Adhyaya 42

Verse 1

। सूत उवाच । विश्वामित्रसमुद्भूतं कुण्डं तत्रापरं शुभम् । संतिष्ठते द्विजश्रेष्ठाः सर्वकामप्रदायकम्

సూతుడు పలికెను—ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా! అక్కడ విశ్వామిత్రుని నుండి ఉద్భవించిన మరొక శుభ కుండం ఉంది; అది సమస్త కోరికలను ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 2

तत्र चैत्रतृतीयायां कृते स्नाने भवेन्नरः । दिव्यरूपधरः साक्षात्कामोऽन्यो द्विजसत्तमाः

ఓ ద్విజసత్తములారా! అక్కడ చైత్ర తృతీయనాడు స్నానం చేస్తే మనిషి దివ్యరూపధారిగా అవుతాడు—సాక్షాత్తు మరొక కామదేవునివలె.

Verse 3

नारी वा श्रद्धयोपेता तत्र स्नात्वा प्रजावती । भवेत्सौभाग्यसंयुक्ता स्पृहणीयतमा क्षितौ

లేదా శ్రద్ధతో కూడిన స్త్రీ అక్కడ స్నానం చేస్తే ఆమె సంతానవతిగా అవుతుంది; సౌభాగ్యసంపన్నగా భూమిపై అత్యంత ఆకాంక్షనీయురాలిగా నిలుస్తుంది.

Verse 4

ऋषय ऊचुः । तीर्थं तस्य मुनेस्तत्र कस्मिन्काले व्यवस्थितम् । निर्मलं केन निःशेषं वद त्वं सूतनंदन

ఋషులు పలికిరి—ఆ ముని తీర్థము అక్కడ ఏ కాలమున స్థాపితమైంది? ఏ కారణముచేత అది సంపూర్ణముగా నిర్మలమైంది? ఓ సూతనందన, మాకు చెప్పుము।

Verse 5

सूत उवाच । तत्रास्ति निर्झरः पूर्वं सामान्यो द्विजसत्तमाः । अवधूतो धरापृष्ठे माहात्म्येन व्यवस्थितः

సూతుడు పలికెను—హే ద్విజసత్తములారా, అక్కడ పూర్వము ఒక సాధారణ జలస్రోతస్సు ఉండెను; కాని దాని మహాత్మ్యముచేత భూమిపై అది మహిమతో స్థిరపడెను।

Verse 6

यत्र देवनदी गंगा स्वयमेव व्यवस्थिता । यस्यां स्नातः पुमान्सद्यः सर्वपापैः प्रमुच्यते

ఎందుకనగా అక్కడ దేవనది గంగా స్వయముగా స్థాపితమై యున్నది; అందులో స్నానము చేసినవాడు తక్షణమే సమస్త పాపములనుండి విముక్తుడగును।

Verse 7

यस्तत्र कुरुते श्राद्धं पितॄनुद्दिश्य भावितः । तदक्षयं भवेच्छ्राद्धं पितॄणां तृप्तिकारकम्

ఎవడు అక్కడ భక్తిభావముతో పితృదేవతలను ఉద్దేశించి శ్రాద్ధము చేయునో, అతని శ్రాద్ధము అక్షయమై పితృులకు తృప్తికరమగును।

Verse 8

यत्किंचिद्दीयत दानं तस्मिंस्तीर्थवरे द्विजाः । हुतजप्यादिकं चैव तदनंतफलं भवेत्

హే ద్విజులారా, ఆ శ్రేష్ఠ తీర్థమున ఏ దానము ఇచ్చినను, అలాగే హోమము, జపము మొదలైన కర్మలు చేసినను—అవి అన్నియు అనంత ఫలమును ప్రసాదించును।

Verse 9

कस्यचित्त्वथ कालस्य मृगी व्याधशराहता । प्रविष्टा सलिले तस्मिंस्तत्र पञ्चत्वमागता

ఒక సమయంలో వేటగాడి బాణంతో గాయపడిన మృగి ఆ జలంలో ప్రవేశించి అక్కడే ప్రాణాలు విడిచింది।

Verse 10

चैत्रशुक्लतृतीयायां मध्याह्ने द्विजसत्तमाः । नक्षत्रे यमदैवत्ये मार्तंडस्य च वासरे

హే ద్విజశ్రేష్ఠులారా! చైత్ర శుక్ల తృతీయ నాడు మధ్యాహ్నం—యమదైవత్య నక్షత్రంలో—మార్తాండుడు (సూర్యుడు) వారంలో ఇది జరిగింది।

