Adhyaya 49

Verse 1

। सूत उवाच । तत्रैवास्ति महापुण्यो ह्रदतीरे व्यवस्थितः । कलशेश्वर इत्याख्यः सर्वपापप्रणाशनः

సూతుడు పలికెను—అదే సరస్సు తీరమున మహాపుణ్యకరమైన శివాలయం ఉంది; అది ‘కలశేశ్వర’మని ప్రసిద్ధి, సమస్త పాపాలను నశింపజేయునది।

Verse 2

दृष्ट्वा प्रमुच्यते पापान्मनुष्यः कलशेश्वरम्

కలశేశ్వరుని దర్శించగానే మనిషి పాపముల నుండి విముక్తుడగును।

Verse 3

पुरासीत्कलशोनाम यदुवंशसमुद्भवः । यज्वा दानपतिर्दक्षः सर्वलोकहिते रतः

పూర్వకాలంలో యదువంశంలో జన్మించిన ‘కలశ’ అనే రాజు ఉండెను; అతడు యజ్ఞకర్త, దానంలో అగ్రగణ్యుడు, దక్షుడు, సర్వలోక హితంలో నిమగ్నుడు।

Verse 4

कस्यचित्त्वथ कालस्य दुर्वासा मुनि सत्तमः । चातुर्मास्यव्रतं कृत्वा तद्गृहं समुपस्थितः

తరువాత ఒక సమయంలో మునిశ్రేష్ఠుడు దుర్వాసుడు చాతుర్మాస్య వ్రతం ఆచరించి, అతని (రాజు) గృహానికి వచ్చెను।

Verse 5

अथोत्थाय नृपस्तूर्णं सम्मुखः प्रययौ मुदा । स्वागतं स्वागतं तेस्तु ब्रुवाण इति सादरम्

అప్పుడు రాజు వెంటనే లేచి ఆనందంతో ఎదురుగా వెళ్లి, గౌరవంతో—“స్వాగతం, స్వాగతం!” అని పలికెను।

Verse 6

ततः प्रणम्य तं भक्त्या प्रक्षाल्य चरणौ स्वयम् । दत्त्वार्घमिति होवाच हर्षबाष्पाकुलेक्षणः

అనంతరం అతడు భక్తితో ఆయనకు నమస్కరించి, తానే ముని పాదాలను ప్రక్షాళన చేసి అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించాడు; ఆనందాశ్రువులతో కళ్లూ తడిసి వణుకుతూ ఇలా పలికాడు।

Verse 7

इदं राज्यममी पुत्रा इमा नार्य इदं धनम् । ब्रूहि सर्वं मुने त्वं च तव कार्यं ददाम्यहम्

ఇది నా రాజ్యం, వీరు నా కుమారులు, వీరు నా భార్యలు, ఇది నా ధనం. ఓ మునీ, అన్నీ చెప్పండి; మీకు ఏ అవసరం ఉన్నా నేను దానిని ప్రసాదిస్తాను।

Verse 8

दुर्वासा उवाच । युक्तमेतन्महाराज वक्तुं ते कार्यमीदृशम् । गृहागताय विप्राय व्रतिनेऽस्मद्विधाय च

దుర్వాసుడు పలికెను—మహారాజా, ఇలాంటి సంకల్పాన్ని చెప్పడం యుక్తమే; ఇంటికి వచ్చిన బ్రాహ్మణునికి, వ్రతధారి తపస్వికి, నావంటి వానికి కూడా।

Verse 9

न मे किञ्चिद्धनैः कार्यं न राज्येन नृपोत्तम । चातुर्मास्यव्रतोऽतोऽहं पारणं कर्तृमुत्सहे

ఓ నృపోత్తమా, నాకు ధనం అవసరం లేదు, రాజ్యమూ అవసరం లేదు. నేను చాతుర్మాస్య వ్రతంలో ఉన్నాను; అందువల్ల పారణం చేయదలచుకున్నాను।

Verse 10

तस्माद्यत्किञ्चिदन्नं ते सिद्धमस्ति गृहे नृप । तद्देहि भोजनार्थं मे बुभुक्षातीव वर्धते

