Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 47

Devanagari script

तत्र चित्रेश्वरीपीठमगस्त्येन विनिर्मितम् । सद्यः सिद्धिकरं प्रोक्तं मन्त्राणां हृदि वर्तिनाम्

Transliteration

tatra citreśvarīpīṭhamagastyena vinirmitam | sadyaḥ siddhikaraṃ proktaṃ mantrāṇāṃ hṛdi vartinām

Translation

అక్కడ అగస్త్యముని నిర్మించిన చిత్రేశ్వరీ పీఠము విరాజిల్లుచున్నది. హృదయంలో మంత్రాలు నిలిచినవారికి అది తక్షణ సిద్ధిని ప్రసాదించునని చెప్పబడింది।

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative setting/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (स्थानवाचक क्रियाविशेषण/adverb of place)

• चित्रेश्वरीपीठम्: the seat/shrine of Citreśvarī
• चित्रेश्वरीपीठम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चित्रेश्वरी (प्रातिपदिक) + पीठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (1st/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (citreśvaryāḥ pīṭham)

• अगस्त्येन: by Agastya
• अगस्त्येन: Karana (Instrument/Agentive instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अगस्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (3rd/instrumental), एकवचन

• विनिर्मितम्: constructed/built
• विनिर्मितम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि + निर् + √मा (डुकृञ्/माङ्; धातु)
• Form: कृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (to pīṭham)

• सद्यः: immediately
• सद्यः: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सद्यः (अव्यय)
• Form: अव्यय (कालवाचक क्रियाविशेषण/adverb of time)

• सिद्धिकरम्: granting accomplishment
• सिद्धिकरम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (siddhiṃ karoti iti)

• प्रोक्तम्: declared/said
• प्रोक्तम्: Karma (Predicate qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र + √वच् (वच्; धातु)
• Form: कृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (pīṭham understood) ‘said/declared’

• मन्त्राणाम्: of mantras
• मन्त्राणाम्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति (6th/genitive), बहुवचन

• हृदि: in the heart
• हृदि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हृद् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (7th/locative), एकवचन

• वर्तिनाम्: abiding (there)
• वर्तिनाम्: Shashthi-sambandha (Genitive qualifier/षष्ठीविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √वृत् (वृत्; धातु)
• Form: कृदन्त (शतृ/वर्तमानकृदन्त), पुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, बहुवचन; ‘स्थित/वर्तमान’—qualifies mantrāṇām

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Citreśvarī Pīṭha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: a brāhmaṇa (dvija) interlocutor

Visual Art Cues

Scene: A sanctified pīṭha-shrine of Citreśvarī, said to be founded by sage Agastya; a sādhaka sits in padmāsana with closed eyes, mantra visualized in the heart, while subtle divine radiance emanates from the pīṭha.

Characters & Entities

• Citreśvarīpīṭha
• Agastya
• Camatkārapura

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A consecrated pīṭha linked to realized sages can accelerate inner mantra-fruition when practice is heart-centered.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Citreśvarī Pīṭha at Camatkārapura, founded by Agastya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicit guidance: worship/seek accomplishment at the Citreśvarī Pīṭha for swift mantra-siddhi.