Verse 11

अथ तत्तोयमाहात्म्यान्मेनकानाम साऽभवत् । अप्सरास्त्रिदशेंद्रस्य समंताच्चारुहासिनी

ఆ పవిత్ర జల మహిమవల్ల ఆమె ‘మేనకా’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి చెందింది—త్రిదశేంద్రుడు ఇంద్రుని అప్సరస—మనోహర హాస్యంతో ప్రకాశించేది।

Verse 12

स्मरमाणाऽथ सा तस्य प्रभावं वरवर्णिनी । तीर्थमागत्य सद्भक्त्या स्नानं तत्र समाचरत् । चैत्रशुक्लतृतीयायां यामर्क्षे सूर्यवासरे

ఆ మహిమను స్మరించుకుంటూ ఆ సుందరి తీర్థానికి వచ్చి నిజమైన భక్తితో అక్కడ స్నానం చేసింది—చైత్ర శుక్ల తృతీయ నాడు, యమ నక్షత్రంలో, ఆదివారంలో।

Verse 13

एकदा दिवसे तस्मिन्भ्रममाणो मुनीश्वरः । विश्वामित्र इति ख्यातस्तत्रायातस्तपोऽन्वितः

ఒక రోజు ఆ సందర్భంలో సంచరిస్తూ, తపోబలంతో యుక్తుడైన ‘విశ్వామిత్ర’ అనే ఖ్యాతిగాంచిన మునీశ్వరుడు అక్కడికి వచ్చాడు।

Verse 14

साऽपि स्वर्गात्समायाता देवतादर्शनार्थतः । पूजयित्वाथ तं देवं प्रस्थिता त्रिदिवं प्रति

దేవదర్శనార్థమై ఆమె కూడా స్వర్గం నుండి దిగివచ్చింది. ఆ దేవుని పూజించి, మళ్లీ త్రిదివం (స్వర్గలోకం) వైపు ప్రయాణమైంది.

Verse 15

सा दृष्ट्वा तं मुनिं तत्र भ्रममाणमितस्ततः । यौवनस्थं सुरूपाढ्यं पंचबाणमिवापरम्

అక్కడ ఇటూ అటూ సంచరిస్తున్న ఆ మునిని చూసి ఆమె—యౌవనస్థుడై, అపూర్వ సౌందర్యంతో, మరొక పంచబాణుడు (కామదేవుడు) వలె ఉన్నాడని భావించింది.

Verse 16

व्रतप्रभावजैर्व्याप्तं तेजोभिर्भास्करं यथा । बाल्यात्प्रभृति चीर्णेन तपसा दग्धकिल्बिषम्

వ్రతప్రభావజనితమైన తేజస్సుతో అతడు సూర్యునివలె ప్రకాశించాడు; బాల్యంనుండి ఆచరించిన తపస్సుతో అతని పాపాలు దగ్ధమయ్యాయి.

Verse 17

सा तस्य दर्शनादेव कामबाणप्रपीडिता । सानंदाः सुरतार्थाय समीपं समुपाद्रवत्

అతని దర్శనమాత్రంతోనే ఆమె కామబాణాలతో బాధపడింది; ఆనందంతో సంగమాభిలాషతో అతని సమీపానికి వేగంగా పరుగెత్తింది.

Verse 18

स दृष्ट्वाऽदृष्टपूर्वां तां मार्गपृच्छाकृते ततः । सम्मुखः प्रययौ तूर्णं प्रहृष्टेनांतरात्मना

ఇంతకు ముందు ఎప్పుడూ చూడని ఆమెను చూసి, మార్గం అడగాలనే నెపంతో, అతడు త్వరగా ఎదురుగా వెళ్లాడు; అంతరాత్మలో హర్షంతో నిండిపోయాడు.

Verse 19

उवाच देशं तां पृच्छन्स्त्रीधर्मांश्च विशेषतः । शुभलाभोऽस्तु ते भद्रे मनसा कर्मणा गिरा

ఆ దేశాన్ని, ముఖ్యంగా స్త్రీధర్మాలను అడుగుతూ ఆయన పలికెను— “హే భద్రే! మనసా, కర్మణా, గిరా నీకు శుభలాభం కలుగుగాక.”

Verse 20

सदैव वासुदेवस्य भक्तिश्चाव्यभिचारिणी । कच्चित्त्वं वर्तसे पुत्रि पतिपादपरायणा । चारित्रविनयोपेता सर्वदा प्रियवादिनी

“నీవు సదా వాసుదేవుని పట్ల అవ్యభిచారిణీ భక్తితో ఉన్నావా? ఓ కుమార్తె, భర్త పాదసేవలో పరాయణగా—శీలం, వినయం కలిగి, ఎల్లప్పుడూ మధురవాక్యాలు పలుకుచున్నావా?”

