
ఈ అధ్యాయంలో సూతుడు చెప్పిన ధార్మిక ఉపదేశరూప సంభాషణ వస్తుంది. మేనక విశ్వామిత్రుని దృక్పథాన్ని ప్రశ్నించగా, విశ్వామిత్రుడు ముఖ్యంగా వ్రతధారుల విషయంలో విషయాసక్తి, ఇంద్రియసుఖాలలో చిక్కుకోవడం వల్ల కలిగే భయంకర ఫలితాలను కఠినంగా హెచ్చరిస్తాడు. అనంతరం పరస్పర శాపాల ఘట్టం జరుగుతుంది—మేనక అతనికి అకాల వృద్ధాప్య లక్షణాలు కలుగునట్లు శపిస్తే, విశ్వామిత్రుడూ అలాగే ప్రతిశపిస్తాడు. తర్వాత తీర్థ మహాత్మ్యం ప్రకాశిస్తుంది: ఆ కుండ జలంలో స్నానం చేయగానే ఇద్దరూ తమ పూర్వరూపాన్ని తిరిగి పొందుతారు; ఆ జలానికి శుద్ధి, పునరుద్ధరణ శక్తి ఉన్నదని తెలుస్తుంది. మహిమను గ్రహించిన విశ్వామిత్రుడు ‘విశ్వామిత్రేశ్వర’ అనే శివలింగాన్ని ప్రతిష్ఠించి తపస్సు చేస్తాడు. ఇక్కడ స్నానం, లింగపూజ చేయడం వల్ల శివధామప్రాప్తి, దేవలోకసిద్ధి, పితృదేవతలతో కలిసి సుఖానుభవం లభిస్తుందని గ్రంథం చెబుతుంది. చివరికి ఈ తీర్థం లోకలోకాంతరాల్లో ప్రసిద్ధమై, పాపనాశకమని సంక్షేపంగా ప్రకటించబడుతుంది।
Verse 1
। मेनकोवाच । नूनं हि कामधर्मे त्वं न प्रवीणो महाद्युते । तेन मामीदृशैर्वाक्यैर्निवारयसि रागिणीम्
మేనకా చెప్పింది—ఓ మహాద్యుతీ, నీవు కామధర్మ మార్గాలలో నిపుణుడు కాడు; అందుకే రాగంతో నిండిన నన్ను ఇలాంటి మాటలతో ఆపుతున్నావు।
Verse 2
सूत उवाच । एवमुक्तस्ततो भूयो विश्वामित्रोऽब्रवीदिदम् । कोपेन महता युक्तो निःस्पृहस्तत्परिग्रहे
సూతుడు చెప్పాడు—ఆమె అలా చెప్పిన తరువాత విశ్వామిత్రుడు మళ్లీ ఇలా అన్నాడు; అతడు మహాకోపంతో నిండినవాడు, ఆమెను స్వీకరించుటలో నిరాసక్తుడు।
Verse 3
विश्वामित्र उवाच । त्वं जीव गच्छ वा मृत्युं नाहं कर्तास्मि ते वचः । व्रतनाशात्तु यत्पापमधिकं स्त्रीवधाद्भवेत्
విశ్వామిత్రుడు పలికెను—నీవు జీవించి వెళ్లిపో, లేక మరణాన్ని పొందు; నీ మాటను నేను చేయను. వ్రతనాశమువలన కలుగు పాపము, స్త్రీవధపాపముకన్నా అధికమని చెప్పబడింది.
Verse 4
प्रायश्चित्तं बुधैरुक्तं व्रतिनां स्त्रीवधे कृते । न संगात्तु पुनस्तासां तस्मात्त्वं गन्तुमर्हसि
బుధులు చెప్పిరి—వ్రతధారులు స్త్రీవధం చేసినా దానికి ప్రాయశ్చిత్తం ఉంది; కానీ వారి తో మళ్లీ సంగమానికి ప్రాయశ్చిత్తం లేదు. అందుచేత నీవు వెళ్లుట యోగ్యం.
