Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 278›Shloka 80
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 80

Devanagari script

प्रणम्य स द्विजश्रेष्ठः शाकल्यं च द्विजोत्तमम् । शांत्यर्थं मम हर्म्ये त्वं कल्ये शिष्यं समादिश । येन मे जायते शांतिः शरीरस्य द्विजोत्तम

Transliteration

praṇamya sa dvijaśreṣṭhaḥ śākalyaṃ ca dvijottamam | śāṃtyarthaṃ mama harmye tvaṃ kalye śiṣyaṃ samādiśa | yena me jāyate śāṃtiḥ śarīrasya dvijottama

Translation

ప్రణమించి ఆ శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణుడు ద్విజోత్తముడైన శాకల్యునితో అన్నాడు—“శాంతి నిమిత్తం రేపు నా ప్రాసాదానికి ఒక శిష్యుణ్ని పంపమని ఆజ్ఞాపించండి; అతని వల్ల నా శరీరానికి శాంతి కలుగుగాక, ఓ ద్విజోత్తమా।”

Word by Word
प्रणम्यhaving bowed
प्रणम्य:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-नम् (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सर्वनाम
द्विजश्रेष्ठःthe best of Brahmins
द्विजश्रेष्ठः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
शाकल्यम्Śākalya
शाकल्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशाकल्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
चand
च:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
द्विजोत्तमम्the excellent Brahmin
द्विजोत्तमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
शान्त्यर्थम्for peace
शान्त्यर्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootशान्ति (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-तत्पुरुष (śāntyai artham); अव्ययीभाववत् प्रयोगः; प्रयोजनार्थक-अव्यय = 'for the sake of peace'
ममmy
मम:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6), एकवचन; सर्वनाम
हर्म्येin (my) mansion
हर्म्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहर्म्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1), एकवचन; सर्वनाम
कल्येtomorrow (at dawn)
कल्ये:
Kāla (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootकल्य (प्रातिपदिक)
Formकालवाचक-अव्यय/सप्तमी-एकवचन-प्रयोगः (locative used adverbially) = 'tomorrow/at dawn'
शिष्यम्a disciple
शिष्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशिष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
समादिशappoint/instruct
समादिश:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-दिś् (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
येनby which/so that
येन:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3), एकवचन; सर्वनाम
मेto me/for me
मे:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी (6/4), एकवचन; एन्क्लिटिक रूप
जायतेarises/is produced
जायते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
शान्तिःpeace
शान्तिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशान्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
शरीरस्यof (my) body
शरीरस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशरीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन
द्विजोत्तमO best Brahmin
द्विजोत्तम:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन
Speaker

Pārthiva (the king) addressing Śākalya

Visual Art Cues

Scene: A foremost brāhmaṇa bows and addresses Śākalya respectfully, requesting that a disciple be sent to the palace at dawn to perform pacification for bodily relief.

Characters & Entities
Ś
Śākalya
Ś
Śiṣya (disciple)
Ś
Śānti
H
Harmya (palace)

FAQs

Kingship in dharma is upheld by humility before spiritual authority; healing and peace are sought through respectful reliance on learned teachers.

Though this verse is set in the palace, it belongs to a tīrtha-māhātmya narrative where sacred rites and their efficacy are framed by pilgrimage tradition.

Sending a qualified disciple to perform śānti procedures (pacificatory rites) to restore bodily well-being.

←Previous Verse
Next Verse→