Adhyaya 41

Verse 1

। सूत उवाच । तस्यैवोत्तरदिग्भागे देवस्य जलशायिनः । स्थानमस्ति सुविख्यातं सर्वपातकनाशनम्

సూతుడు పలికెను— అదే ప్రాంతపు ఉత్తర దిక్భాగంలో జలశాయీ దేవుని సుప్రసిద్ధ స్థలం ఉంది; అది సమస్త పాపనాశకమని కీర్తింపబడింది.

Verse 2

यस्तत्पूजयते भक्त्या शयने बोधने हरेः । उपवासपरो भूत्वा स गच्छेद्वैष्णवं पदम्

హరి శయనము మరియు బోధన సమయములలో భక్తితో ఆ ప్రభువును పూజించి, ఉపవాసనిష్ఠుడై ఉండువాడు వైష్ణవ పరమపదమును పొందును.

Verse 3

अशून्यशयनानाम द्वितीया दयिता तिथिः । सदैव देवदेवस्य कृष्णा सुप्तस्य या भवेत्

‘అశూన్యశయనా’ అనే ప్రియ తిథి ద్వితీయ; అది సదా దేవదేవుడు శ్రీకృష్ణుని పవిత్ర నిద్రాభావంతో అనుబంధమై ఉంటుంది.

Verse 4

तस्यां यः पूजयेत्तत्र तं देवं जलशायिनम् । शास्त्रोक्तेन विधानेन स गच्छति हरेः पदम्

ఆ తిథినాడు అక్కడ శాస్త్రోక్త విధానముతో జలశాయీ దేవుని పూజించువాడు హరి పదమును పొందును.

Verse 5

ऋषय ऊचुः । जलशायी कथं तत्र संप्राप्तः सूतनन्दन । पूज्यते विधिना केन तत्सर्वं विस्तराद्वद

ఋషులు పలికిరి—హే సూతనందన! అక్కడ జలశాయీ ఎలా ప్రతిష్ఠితుడయ్యెను? ఏ విధి-విధానముతో ఆయనను పూజించుదురు? ఆ సమస్తమును విస్తరించి చెప్పుము।

Verse 6

सूत उवाच । पुरासीद्बाष्कलिर्नाम दानवेन्द्रो महाबलः । अजेयः सर्वदेवानां गन्धर्वोरगरक्षसाम्

సూతుడు పలికెను—పూర్వకాలమున బాష్కలి అను మహాబలవంతుడైన దానవేంద్రుడు ఉండెను. అతడు దేవులకు, గంధర్వులకు, నాగులకు, రాక్షసులకు కూడ అజేయుడు।

Verse 7

अथासौ भूतलं सर्वं वशीकृत्वा महाबलः । ततो दैत्यगणैः सार्द्धं जगाम त्रिदशालयम्

అనంతరం ఆ మహాబలుడు సమస్త భూతలమును వశపరచుకొని, దైత్యగణములతో కూడి త్రిదశాలయమునకు (దేవలోకమునకు) వెళ్లెను।

Verse 8

तत्राभवन्महायुद्धं देवासुरविनाशकम् । देवानां दानवानां च क्रुद्धानामितरेतरम्

అక్కడ దేవాసురవినాశకమైన మహాయుద్ధము సంభవించెను; క్రుద్ధులైన దేవులు దానవులు పరస్పరము యుద్ధమాడిరి।

Verse 9

वर्षाणामयुतं तावदहन्यहनि दारुणम् । तत्रासृक्कर्दमो जातः पर्वतश्चास्थि संभवः

పది వేల సంవత్సరముల వరకు, దినదినము, ఆ దారుణ యుద్ధము కొనసాగెను. అక్కడ మట్టి రక్తకర్దమమై, ఎముకలతో ఒక పర్వతము ఏర్పడెను।

