Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 38

Devanagari script

पुत्रः स्वजननीवाक्यं योऽतिक्रम्य यथारुचि । करोति धर्मकृत्यानि तानि सर्वाणि तस्य च

Transliteration

putraḥ svajananīvākyaṃ yo'tikramya yathāruci | karoti dharmakṛtyāni tāni sarvāṇi tasya ca

Translation

తన తల్లి వాక్యమును అతిక్రమించి తన ఇష్టానుసారంగా ధర్మకృత్యములు చేయు కుమారుని ఆ కృత్యములన్నియు కూడా (నిష్ఫలమగును).

Word by Word

• पुत्रः: son
• पुत्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• स्वजननीवाक्यम्: his own mother's instruction/word
• स्वजननीवाक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + जननी (प्रातिपदिक) + वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (स्वजनन्याः वाक्यम् = one's mother's word); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धवाचक-यत् (relative pronoun)

• अतिक्रम्य: having transgressed
• अतिक्रम्य: Kriya-viseshana (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: अति-क्रम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund)

• यथा: as/according to
• यथा: Kriya-viseshana (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (manner: as/according to)

• रुचि: liking/pleasure
• रुचि: Kriya-viseshana (Manner/क्रियाविशेषणार्थ)
• Type: Noun
• Root: रुचि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative) एकवचन; अव्ययीभावार्थे (in the sense of 'according to one's liking')

• करोति: does/performs
• करोति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्

• धर्मकृत्यानि: religious duties
• धर्मकृत्यानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + कृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (धर्मस्य कृत्यानि = duties of dharma); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• तानि: those
• तानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• सर्वाणि: all
• सर्वाणि: Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

Speaker

Unspecified in snippet (didactic voice within Tīrthamāhātmāya)

Visual Art Cues

Scene: A son performing rites independently while the mother’s displeasure/neglect is shown; the ‘fruit’ of ritual visually fades—offerings dim, aura recedes.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Religious acts done in self-will while rejecting the mother’s rightful guidance lose their spiritual efficacy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No explicit location is cited in this verse; it provides ethical grounding within a tīrtha-mahātmya chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

It references dharma-kṛtya (religious duties) in general, without naming a specific rite.