Adhyaya 264

Verse 1

ब्रह्मोवाच । कार्तिकेयश्च पार्वत्याः प्राणेभ्यश्चातिवल्लभः । संक्रीडति समीपस्थो नानाचेष्टाभिरुद्यतः

బ్రహ్ముడు పలికెను—కార్తికేయుడు పార్వతికి తన ప్రాణాలకన్నా అత్యంత ప్రియుడు. సమీపంలోనే ఉండి, అనేక చేష్టలతో ఉత్సాహంగా క్రీడిస్తాడు।

Verse 2

रक्तकांतिर्महातेजाः षण्मुखोऽद्भुत विक्रमः । क्वचिद्गायति चात्यर्थं क्वचिन्नृत्यति स्वेच्छया

అతడు రక్తవర్ణ కాంతితో, మహాతేజస్సుతో, షణ్ముఖుడై అద్భుత విక్రమశాలిగా ఉన్నాడు. కొన్నిసార్లు అత్యంత ఆనందంతో పాడుతాడు, కొన్నిసార్లు తన ఇష్టానుసారం నర్తిస్తాడు।

Verse 3

मातरं पितरं दृष्ट्वा विनयावनतः क्वचित् । क्वचिच्च गंगापुलिने सिकतालेपनाकृतिः

కొన్నిసార్లు తల్లి తండ్రులను చూచి వినయంతో వంగి నమస్కరిస్తాడు; మరికొన్నిసార్లు గంగాతీరంలో ఇసుకను పూసి ఆకారాలు మలచుకుంటూ క్రీడిస్తాడు।

Verse 4

गणैः सह विचिन्वानो विविधान्वनभूरुहान् । एवं प्रक्रीडितस्तस्य दिवसाः पंच जज्ञिरे

తన గణాలతో కలిసి అడవిలోని నానావిధ వృక్షలతలను పరిశీలిస్తూ సంచరించాడు; ఇలా క్రీడిస్తూ ఉండగా అతనికి ఐదు రోజులు గడిచిపోయాయి।

Verse 5

ततो देवा महेन्द्राद्यास्तारकत्रासविद्रुताः । स्तुवन्तः शंकरं सर्वे तारकस्य जिघृक्षया

అప్పుడు మహేంద్రాది దేవతలు తారకుని భయంతో కలవరపడి, తారకుని పట్టి వశపరచాలనే కోరికతో అందరూ శంకరుని స్తుతించసాగారు।

Verse 6

चक्रुः कुमारं सेनान्यं जाह्नव्यां स्वगणैः सुराः । सस्वनुर्देववाद्यानि पुष्पवर्षं पपात ह

జాహ్నవి (గంగ) తీరంలో దేవతలు తమ తమ గణాలతో కలిసి కుమారుణ్ని సేనాధిపతిగా నియమించారు; దేవవాద్యాలు మ్రోగాయి, పుష్పవర్షం కురిసింది।

Verse 7

वह्निस्तु स्वां ददौ शक्तिं हिमवान्वाहनं ददौ । सर्वदेवसमुद्भूतगणकोटिसमावृतः

అగ్ని తన శక్తిని (శక్త్యాయుధాన్ని) ప్రసాదించాడు, హిమవంతుడు వాహనాన్ని ఇచ్చాడు; సమస్త దేవతల నుండి జనించిన కోటి కోటి గణాలతో ఆవృతుడై అతడు ప్రకాశించాడు।

Verse 8

प्रणम्य मुनिसंघेभ्यः प्रययौ रिपुविग्रहे । ताम्रवत्यां नगर्यां च शंखं दध्मौ प्रतापवान्

మునిసంఘాలకు నమస్కరించి అతడు శత్రువుతో యుద్ధానికి బయలుదేరెను. తామ్రవతీ నగరంలో ఆ ప్రతాపవంతుడు శంఖం ఊదెను॥