Verse 10

ततो वर्षसहस्रांते दशमे समुपस्थिते । जितस्तेन सहस्राक्षः ससैन्यः सपरिग्रहः

అనంతరం పదవ సహస్రవత్సరాంతం సమీపించగా, అతని చేత సహస్రాక్ష ఇంద్రుడు సైన్యంతోను సమస్త పరివారంతోను పరాజితుడయ్యాడు।

Verse 11

ततः स्वर्गं परित्यज्य सर्वदेवगणैः सह । जगाम शरणं विष्णोः श्वेतद्वीपं प्रतिश्रयम्

అప్పుడు స్వర్గాన్ని విడిచి, సమస్త దేవగణాలతో కలిసి, విష్ణువుని శరణం కోరుతూ శ్వేతద్వీపమనే పవిత్ర ఆశ్రయస్థానానికి వెళ్లాడు।

Verse 12

यत्रास्ते भगवान्विष्णुर्योगनिद्रावशंगतः । शयानः शेषपर्यंके लक्ष्म्या संवाहितांघ्रियुक्

అక్కడ భగవాన్ విష్ణువు యోగనిద్రావశుడై, శేషపర్యంకంపై శయనించి ఉంటాడు; లక్ష్మీదేవి ఆయన పాదయుగ్మాన్ని మృదువుగా సేవిస్తుంది।

Verse 13

ततो वेदोद्भवैः सूक्तैः स्तुतिं चक्रुः समंततः । तस्य देवस्य सद्भक्ताः सर्वे देवाः सवासवाः

అప్పుడు వేదోద్భవమైన సూక్తులతో వారు అన్ని వైపుల నుండీ స్తుతి చేశారు; వాసవుడు (ఇంద్రుడు) సహా సమస్త దేవులు ఆ దేవుని సద్భక్తులే.

Verse 14

अथोत्थाय जगन्नाथः प्रोवाच बलसूदनम् । कच्चित्क्षेमं सहस्राक्ष सांप्रतं भुवनत्रये । यत्त्वं देवगणैः सार्द्धं स्वयमेव इहागतः

అప్పుడు జగన్నాథుడు లేచి బలసూదనుడు (ఇంద్రుడు)తో పలికెను—“ఓ సహస్రాక్షా! ఇప్పుడు త్రిభువనములలో క్షేమమా? నీవు దేవగణాలతో కలిసి స్వయంగా ఇక్కడికి వచ్చినందున అడుగుచున్నాను.”

Verse 15

शक्र उवाच । बाष्कलिर्नाम देत्येन्द्रो हरलब्धवरो बली । अजेयः संगरे देवैस्तेनाहं विजितो रणे

శక్రుడు (ఇంద్రుడు) అన్నాడు—‘బాష్కలి అనే దైత్యేంద్రుడు ఉన్నాడు; హరుడు (శివుడు) ఇచ్చిన వరం పొందినవాడు, మహాబలవంతుడు. దేవతలకైనా యుద్ధంలో అజేయుడైన వాడే నన్ను రణంలో ఓడించాడు.’

Verse 16

संस्थितिश्च कृता स्वर्गे सांप्रतं मधु सूदन । तेनैष शरणं प्राप्तो देवैः सार्द्धं सुरोत्तम

‘ఓ మధుసూదన! ఇప్పుడు అతడు స్వర్గంలో తన అధికారాన్ని స్థాపించాడు. అందుకే, ఓ సురోత్తమా, నేను దేవతలతో కలిసి నీ శరణు పొందేందుకు వచ్చాను.’

Verse 19

श्रीभगवानुवाच । अहं तं निग्रहीष्यामि संप्राप्ते समये स्वयम् । तस्मात्त्वं समयंयावत्कुरु शक्र तपो महत्

శ్రీభగవానుడు అన్నాడు—‘సమయం వచ్చినప్పుడు నేనే స్వయంగా అతడిని నియంత్రిస్తాను. కాబట్టి, ఓ శక్రా, అంతవరకు మహత్తర తపస్సు చేయి.’