కాబట్టి, ఓ రాజా, నీ ఇంట్లో సిద్ధంగా ఉన్న వండిన అన్నం ఏదైనా నాకు భోజనార్థం ఇవ్వు; నా ఆకలి అత్యంతంగా పెరుగుతోంది।

Verse 11

सूत उवाच । ततः स पृथिवीपालो यथासिद्धं सुसंस्कृम् । अन्नं भोज्यकृते तस्मै प्रददौ स्वयमेव हि

సూతుడు పలికెను—అనంతరం భూపాలుడు రాజు యథాసిద్ధంగా సుసంస్కృతమైన అన్నమును భోజనార్థం అతనికి స్వయంగా సమర్పించెను।

Verse 12

व्यञ्जनानि विचित्राणि पक्वान्नानि बहूनि च । पेयं चोष्यं च खाद्यं च लेह्यमन्नमनेकधा । तथा मांसं विचित्रं च लवणाद्यैः सुसंस्कृतम्

అక్కడ విచిత్రమైన వ్యంజనములు, అనేక పక్వాన్నములు—పేయము, చోష్యము, ఖాద్యము, లేహ్యము అనేక విధములుగా; అలాగే లవణాది మసాలాలతో సుసంస్కృతమైన వివిధ మాంసమును కూడా ఉంచిరి.

Verse 13

अथासौ बुभुजे विप्रः क्षुत्क्षामस्त्वरयान्वितः । अविन्दन्न रसास्वादं बृहद्ग्रासैर्मुदान्वितः

అప్పుడు ఆ విప్రుడు ఆకలిచేత క్షీణించి తొందరతో భోజనం చేసెను. ఆనందంతో పెద్ద పెద్ద ముద్దలు మింగుచుండగా, రుచిని స్పష్టంగా గ్రహించలేదు.

Verse 14

अथ तृप्तेन मांसस्य ज्ञातस्तेन रसो द्विजाः । ततः कोपपरीतात्मा तं शशाप मुनीश्वरः

హే ద్విజులారా! తృప్తి చెందిన తరువాత అతనికి మాంసరుచి తెలిసెను. అప్పుడు కోపంతో ఆవరితచిత్తుడైన మునీశ్వరుడు ఆ రాజును శపించెను.

Verse 15

यस्मान्मांसं त्वया दत्त्वा व्रतभंगः कृतो मम । तस्मात्त्वमामिषाहारो रौद्रो व्याघ्रो भविष्यसि

‘నీవు నాకు మాంసము ఇచ్చినందున నా వ్రతభంగము జరిగింది. అందుచేత నీవు ఆమిషాహారిగా, రౌద్రమైన వ్యాఘ్రుడుగా (పులిగా) అవుతావు.’

Verse 16

ततः स भूपतिर्भीतः प्रणम्य च मुनीश्वरम् । प्रोवाच दीनवदनो वेपमानः सुदुःखितः

అప్పుడు ఆ రాజు భయభ్రాంతుడై మునీశ్వరునికి నమస్కరించి పలికెను—ముఖం దిగులుగా, శరీరం వణుకుతూ, అతడు ఘోర దుఃఖంతో ఉన్నాడు।

Verse 17

तव क्षुत्क्षामकण्ठस्य मया भक्तिः कृता मुने । यथासिद्धेन भोज्येन तत्कस्माच्छप्तुमुद्यतः

ఓ మునీ! ఆకలితో ఎండిపోయిన మీ కంఠాన్ని చూసి నేను భక్తితో సేవ చేసి, లభించినదానితోనే భోజ్యాన్ని సమర్పించాను; అయినా నన్ను శపించడానికి మీరు ఎందుకు సిద్ధమయ్యారు?

Verse 18

तस्मात्कुरु प्रसादं मे भक्तस्य विनतस्य च । शापस्यानुग्रहेणैव शीघ्रं ब्राह्मणसत्तम

కాబట్టి, ఓ బ్రాహ్మణసత్తమా! మీ భక్తుడైన, వినయంగా విన్నపం చేసే నాపై ప్రసన్నుడవండి; మీ అనుగ్రహంతో ఈ శాపాన్ని త్వరగా శమింపజేయండి।

Verse 19

दुर्वासा उवाच । मुक्त्वा श्राद्धं तथा यज्ञं न मांसं भक्षयेद्द्विजः । विशेषेण व्रतस्यांते चातुर्मास्योद्भवस्य च