Verse 5
न केवलं व्रतोपेताः स्त्रीसंगात्पापमाप्नुयुः । व्रतबाह्या अपि नराः सक्ताः स्त्रीषु पतंत्यधः
వ్రతధారులే కాదు, స్త్రీసంగమువలన పాపము పొందువారు; వ్రతములేని పురుషులైనను స్త్రీలయందు ఆసక్తులైతే అధోగతికి పడుదురు.
Verse 6
संसारभ्रमणं नारी प्रथमेपि समागमे । वह्निप्रदक्षिणा व्याजन्यायेनैव प्रदर्शयेत्
మొదటి సమాగమములోనే స్త్రీ సంసారభ్రమణచక్రమును ప్రవృత్తి చేయగలదు; ప్రదక్షిణ అనే వ్యాజముతో అగ్నిచుట్టూ తిప్పినట్లు.
Verse 7
तस्मात्स्त्रीभिः समं प्राज्ञः संभाषामपि वर्जयेत् । आस्तां तावत्समासंगं य इच्छेच्छ्रेय आत्मनः
కాబట్టి ఆత్మశ్రేయస్సు కోరువాడు ప్రాజ్ఞుడు స్త్రీలతో సంభాషణకూడా వర్జించవలెను; దీర్ఘసంగమం అయితే మరీ దూరం.
Verse 8
अंगार सदृशा नारी घृतकुंभसमः पुमान् । अस्पर्शाद्दृढतामेति तत्संपर्काद्विलीयते
స్త్రీ అంగారమువలె, పురుషుడు ఘృతకుంభమువలె. స్పర్శించకపోతే స్థిరమగును; స్పర్శవలన కరిగిపోవును.
Verse 9
स्त्रियो मूलमनर्थानां सर्वेषां प्राणिनां भुवि । तस्मात्त्याज्या सुदूरेण ताः स्वर्गस्य निरोधकाः
భూమిపై సమస్త ప్రాణులకు అనర్థముల మూలమని స్త్రీలను చెప్పుదురు; అందుచేత వారిని దూరముగా వదలవలెను, స్వర్గమార్గనిరోధకులని వర్ణింపబడిరి.
Verse 10
कुलीना वित्तवत्यश्च नाथवत्योऽपि योषितः । एकस्मिन्नंतरे रागं कुर्वंत्येताः सुचञ्चलाः
కులీనులైన, ధనవంతులైన, భర్తరక్షితులైన స్త్రీలుకూడా—అతిచంచలులై—ఒక క్షణాంతరంలోనే ఇతరత్ర రాగమును కలిగించుకొందురు.
Verse 12
न स्त्रीभ्यः किंचिदन्यद्धि पापाय विद्यते भुवि । यासां संगसमासाद्य संसारे भ्रमते जनः । नीचोऽपि कुरुते सेवां यस्तासां विजनेष्वथ । विरूपं वापि नीचं वा तं सेवन्ते हि ताः स्त्रियः
భూమిపై స్త్రీల (సంగమ) కంటే పాపకారణమై యున్నది మరొకటి లేదని చెప్పబడెను; వారి సంగమును పొందినవాడు సంసారమందు తిరుగుచుండును. ఏ నీచుడు ఏకాంతస్థలమందు వారికి సేవచేయునో, స్త్రీలు కూడా—అతడు వికృతుడైనా నీచుడైనా—అతనితోనే సంగమించుదురు.
Verse 13
अनर्थत्वान्मनुष्याणां भयात्परिजनस्य च । मर्यादायाममर्यादाः स्त्रियस्तिष्ठन्ति भर्तृषु
మనుష్యులకు కలుగు అనర్థముల కారణముచేతను, పరిజనభయముచేతను, అమర్యాదగల స్త్రీలుకూడా భర్తలయందు మర్యాదలో నిలుచుదురు.