Verse 20

येन ते जायते शक्तिस्तपोवीर्येण वासव । वधाय तस्य दैत्यस्य बलयुक्तस्य बाष्कलेः

‘ఓ వాసవా! తపస్సు-వీర్యంతో నీలో శక్తి జనిస్తుంది—ఆ బలవంతుడైన దైత్యుడు బాష్కలిని సంహరించుటకు.’

Verse 21

शक्र उवाच । कस्मिन्क्षेत्रे जगन्नाथ करोमि सुमहत्तपः । तस्य दैत्यस्य नाशार्थं तद स्माकं प्रकीर्तय

శక్రుడు అన్నాడు—‘ఓ జగన్నాథా! ఆ దైత్యుని నాశనార్థం నేను ఏ పుణ్యక్షేత్రంలో అత్యంత మహత్తర తపస్సు చేయాలి? దయచేసి అది మాకు ప్రకటించు.’

Verse 22

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा भगवान्विष्णुः प्रोवाचाथ पुरंदरम् । चिरं मनसि निश्चित्य क्षेत्राण्यायतनानि च

సూతుడు పలికెను—ఇది విని భగవాన్ విష్ణువు, క్షేత్రాలు మరియు పవిత్ర ఆయతనాలను మనసులో దీర్ఘంగా నిర్ణయించుకొని, పురందరుడు (ఇంద్రుడు)తో ఇలా పలికెను।

Verse 23

चमत्कारपुरं क्षेत्रं शक्र सिद्धिप्रदायकम् । तस्मात्तत्र द्रुतं गत्वा तद्वधार्थं तपः कुरु

చమత్కారపురం అనే క్షేత్రం శక్రుడు (ఇంద్రుడు)కు సిద్ధిని ప్రసాదించేది; కనుక త్వరగా అక్కడికి వెళ్లి శత్రువధార్థం తపస్సు చేయుము।

Verse 24

शक्र उवाच । न वयं भवता हीना यास्यामोऽन्यत्र केशव । बाष्कलेर्दानवेन्द्रस्य भयाद्भीताः कथंचन

శక్రుడు పలికెను—హే కేశవా, నీవు లేక మేము ఎక్కడికీ వెళ్లము; దానవేంద్రుడు బాష్కలి భయంతో మేము అన్ని విధాలా భీతులమై ఉన్నాము।

Verse 26

तस्मादागच्छ तत्र त्वं स्वयमेव सुरेश्वर । त्वया संरक्षितो येन करोमि सुमहत्तपः

కాబట్టి, హే సురేశ్వరా, నీవే స్వయంగా అక్కడికి రమ్ము; నీ రక్షణలో ఉండి నేను అత్యంత మహత్తర తపస్సు చేయుదును।

Verse 27

अथ देवगणाः सर्वे तत्र गत्वा तदाऽश्रमान् । चक्रुः पृथक्पृथग्घृष्टास्तपोऽर्थं कृतनिश्चयाः

అప్పుడు సమస్త దేవగణాలు అక్కడికి వెళ్లి, తపస్సు చేయుటకు దృఢనిశ్చయంతో ఆనందిస్తూ, ఒక్కొక్కరు వేరువేరుగా ఆశ్రమాలను నిర్మించిరి।

Verse 28

वासुदेवोऽपि संस्मृत्य क्षीरोदं तत्र सागरम् । आनिनायाशु विस्तीर्णं ह्रदे तस्मिन्पुरातने

వాసుదేవుడు కూడా క్షీరసాగరాన్ని స్మరించి, ఆ పురాతన హ్రదంలో ఆ విశాల సముద్రాన్ని వెంటనే తీసికొని వచ్చెను।

Verse 29

चकार शयनं तत्र श्वेतद्वीपे यथा पुरा । स्तूयमानः सुरैः सर्वैः समंताद्विनयान्वितैः

అక్కడ ఆయన పూర్వం శ్వేతద్వీపంలో చేసినట్లే శయనస్థానాన్ని ఏర్పరచెను; చుట్టూరా వినయసంపన్నులైన సమస్త దేవతలు ఆయనను స్తుతించిరి।