దుర్వాసుడు పలికెను—శ్రాద్ధం మరియు యజ్ఞం సందర్భాలను తప్పించి ద్విజుడు మాంసం భక్షించకూడదు; ముఖ్యంగా వ్రతాంతంలో, ప్రత్యేకించి చాతుర్మాస్య వ్రతసంబంధమైన సమయంలో।

Verse 20

उपवासपरो भूत्वा मांसमश्नाति यो द्विजः । वृथामांसाद्वृथा तस्य तद्व्रतं जायते ध्रुवम्

ఉపవాసంలో నిమగ్నుడినని చెప్పుకుంటూ కూడా మాంసం తినే ద్విజునికి, ఆ వ్యర్థ మాంసభక్షణం వల్ల అతని వ్రతం కూడా నిశ్చయంగా వ్యర్థమవుతుంది।

Verse 21

तस्माद्व्रतं प्रणष्टं मे चातुर्मास्यसमुद्भवम् । तेन शप्तोऽसि राजेंद्र मया कोपेन सांप्रतम्

అందువల్ల నా చాతుర్మాస్యసంబంధ వ్రతము నశించిపోయింది. అందుకే, ఓ రాజేంద్రా, కోపవశముగా నేను ఇప్పుడే నిన్ను శపించితిని.

Verse 22

राजोवाच । तथापि कुरु मे विप्र शापस्यांतं यथेप्सितम् । भक्तियुक्तस्य दीनस्य निर्दोषस्य विशेषतः

రాజు పలికెను— అయినప్పటికీ, ఓ విప్రా, నీకు యథేచ్ఛగా ఈ శాపానికి అంతమును విధించుము; ముఖ్యంగా నేను భక్తియుతుడను, దీనుడను, నిర్దోషుడను.

Verse 23

दुर्वासा उवाच । यदा ते नंदिनी धेनुर्लिंगं बाणार्चितं पुरा । दर्शयिष्यति ते मुक्तिस्तदा तूर्णं भविष्यति

దుర్వాసుడు పలికెను— నీ నందినీ ధేనువు పూర్వం బాణుడు ఆరాధించిన ఆ లింగమును నీకు చూపినప్పుడు, నీ ముక్తి తక్షణమే కలుగును.

Verse 24

एवमुक्त्वा स विप्रेन्द्रो जगाम निजमाश्रमम् । बभूव सोऽपि भूपालो व्याघ्रो रौद्रतमाकृतिः

ఇట్లు చెప్పి ఆ విప్రేంద్రుడు తన ఆశ్రమమునకు వెళ్లెను. ఆ భూపాలుడును అత్యంత రౌద్రాకారమైన వ్యాఘ్రముగా మారెను.

Verse 25

नष्टस्मृतिस्ततस्तूर्णं दृष्ट्वा जंतून्पुरःस्थितान् । जघानोच्चाटितोन्यैश्च प्रविवेश महावनम्

తదనంతరం స్మృతి నశించినవాడై, ముందున్న జీవులను చూచి వెంటనే వారిపై దాడి చేసి సంహరించెను; ఇతరులచే తరిమివేయబడి మహావనములో ప్రవేశించెను.

Verse 26

अथ ते मंत्रिणस्तस्य शापस्यातं महीपतेः । वांछतस्तस्य तद्राज्यं चक्रुरेव सुरक्षितम्

అప్పుడు ఆ రాజుని శాపం శమించాలనే కోరికతో అతని మంత్రులు ఆ రాజ్యాన్ని బాగా కాపాడి సురక్షితంగా ఉంచారు।

Verse 49

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये कलशेश्वराख्याने कलशनृपतेर्दुर्वाससः शापेन व्याघ्रत्वप्राप्तिवर्णनंनामैकोनपञ्चाशत्तमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతి సహస్రీ సంహితలో, షష్ఠ నాగరఖండంలో, శ్రీ హాటకేశ్వర క్షేత్రమాహాత్మ్యంలోని ‘కలశేశ్వర’ాఖ్యానంలో, ‘దుర్వాస శాపం వల్ల కలశ నృపుడు వ్యాఘ్రత్వం పొందిన వర్ణనం’ అనే నలభై తొమ్మిదవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।