

तथान्ये मध्यमाः प्रोचुर्यत्र साक्षाज्जनार्दनः । स्वयं प्रार्थयते भूमिं तत्कस्मान्न प्रदीयते

అప్పుడు మరికొందరు మధ్యమ మార్గం తీసుకొని అన్నారు—సాక్షాత్తు జనార్దనుడు స్వయంగా భూమిని ప్రార్థిస్తున్న చోట, అది ఎందుకు ఇవ్వకూడదు?

Verse 41

तस्माद्यत्र समायाताः कुरुपांडवयादवाः । प्राधान्येन प्रकुर्वंतु प्रासादांस्तेन चापरे

కాబట్టి కురు, పాండవ, యాదవులు సమాయత్తమైన చోట వారు ప్రధానంగా ప్రాసాదాలు (దేవాలయాలు) నిర్మించుగాక; ఇతరులు కూడా దానికి అనుగుణంగా అనుసరించుగాక।

Verse 42

याचते यत्र गांगेयः स्वयमेव तथा परः । धृतराष्ट्रः सपुत्रश्च पांडवाश्च महाबलाः । लिंगसंस्थापनार्थाय निषेधस्तत्र नार्हति

గాంగేయుడు (భీష్ముడు) స్వయంగా, అలాగే ఇతరులు—పుత్రులతో ధృతరాష్ట్రుడు మరియు మహాబలులైన పాండవులు—శివలింగ స్థాపనార్థం ప్రార్థించే చోట, అక్కడ నిరోధం చేయడం తగదు।

Verse 43

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा प्रतिपन्नं द्विजोत्तमैः । निर्धनैः सधनैश्चापि सस्पृहैर्निःस्पृहैरपि

ఆ మాటలు విని ఉత్తమ ద్విజులు ఆ నిర్ణయాన్ని అంగీకరించారు—దరిద్రులు, ధనవంతులు, ఆశగలవారు, ఆశలేనివారు—అందరూ సమానంగా।

Verse 44

ततः समेत्य ते सर्वे ब्राह्मणाः कुरुसत्तमान् । यादवान्पांडवान्प्रोचुः कृत्वा वै मन्त्रनिश्चयम्

అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణులందరూ సమేతులై, మంత్రనిశ్చయాన్ని దృఢం చేసుకొని కురుశ్రేష్ఠులు, యాదవులు, పాండవులతో పలికిరి।

Verse 45

ब्राह्मणा ऊचुः । एतत्स्वल्पतरं क्षेत्रं सर्वेषामपि भूभुजाम् । प्रासादैः सर्वतो व्याप्तं तत्किं ब्रूमोऽधुना वयम्

బ్రాహ్మణులు పలికిరి—ఈ క్షేత్రం సమస్త రాజులకు కూడా అతి స్వల్పము; చుట్టూరా ప్రాసాదాలతో నిండిపోయింది, ఇక మేమేమి చెప్పగలం?

Verse 46

तद्भवंतः प्रकुर्वंतु प्राधान्येन यदृच्छया । क्षेत्रेऽत्रैवाभिमुख्येन प्रासादान्सुमनोहरान् । यथाज्येष्ठं यथाश्रेष्ठं पृथक्त्वेन व्यवस्थिताः

కాబట్టి మీరు ప్రాధాన్యానుసారంగా, యథాశక్తి యదృచ్ఛయా, ఈ క్షేత్రములోనే అభిముఖంగా అత్యంత మనోహరమైన ప్రాసాదాలను నిర్మించండి—జ్యేష్ఠత, శ్రేష్ఠత ప్రకారం వేరువేరుగా స్థాపితమై।

Verse 47

अथ हर्षसमायुक्ता धृतराष्ट्रमुखाः क्रमात् । प्राधान्येन यथाश्रेष्ठं चक्रुः प्रासादपद्धतिम्

అనంతరం హర్షసమేతులైన ధృతరాష్ట్రాది వారు క్రమంగా, ప్రాధాన్యము మరియు శ్రేష్ఠత ప్రకారం, ప్రాసాదాల పద్ధతిని స్థాపించిరి।

Verse 73

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये धृतराष्ट्रादिकृतप्रासादस्थापनोद्यमवर्णनंनाम त्रिसप्ततितमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణము, ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, షష్ఠ నాగరఖండమున, హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో ‘ధృతరాష్ట్రాదులచే ప్రాసాదస్థాపనోద్యమవర్ణనము’ అను త్రిసప్తతితమ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।