Verse 30

अथाषाढस्य संप्राप्ते द्वितीयादिवसे शुभे । कृष्णपक्षे सहस्राक्षं स्वयमेव बृहस्पतिः । प्रोवाच वचनं श्लक्ष्णं बाष्पव्याकुल लोचनम्

ఆషాఢ మాస కృష్ణపక్షంలోని శుభ ద్వితీయ తిథి వచ్చినప్పుడు, కన్నీళ్లతో కలవరపడిన నేత్రాలుగల బృహస్పతి స్వయంగా సహస్రాక్షుడు (ఇంద్రుడు)తో మృదువచనములు పలికెను।

Verse 31

बृहस्पतिरुवाच । अशून्यशयनानाम द्वितीयाद्य पुरंदर । अतीव दयिता विष्णोः प्रसुप्तस्य जलाशये

బృహస్పతి పలికెను—ఓ పురందరా! నేడు ‘అశూన్యశయనా’ అనే ద్వితీయ; జలాశయంలో శయనించిన విష్ణువుకు ఇది అత్యంత ప్రియమైనది।

Verse 32

अस्यां संपूजितो विष्णुर्यावन्मासचतुष्टयम् । ददाति सकलान्कामान्ध्यातश्चेतसि सर्वदा । शास्त्रोक्तविधिना सम्यग्व्रतस्थो जलशायिनम्

ఈ దినం నుండి శాస్త్రోక్త విధానముతో వ్రతస్థుడై నాలుగు మాసములు జలశాయీ విష్ణువును సమ్యగ్గా పూజించి, హృదయంలో నిత్యం ధ్యానించువానికి ఆయన సమస్త కోరికలను ప్రసాదించును।

Verse 33

एवं स चतुरो मासान्द्वितीयादिवसे हरिम् । पूजयित्वा सहस्राक्षस्तेजसा सहितोऽभवत्

ఈ విధంగా ద్వితీయ తిథి నుండి ప్రారంభించి నాలుగు నెలలు హరిని పూజించిన సహస్రాక్షుడు (ఇంద్రుడు) తేజస్సు మరియు శ్రీతో యుక్తుడయ్యాడు।

Verse 34

तं दृष्ट्वा तेजसा युक्तं परितुष्टो जनार्दनः । प्रोवाच शक्र गच्छाद्य वधार्थं तस्य बाष्कलेः । सर्वैर्देवगणैः सार्धं विजयस्ते भविष्यति

అతన్ని తేజస్సుతో యుక్తుడిగా చూసి జనార్దనుడు సంతోషించి పలికెను— “ఓ శక్రా, వెంటనే వెళ్లు; ఆ బాష్కలిని సంహరించుటకు. సమస్త దేవగణాలతో కలిసి నీకు విజయము నిశ్చయము.”

Verse 35

शक्र उवाच । बिभेमि तस्य देवाहं दानवेन्द्रस्य दुर्मतेः । त्वया विना न गच्छामि सार्धं सर्वैः सुरैरपि

శక్రుడు పలికెను— “ఓ దేవా, ఆ దుర్మతి దానవేంద్రుని నేను భయపడుతున్నాను. మీరు లేకుండా నేను వెళ్లను, సమస్త సురులతో కూడినప్పటికీ.”

Verse 36

श्रीभगवानुवाच । त्वया सह सहस्राक्ष चक्रमेतत्सुदर्शनम् । गमिष्यति वधार्थाय मदीयं सुरविद्विषाम्

శ్రీభగవానుడు పలికెను— “ఓ సహస్రాక్షా, నీతో పాటు నా ఈ సుదర్శన చక్రము సురవిద్వేషుల సంహారార్థం వెళ్లును.”