Verse 9

ततस्तारकसैन्यस्य दैत्यदानवकोटयः । समाजग्मुस्तस्य पुराच्छंखनादभयातुराः

అప్పుడు ఆ నగరమునుండి తారకసైన్యానికి చెందిన దైత్యదానవుల కోట్లు శంఖనాదభయంతో ఆతురులై సమకూరిరి॥

Verse 10

स्ववाहनसमारूढाः संयता बलदर्पिताः । देवाः सर्वेऽपि युयुधुः स्कन्दतेजोपबृंहिताः

తమ తమ వాహనాలపై అధిరోహించి, నియమశీలులై బలగర్వంతో, స్కందతేజస్సుతో బలపడి సమస్త దేవతలు యుద్ధం చేసిరి॥

Verse 11

तदा दानवसैन्यानि निजघान च सर्वशः । विष्णुचक्रेण ते छिन्नाः पेतुरुर्व्यां सहस्रशः

అప్పుడు దానవసైన్యాలు అన్ని వైపులా సంహరింపబడెను; విష్ణుచక్రంతో ఛిన్నమై వారు వేల సంఖ్యలో భూమిపై పడిరి॥

Verse 12

ततो भग्नाश्च शतशो दानवा निहतास्तदा । नद्यः शोणितसंभूता जाता बहुविधामुने

అప్పుడు వందల సంఖ్యలో దానవులు భగ్నులై హతులయ్యిరి. ఓ మునీ, రక్తమునుండి పుట్టిన నానావిధ నదులు ప్రవహించెను॥

Verse 13

तद्भग्नं दानवबलं दृष्ट्वा स युयुधे रणे । बभंज सद्यो देवेशो बाणजालैरनेकधा

ఇప్పటికే భగ్నమైన దానవబలాన్ని చూచి అతడు రణంలో యుద్ధం చేశాడు. వెంటనే దేవేశ్వరుడు బాణజాలాలతో వారిని అనేక విధాలుగా చూర్ణం చేశాడు.

Verse 14

शक्तिनायुध्य गंगिन्याश्चिक्षेप कृष्णप्रेरिताः । सरथं च सयंतारं चक्रे तं भस्मसात्क्षणात्

కృష్ణప్రేరణతో దివ్యశక్తులు తమ శక్తులు, ఆయుధాలు విసిరారు; క్షణంలోనే అతనిని రథం, సారథితో సహా భస్మం చేశారు.

Verse 15

शेषाः पातालमगमन्हतं दृष्ट्वाऽथ तारकम् । ततो देवगणाः सर्वे शसंसुस्तस्य विक्रमम्

తారకుడు హతుడైనదాన్ని చూచి మిగిలిన శత్రువులు పాతాళానికి పారిపోయారు. ఆపై సమస్త దేవగణాలు అతని వీరపరాక్రమాన్ని స్తుతించాయి.

Verse 16

देवदुन्दुभयो नेदुः पुष्पवृष्टिस्तथाऽभवत् । ते लब्धविजयाः सर्वे महेश्वरपुरोगमाः

దేవదుందుభులు మ్రోగాయి, పుష్పవృష్టి కురిసింది. మహేశ్వరుని నాయకత్వంలో అందరూ విజయాన్ని పొంది ఆనందించారు.

Verse 17

सिषिचुः सर्वदेवानां सेनापत्ये षडाननम् । ततः स्कंदं समालिंग्य पार्वती हर्षगद्गदा

వారు షడాననుని సమస్త దేవసేనలకు సేనాపతిగా అభిషేకించారు. ఆపై ఆనందంతో గొంతు గదగదలాడగా పార్వతి స్కందుని ఆలింగనం చేసింది.

Verse 18

मांगल्यानि तदा चक्रे स्वसखीभिः समावृता । एवं च तारकं हत्वा सप्तमेऽहनि बालकः

తన సఖులతో చుట్టుముట్టబడి ఆమె అప్పుడు మంగళకార్యాలను నిర్వహించింది. ఈ విధంగా తారకుని సంహరించి దివ్య బాలుడు ఏడవ రోజున కార్యసిద్ధి పొందాడు.

