Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 46

Devanagari script

न भवंति सहस्राक्ष येन ते परि पंथिनः । तथाभीष्टफलावाप्तिर्मत्प्रसादादसंशयम्

Transliteration

na bhavaṃti sahasrākṣa yena te pari paṃthinaḥ | tathābhīṣṭaphalāvāptirmatprasādādasaṃśayam

Translation

హే సహస్రాక్షా! నీ మార్గమును అడ్డుకునే ప్రత్యర్థులు ఉండరు; మరియు అభీష్టఫలప్రాప్తి నా ప్రసాదమువలన నిస్సందేహంగా కలుగును।

Word by Word

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• भवन्ति: they become; they are
• भवन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन (Plural), परस्मैपद

• सहस्राक्ष: O thousand-eyed one (Indra)
• सहस्राक्ष: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सहस्र + अक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समास (सहस्राणि अक्षीणि यस्य), पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• येन: by which
• येन: Karana/Hetu (Means/Cause/करण-हेतु)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; साधन/हेतुवाचक (by which)

• ते: your
• ते: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• परि: around; completely
• परि: Sambandha (Modifier/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: परि (अव्यय/उपसर्ग)
• Form: उपसर्गसदृश-अव्यय; क्रियाविशेषण (around; completely)

• पन्थिनः: travellers; wayfarers
• पन्थिनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पथिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• तथा: thus; in that way
• तथा: Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय

• अभीष्टफलावाप्तिः: attainment of the desired fruit
• अभीष्टफलावाप्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अभीष्ट + फल + अवाप्ति (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (अभीष्टस्य फलस्य अवाप्तिः), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मत्प्रसादात्: from my grace
• मत्प्रसादात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: मत् + प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (मम प्रसादः), पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन

• असंशयम्: without doubt
• असंशयम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अ + संशय (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषणरूपेण; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन प्रयोगः (adverbial accusative)

Speaker

Śrī Bhagavān (Vāsudeva/Janārdana)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Puṇya-hrada

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Sahasrākṣa (Indra)

Visual Art Cues

Scene: The Lord grants assurance to Indra: no enemies will block his path; a clear road opens symbolically from the lake-shrine outward, with Indra’s posture shifting from anxiety to confidence.

Characters & Entities

• Sahasrākṣa (Indra)
• Bhagavān’s prasāda (grace)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine grace removes impediments and ensures the fruition of righteous aims when one approaches with devotion and dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The tīrtha-lake where Bhagavān abides for the welfare of the worlds in Adhyāya 41.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new rite is added here; it promises protection and fulfillment as the fruit of divine favor linked to the preceding observance.