Verse 21

कच्चित्त्वं सर्वदाभीष्टा पत्युर्दानैस्तथार्च्चनैः । बंधून्स्वमित्रवर्गं च तत्पुरः पृष्ठतोपि वा

“దానములు, ఆరాధనల ద్వారా నీవు ఎల్లప్పుడూ భర్తకు ప్రీతికరంగా ఉంటున్నావా? అతని బంధువులను, మిత్రవర్గాన్ని అతని సమక్షంలోనూ, వెనుకనూ గౌరవిస్తున్నావా?”

Verse 22

कच्चिद्भर्तरि संसुप्ते त्वं निशवशमेष्यसि । उत्थानमप्रबुद्धे च करोषि वरवर्णिनि

“భర్త నిద్రించిన తరువాత నీవు రాత్రి విశ్రాంతికి వెళ్తున్నావా? ఇంకా ఆయన మేల్కొనకముందే, హే సుందరవర్ణినీ, నీవు లేచి విధులు ఆరంభిస్తున్నావా?”

Verse 23

कच्चित्प्रातः समुत्थाय करोषि गृहमार्जनम् । स्वयमेव वरारोहे मण्डनं चोपमण्डनम्

“నీవు ప్రాతఃకాలంలో లేచి ఇంటిని శుభ్రం చేస్తున్నావా? హే వరారోహే, నీవే స్వయంగా తగిన అలంకారమూ, సక్రమమైన వేషధారణా చూసుకుంటున్నావా?”

Verse 24

कच्चिदेवान्नमस्कृत्य गुरुं च तदनंतरम् । करोषि त्वं प्राणयात्रां दत्त्वान्नं शक्तितो जलम्

నీవు దేవతలకు నమస్కరించి, ఆ తరువాత గురువుకు ప్రణామం చేసి, ముందుగా అన్నదానం చేసి, శక్తి మేరకు జలదానం చేసి జీవయాత్రను నిర్వహిస్తున్నావా?

Verse 25

कच्चिदस्तंगते सूर्ये नान्नमश्नासि भाभिनि । अदत्त्वा वा स्वभृत्येभ्यः साधुभ्यश्च विशेषतः

హే కాంతిమయీ! సూర్యాస్తమయమైన తరువాత నీవు భోజనం చేయకుండా ఉంటావా—ప్రత్యేకంగా నీ ఆధారితులకు, సాధువులకు ముందుగా ఇవ్వకుండా?

Verse 26

कच्चित्पिबसि पानीयं सप्तवारविशोधितम् । निबिडेन स्ववस्त्रेण पालयंती जलोद्भवान्

నీవు ఏడు సార్లు వడకట్టి శుద్ధి చేసిన నీటిని త్రాగుతావా—దట్టమైన వస్త్రంతో జాగ్రత్తగా వడకట్టి, నీటిలో పుట్టే సూక్ష్మజీవులను కాపాడుతూ?

Verse 27

कच्चिद्दयासमोपेता गात्रक्लेशकरानपि । यूकामत्कुणदंशादीन्पुत्रवत्परिरक्षसि

కరుణతో నిండినవాడవై, శరీరానికి కష్టం కలిగించేవారైన పీడలు—ఉదాహరణకు నల్లి, బెడ్‌బగ్, దోమలు మొదలైనవాటినీ—పిల్లలవలె కాపాడుతావా?

Verse 28

कच्चित्साधुमुखान्नित्यं शिवधर्मं सुभक्तितः । शृणोषि भक्तितो भद्रे प्रकरोषि च सादरम्

హే భద్రే! నీవు నిత్యం సాధువుల ముఖం నుండి శివధర్మాన్ని శుద్ధభక్తితో వింటావా, మరియు భక్తితో దానిని గౌరవంగా ఆచరిస్తావా?

Verse 29

क्वचिच्छ्रुत्वाऽगमं पुण्यं प्रकरोषि च पूजनम् । शास्त्रस्य वाचकस्यापि व्याख्यातुश्च विशेषतः

నీవు ఎప్పుడైనా పుణ్యప్రదమైన ఆగమోపదేశాన్ని విని పూజ చేస్తావా—శాస్త్రం పఠించే వాచకునికీ, ముఖ్యంగా వివరణ చెప్పే వ్యాఖ్యాతకునికీ గౌరవం చేస్తావా?

Verse 30

कच्चित्पुराणशास्त्राणि प्रणीतानि जनेश्वरैः । संलेख्याक्षररम्याणि साधुभ्यः संप्रयच्छसि

హే సతీమణీ, మహారాజులు రచించిన పురాణశాస్త్రాలను మనోహరమైన అక్షరాలతో లిఖింపజేసి భక్తితో సద్జనులకు దానంగా ఇస్తావా?