Verse 14
सूत उवाच । एवं संभर्त्सिता तेन मेनका कोपसंयुता । शशाप तं मुनिश्रेष्ठं स्फुरमाणोष्ठसंपुटा
సూతుడు పలికెను—అతని చేత ఈ విధంగా దూషింపబడిన మేనక కోపంతో నిండిపోయి, కంపించే పెదవులతో ఆ మునిశ్రేష్ఠుని శపించింది।
Verse 15
यस्मात्त्वया परित्यक्ता सकामाहं सुदुर्मते । त्यजता कामजं धर्मं तस्माच्छापं गृहाण मे
ఓ దుర్మతీ! నేను ఇంకా కామంతో నిండినదానినై ఉండగానే నన్ను నీవు విడిచిపెట్టావు; కామజ ధర్మాన్ని కూడా త్యజించావు; కనుక నా శాపాన్ని స్వీకరించు।
Verse 16
अद्यैव भव दुबुर्द्धे वलीपलितसंयुतः । जराजर्ज्जरितांगश्च तुच्छदृष्टिर्विरंगितः
ఓ దుర్బుద్ధీ! ఈ రోజే ముడతలు, తెల్లజుట్టుతో కూడినవాడవు కావాలి; వృద్ధాప్యంతో అవయవాలు జర్జరించాలి, చూపు క్షీణించాలి, వర్ణం వెలసిపోవాలి।
Verse 17
सूत उवाच । उक्तमात्रे तु वचने तत्क्षणान्मुनिसत्तमः । बभूव तादृशः सद्यस्तया यादृक्प्रकीर्तितः
సూతుడు పలికెను—ఆ మాటలు పలికిన వెంటనే, ఆ క్షణంలోనే మునిసత్తముడు ఆమె చెప్పినట్లే తక్షణమే అలా అయ్యాడు।
Verse 18
ततः कोपपरीतात्मा सोऽपि तां शप्तुमुद्यतः । कमण्डलोर्जलं गृह्य संतापाद्रक्तलोचनः
తర్వాత కోపంతో ఆవరించబడిన మనస్సుతో అతడూ ఆమెను శపించుటకు సిద్ధమయ్యాడు; కమండలులోని జలాన్ని తీసుకొని, తాపంతో అతని కళ్ళు ఎర్రబడ్డాయి।
Verse 19
निर्दोषोऽपि त्वया यस्माच्छप्तोऽहं गणिकाधमे । तस्माद्भव त्वमप्याशु जराजर्जरितांगिका
హే గణికాధమే! నేను నిర్దోషుడనైనప్పటికీ నీ శాపానికి లోనయ్యాను; కనుక నీవు కూడా శీఘ్రమే జరావశాత్ జర్జరిత దేహముగలదానవు కావు.
Verse 20
सापि तद्वचनात्सद्यस्तादृग्रूपा व्यजायत । यादृशोऽसौ मुनिश्रेष्ठो वलीपलितगात्रभृत्
ఆయన వాక్యమాత్రంతోనే ఆమె క్షణములోనే అటువంటి రూపాన్ని పొందింది—ముడతలు, తెల్లని జుట్టుతో ఉన్న ఆ మునిశ్రేష్ఠుని వలె.
Verse 21
अथ तादृक्स्वरूपेण स्नाता तत्र जला शये । भूयोऽपि तादृशी जाता यादृशी संस्थिता पुरा
తర్వాత ఆ మారిన స్వరూపంతోనే ఆమె అక్కడి సరస్సు జలంలో స్నానం చేసింది; మళ్లీ ఆమె పూర్వంలా యథాస్థితికి వచ్చింది.
Verse 22
तद्दृष्ट्वा परमाश्चर्यमतीव त्वरयान्वितः । सोऽपि तत्राकरोत्स्नानं संजातश्च यथा पुरा
ఆ పరమ ఆశ్చర్యాన్ని చూసి అతడూ అత్యంత త్వరతో అక్కడ స్నానం చేశాడు; అతడూ మళ్లీ పూర్వంలా అయ్యాడు.