Verse 19

मंदराचलमासाद्य पितरौ संप्रहर्षयन् । उवाच सकलं स्कन्दः परमानंदनिर्भरः

మందరాచలానికి చేరి తల్లిదండ్రులను ఆనందింపజేసి, పరమానందంతో నిండిన స్కందుడు సమస్త విషయాలను సంపూర్ణంగా పలికాడు.

Verse 20

काले दारक्रियां तस्य चिन्तयामास शंकरः । स उवाच प्रसन्नात्मा गांगेयममितद्युतिम्

సమయం వచ్చినప్పుడు శంకరుడు అతని వివాహక్రియను ఆలోచించాడు. ప్రసన్నహృదయంతో ఆయన గంగాజన్ముడైన అపార తేజస్సు గలవానిని ఉద్దేశించి పలికాడు.

Verse 21

प्राप्तः कालस्तव विभो पाणिग्रहणसंमतः । कुरु दारान्समासाद्य धर्मस्ते पुंससंमतः

హే విభో! నీకు పాణిగ్రహణానికి తగిన కాలం వచ్చింది. భార్యను స్వీకరించి గృహస్థధర్మాన్ని స్థాపించు—ఇది నీ స్థితికి సమ్మతమైన ధర్మం.

Verse 23

क्रीडस्व विविधैर्भोगैर्विमानैः सह कामिकैः । तच्छ्रुत्वा भगवान्स्कन्दः पितरं वाक्यमब्रवीत् । अहमेव हि सर्वत्र दृश्यः सर्वगणेषु च । दृश्यादृश्यपदार्थेषु किं गृह्णामि त्यजामि किम्

“వివిధ భోగాలతో, దివ్య విమానాలతో, ప్రియ సహచరులతో కలిసి క్రీడించు.” ఇది విని భగవాన్ స్కందుడు తండ్రితో ఇలా అన్నాడు—“నేనే సర్వత్రా ఉన్నాను, సమస్త గణములలోను దర్శనమిస్తాను. దృశ్య-అదృశ్య పదార్థాలలో నేను ఏమి గ్రహించాలి, ఏమి త్యజించాలి?”

Verse 24

याः स्त्रियः सकला विश्वे पार्वत्या ताः समा हि मे । नराः सर्वेऽपि देवेश भवद्वत्तान्विलोकये

లోకమందలి సమస్త స్త్రీలు నాకు పార్వతీ సమానులుగా కనిపిస్తారు; ఓ దేవేశ్వరా, సమస్త పురుషులనూ నేను మీతో సమానులుగా దర్శిస్తున్నాను.

Verse 25

त्वं गुरुर्मां च रक्षस्व पुनर्नरकमज्जनात् । येन ज्ञातमिदं ज्ञानं त्वत्प्रसादादखंडितम्

మీరు నా గురువు; ఓ దేవేశ్వరా, నన్ను మళ్లీ నరకంలో మునిగిపోవడం నుండి రక్షించండి. మీ ప్రసాదంతో ఈ అఖండ జ్ఞానం తెలిసింది—ఇది నశించకూడదు.

Verse 26

पुनरेव महाघोरसंसाराब्धौ निमज्जये । दीपहस्तो यथा वस्तु दृष्ट्वा तत्करणं त्यजेत्

నేను మళ్లీ ఆ మహాఘోర సంసారసముద్రంలో మునగకూడదు; దీపం చేతిలో ఉండగా వస్తువు కనిపించిన వెంటనే వెతకడం మానినట్లుగా.

Verse 27

तथा ज्ञानमधिप्राप्य योगी त्यजति संसृतिम् । ज्ञात्वा सर्वगतं ब्रह्म सर्वज्ञ परमेश्वर

అలాగే జ్ఞానాన్ని సంపూర్ణంగా పొందిన యోగి సంసారచక్రాన్ని విడిచిపెడతాడు. ఓ సర్వజ్ఞ పరమేశ్వరా, సర్వవ్యాపి బ్రహ్మాన్ని తెలిసి అతడు విముక్తుడవుతాడు.