Verse 37

एवमुक्त्वा हरिश्चक्रं प्रमुमोच सुदर्शनम् । वधार्थं दानवेन्द्राणां शक्रेण सहितं तदा

ఇట్లు చెప్పి హరి ఆ సమయంలో శక్రునితో కూడి దానవేంద్రుల సంహారార్థం సుదర్శన చక్రమును విడుదల చేసెను।

Verse 38

शक्रोऽपि सहितस्तेन गत्वा चक्रेण कृत्स्नशः । सर्वानुत्सादयामास दानवान्रणमूर्धनि

శక్రుడూ ఆ చక్రంతో కూడి ముందుకు వెళ్లి, సుదర్శనచక్ర ప్రభావంతో యుద్ధ శిఖరంలో సమస్త దానవులను పూర్తిగా నాశనం చేశాడు।

Verse 39

स चापि बाष्कलिस्तेन च्छिन्नश्चक्रेण कृत्स्नशः । पपात धरणीपृष्ठे वज्राहत इवाचलः

బాష్కలీ కూడా ఆ చక్రంతో పూర్తిగా ఛిన్నమై, వజ్రాఘాతమైన పర్వతంలా భూమి మీద పడిపోయాడు।

Verse 40

तथान्ये बहवः शूरा दानवा बलदर्पिताः । हत्वा सुदर्शनं चक्रं भूयः प्राप्तं हरेः करम्

అలాగే బలగర్వంతో మదించిన అనేక ఇతర శూర దానవులు కూడా హతులయ్యారు; సుదర్శనచక్రం మళ్లీ హరి హస్తానికి చేరింది।

Verse 41

तेऽपि शक्रादयो देवाः प्रहृष्टा गतसंशयाः । भूयो विष्णुं समेत्याथ प्रोचुर्नत्वा ततः परम्

అప్పుడు శక్రాది దేవతలు ఆనందంతో, సందేహరహితులై, మళ్లీ విష్ణువును సమీపించి; నమస్కరించి అనంతరం పలికారు।

Verse 42

प्रभावात्तव देवेश हताः सर्वेऽमरारयः । प्राप्तं त्रैलोक्यराज्यं च भूयो निहतकंटकम्

హే దేవేశా! నీ ప్రభావంతో అమరుల శత్రువులందరూ హతులయ్యారు; త్రిలోక్య రాజ్యము మళ్లీ లభించింది, ఇప్పుడు అది కంటకరహితం (నిర్విఘ్నం)।

Verse 43

तस्मात्कीर्तय यत्कृत्यं तच्च श्रेयस्करं मम । सदा स्यात्पुंडरीकाक्ष तथा शत्रुभयावहम्

అతః హే పుండరీకాక్షా! నా శ్రేయస్సుకు యోగ్యమైన కర్తవ్యమేమిటో చెప్పుము—అది నిత్యంగా సిద్ధమై, శత్రువులకు భయకరం కావలెను।

Verse 44

श्रीभगवानुवाच । मयात्रैव सदा स्थेयं रूपेणानेन वासव । सर्वलोकहितार्थाय ह्रदे पुण्य जलाश्रये

శ్రీభగవానుడు పలికెను—హే వాసవా! ఈ స్థలములోనే నేను ఈ రూపముతో సదా నిలిచియుందును—సర్వలోక హితార్థమై, పుణ్యజలాశ్రయమైన ఈ హ్రదములో।

Verse 45

त्वया तस्मात्समागम्य चातुर्मास्यं शचीपते । प्रयत्नेन प्रकर्तव्यमशून्यशयनं व्रतम्

కాబట్టి హే శచీపతే! ఇక్కడికి వచ్చి నీవు శ్రద్ధతో చాతుర్మాస్యాన్ని ఆచరించవలెను—అదే ‘అశూన్యశయన’ వ్రతము।

Verse 46

न भवंति सहस्राक्ष येन ते परि पंथिनः । तथाभीष्टफलावाप्तिर्मत्प्रसादादसंशयम्

హే సహస్రాక్షా! నీ మార్గమును అడ్డుకునే ప్రత్యర్థులు ఉండరు; మరియు అభీష్టఫలప్రాప్తి నా ప్రసాదమువలన నిస్సందేహంగా కలుగును।