Verse 23
ततस्तौ तीर्थमाहात्म्याद्रूपौदार्यगुणान्वितौ । मिथ आमंत्र्य संहृष्टौ गतौ देशं यथेप्सितम्
ఆపై ఆ తీర్థ మహాత్మ్యంతో వారు ఇద్దరూ సౌందర్యం, ఔదార్యం, సద్గుణాలతో సమన్వితులయ్యారు; పరస్పరం వీడ్కోలు చెప్పుకొని హర్షంతో ఇష్టదేశానికి వెళ్లారు.
Verse 24
एवं तीर्थस्य माहात्म्यं विज्ञाय भगवानृषिः । लिंगं संस्थापयामास देवदेवस्य शूलिनः
ఇలా తీర్థ మహాత్మ్యాన్ని తెలిసికొని భగవాన ఋషి దేవదేవుడైన శూలి (శివుడు) యొక్క లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించాడు।
Verse 25
तपश्चकार सुमहत्तस्मिंस्तीर्थवरे तदा । कुशस्तम्बेन कृतवांस्तत्सरो विपुलं विभुः
అప్పుడు ఆ శ్రేష్ఠ తీర్థంలో ఆయన అత్యంత మహత్తర తపస్సు చేశాడు; ఆ విభువు కుశస్తంభంతో అక్కడ విశాల సరస్సును నిర్మించాడు।
Verse 26
तत्र स्नात्वा नरो यस्तु पूजयेल्लिंगमुत्तमम् । विश्वामित्रेश्वरं ख्यातं स गच्छेच्छिवमंदिरम्
అక్కడ స్నానం చేసి ‘విశ్వామిత్రేశ్వర’మని ప్రసిద్ధమైన ఆ ఉత్తమ లింగాన్ని పూజించే మనిషి శివధామాన్ని చేరుకుంటాడు।
Verse 27
अद्यापि दृश्यते तत्र गंगोदकसमं जलम् । सर्वपापहरं पुण्यं सर्वकामप्रदायकम्
ఇప్పటికీ అక్కడ గంగాజలంతో సమానమైన నీరు దర్శనమిస్తుంది—పవిత్రమైనది, సమస్త పాపాలను హరించేది, అన్ని శుభకామనలను ప్రసాదించేది।
Verse 28
यस्तत्र कुरुते स्नानं श्रद्धापूतेन चेतसा । स देवलोकमासाद्य पितृभिः सह मोदते
శ్రద్ధతో శుద్ధమైన మనస్సుతో అక్కడ స్నానం చేసే వాడు దేవలోకాన్ని చేరి పితృదేవతలతో కలిసి ఆనందిస్తాడు।
Verse 29
ततःप्रभृति तत्तीर्थं ख्यातिं प्राप्तं महीतले । पाताले स्वर्गलोके च रूपौदार्यप्रदं नृणाम्
అప్పటినుంచి ఆ తీర్థం భూమిపై ఖ్యాతిని పొందింది; పాతాళంలోను స్వర్గలోకంలోను కూడా, మనుష్యులకు రూపమూ ఔదార్యమూ ప్రసాదించేది.
Verse 30
एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि द्विजोत्तमाः । विश्वामित्रेश माहात्म्यं सर्वपातकनाशनम्
హే ద్విజోత్తములారా, మీరు అడిగినదంతా నేను వివరించాను—ఇది విశ్వామిత్రేశుని మహాత్మ్యం, సమస్త పాపాలను నశింపజేయునది.
Verse 44
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखंडे श्रीहाटकेवरक्षेत्रमाहात्म्ये विश्वामित्रकुण्डोत्पत्ति विश्वामित्रेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुश्चत्वारिंशत्तमोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణము, ఏకాశీతి-సాహస్రీ సంహితలోని షష్ఠ నాగరఖండంలో, శ్రీహాటకేవరక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో ‘విశ్వామిత్రకుండోత్పత్తి మరియు విశ్వామిత్రేశ్వరమాహాత్మ్యవర్ణన’ అనే నలభై నాలుగవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.