Verse 31

यः श्रुत्वा सर्व शास्त्राणि निष्क्रयं न प्रयच्छति । शास्त्रचौरः स विज्ञेयो न चैवाप्नोति तत्फलम्

అన్ని శాస్త్రాలు విన్నప్పటికీ తగిన దక్షిణా/నిష్క్రయాన్ని ఇవ్వని వాడు శాస్త్రచోరుడని తెలుసుకోవాలి; అతడు ఆ విద్యాఫలాన్ని పొందడు.

Verse 32

कच्चिच्छिवालये नृत्यगीतवाद्यादिकाः क्रियाः । बलिपूजोपहारांश्च त्वं करोषि च शक्तितः

నీవు నీ శక్తి మేరకు శివాలయంలో నృత్యం, గానం, వాద్యసేవలు మొదలైన క్రియలను, అలాగే బలి, పూజ మరియు ఇతర ఉపహారాలను సమర్పిస్తావా?

Verse 33

कच्चित्प्रावरणं वस्त्रं सुभगे सर्वमेव च । संप्रयच्छसि साधुभ्यः प्रणिपातपुरःसरम्

హే సుభగే, నీవు నమస్కారం చేసి భక్తితో సద్జనులకు అన్ని విధాల వస్త్రాలు, ఆవరణాలు మొదలైనవి దానం చేస్తావా?

Verse 34

वृथा पर्यटनं नित्यं कच्चिन्न परमंदिरे । त्वं करोषि विशालाक्षि विशेषेण निशागमे

హే విశాలాక్షీ! నీవు ప్రతిదినం వ్యర్థంగా తిరగడాన్ని—ప్రత్యేకించి రాత్రివేళ—మహామందిరపు పవిత్ర పరిధి వెలుపల—విరమిస్తున్నావా?

Verse 35

कच्चिन्नाश्नासि भद्रे त्वं स्वभर्तरि बुभुक्षिते । आज्ञाभंगं प्रयत्नेन कच्चित्तत्र प्ररक्षसि

హే భద్రే! నీ భర్త ఆకలితో ఉన్నప్పుడు నీవు భోజనం చేయకుండా ఉంటావా; అలాగే ఆయన ఆజ్ఞాభంగం జరగకుండా యత్నపూర్వకంగా జాగ్రత్తపడుతావా?

Verse 36

कच्चित्प्रकुपिते कांते नोत्तराणि प्रयच्छसि । तस्यकोपप्रणाशार्षं प्रियं कच्चिच्च जल्पसि

ప్రియుడు కోపించినప్పుడు నీవు కఠినమైన ప్రత్యుత్తరాలు ఇవ్వకుండా ఉంటావా; అతని కోపం శమించేందుకు మధురమైన, ప్రీతికరమైన మాటలే పలుకుతావా?

Verse 37

कच्चित्त्वं प्रोषिते कांते मलिनांबरधारिणी । जायसे च तथा दीना विवर्णवदना कृशा

ప్రియుడు దూరంగా ఉన్నప్పుడు నీవు మలిన వస్త్రాలు ధరించి, దుఃఖితగా, వర్ణహీన ముఖంతో, కృశంగా మారుతావా?

Verse 39

कच्चिन्मंदिरपृष्ठे त्वं न धत्से भिन्नभाजनम् । उच्छिष्टं वा जनैस्त्यक्तमपि कार्योपकारकम्

నీవు మందిరం వెనుక భాగంలో పగిలిన పాత్రలను, లేదా జనులు వదిలేసిన ఉచ్ఛిష్టాన్ని—అది పనికి వచ్చేదిగా అనిపించినా—నిల్వచేయకుండా ఉంటావా?

Verse 40

कच्चिन्न कुरुषे मैत्रीं बंधकीभिः समं शुभे । धात्रीभिर्मालिकस्त्रीभी रजकीभिश्च भामिनि

హే శుభే, నీవు వేశ్యలు, ధాత్రీలు, మాలికుల స్త్రీలు మరియు రజకస్త్రీలతో సన్నిహిత మైత్రి చేయకుండా ఉంటున్నావా, హే కామిని?

Verse 41

कञ्चिद्दधासि नित्यं त्वं मुखं कुंकुमरंजितम् । शिरः पुष्पसमाकीर्णं नेत्रे कज्जलरंजिते

నీవు నిత్యం కుంకుమంతో రంజితమైన ముఖాన్ని ధరించుచున్నావు; నీ శిరస్సు పుష్పాలతో నిండియున్నది, నీ నేత్రాలు కాజలంతో రంజితమైయున్నవి.