Verse 47

अन्योऽपि यो नरो भक्त्या पूजयिष्यति मामिह । संप्राप्स्यति स तांल्लोकान्दुर्लभांस्त्रि दशैरपि

ఇక్కడ ఎవడైన ఇతరుడు భక్తితో నన్ను పూజించునట్లయితే, అతడు త్రిదశులకు సైతం దుర్లభమైన ఆ లోకములను పొందును।

Verse 48

तस्माद्गच्छ सहस्राक्ष कुरु राज्यं त्रिविष्टपे । भूयोऽप्यत्रैव देवेश द्रष्टव्योऽस्मि न संशयः । कार्यकाले समायाते श्वेतद्वीपे यथा तथा

కాబట్టి, ఓ సహస్రాక్షా! త్రివిష్టపం (స్వర్గం)కు వెళ్లి రాజ్యము చేయుము. ఓ దేవేశా! కార్యకాలము వచ్చినప్పుడు నీవు నన్ను ఇక్కడనే నిశ్చయంగా మరల దర్శించెదవు—శ్వేతద్వీపములో దర్శించినట్లే.

Verse 49

सूत उवाच । ततः प्रणम्य तं दृष्ट्वा प्रजगाम शतक्रतुः । वासुदेवोऽपि तत्रैव स्थितो लोकहिताय च

సూతుడు పలికెను—అనంతరం శతక్రతు (ఇంద్రుడు) ఆయనకు నమస్కరించి దర్శించి వెళ్లిపోయెను. వాసుదేవుడూ లోకహితార్థమై అక్కడనే నిలిచెను.

Verse 50

एवं तत्र द्विजश्रेष्ठा जलशायी जनार्दनः । सर्वलोकहितार्थाय संस्थितः परमेश्वरः

ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా! ఈ విధంగా జలశాయీ జనార్దనుడు—పరమేశ్వరుడు—సర్వలోకహితార్థమై అక్కడ స్థిరంగా ఉన్నాడు.

Verse 51

यस्तं पूजयते भक्त्या श्रद्धया परया युतः । चातुर्मास्ये विशेषेण स याति परमां गतिम्

పరమశ్రద్ధతో కూడి భక్తితో ఆయనను పూజించువాడు—ప్రత్యేకంగా చాతుర్మాస్యంలో—పరమగతిని పొందును.

Verse 52

तथा देवगणैः सर्वैर्द्वारका तत्र सा कृता । संपूज्य तु नरा यांति चातुर्मास्ये त्रिविष्टपम्

అలాగే సమస్త దేవగణములు ఆ స్థలమును అక్కడ ‘ద్వారకా’గా నిర్మించిరి. అక్కడ విధివిధానంగా పూజించి జనులు చాతుర్మాస్యంలో త్రివిష్టపం (స్వర్గం)కు చేరుదురు.

Verse 53

शेषकालेऽपि चित्तस्थान्कामान्मर्त्यः समाप्नुयात् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पूज्या सा द्वारका नरैः । सर्वेष्वपि हि कालेषु चातुमास्ये विशेषतः

ఇతర కాలాలలోనూ మనసులో నిలిచిన ప్రియ కోరికలను మానవుడు పొందగలడు. అందుచేత సమస్త ప్రయత్నాలతో ఆ ద్వారకను పూజించాలి—ఎల్లప్పుడూ, ముఖ్యంగా చాతుర్మాస్యంలో.

Verse 54

एतद्वः सर्वमाख्यातं सर्वपातकनाशनम् । आख्यानं देवदेवस्य सुपुण्यं जलशायिनः

ఇదంతా నేను మీకు వివరించాను—సర్వ పాపాలను నశింపజేసే వృత్తాంతం: దేవదేవుడు, జలశాయీ ప్రభువు యొక్క అత్యంత పుణ్యకథ.