Verse 28

निवर्त्तंते क्रियाः सर्वा यस्य तं योगिनं विदुः । विषये लुब्धचित्तानां वनेऽपि जायते रतिः

ఎవరిలో సమస్త క్రియలు నివృత్తి చెందుతాయో, అతడినే యోగి అని తెలుసుకుంటారు. కానీ విషయాలపై లుబ్ధమైన మనస్సు గలవారికి అడవిలోనూ ఆసక్తి పుడుతుంది.

Verse 29

सर्वत्र समदृष्टीनां गेहे मुक्तिर्हि शाश्वती । ज्ञानमेव महेशान मनुष्याणां सुदुर्लभम्

సర్వత్ర సమదృష్టి కలవారికి గృహంలో నివసించినా ముక్తి శాశ్వతమే. ఓ మహేశాన, మనుష్యులకు జ్ఞానమే అత్యంత దుర్లభము.

Verse 30

लब्धं ज्ञानं कथमपि पंडितो नैव पातयेत् । नाहमस्मि न माता मे न पिता न च बांधवः

ఎలా పొందిన జ్ఞానమైనా పండితుడు దానిని ఎప్పటికీ పతనమవనీయకూడదు. ‘నేను (దేహాత్మ) కాదు; “నా తల్లి” కాదు, “నా తండ్రి” కాదు, “బంధువు” కూడా కాదు’ అని భావించాలి.

Verse 31

ज्ञानं प्राप्य पृथक्भावमापन्नो भुवनेष्वहम् । प्राप्यं भागमिदं दैवात्प्रभावात्तव नार्हसि

జ్ఞానం పొందిన తరువాత నేను ఈ లోకాలలో లౌకిక గుర్తింపునుండి వేరుపడిన స్థితికి చేరాను. ఇది దైవవశాత్తు వచ్చిన భాగం; ఓ ప్రభూ, నీ ప్రభావంతో ఇది ఇతరథా కాకుండా—నన్ను పతనమవనీయకు.

Verse 32

वक्तुमेवंविधं वाक्यं मुमुक्षोर्मे न संशयः । यदाग्रहपरा देवी पुनःपुनरभाषत

ముముక్షువుకు ఇలాంటి వాక్యాలు పలకడం సముచితమే—ఇందులో నాకు సందేహం లేదు. అప్పుడు దేవి తన సంకల్పంలో దృఢంగా మళ్లీ మళ్లీ పలికింది.

Verse 33

तदा तौ पितरौ नत्वा गतोऽसौ क्रौञ्चपर्वतम् । तत्राश्रमे महापुण्ये चचार परमं तपः

అప్పుడు అతడు తల్లిదండ్రులిద్దరికీ నమస్కరించి క్రౌంచ పర్వతానికి వెళ్లాడు. అక్కడ ఆ మహాపుణ్య ఆశ్రమంలో అతడు పరమ తపస్సు ఆచరించాడు.

Verse 34

जजाप परमं ब्रह्म द्वादशाक्षरबीजकम् । पूर्वं ध्यानेन सर्वाणि वशीकृत्येन्द्रियाणि च

అతడు పరబ్రహ్మమయమైన ద్వాదశాక్షర-బీజమంత్రాన్ని జపించాడు. ముందుగా ధ్యానంతో తన సమస్త ఇంద్రియాలను వశపరచుకున్నాడు.

Verse 35

ममतां संवियुज्याथ ज्ञानयोगमवाप्तवान् । सिद्धयस्तस्य निर्विघ्ना अणिमाद्या यदाऽगताः

మమకారాన్ని, ‘నాది’ అనే భావాన్ని విడిచిపెట్టి అతడు జ్ఞానయోగాన్ని పొందాడు. అప్పుడు అణిమాది సిద్ధులు ఎలాంటి విఘ్నం లేకుండా స్వయంగా అతనికి వచ్చాయి.

Verse 36

तदा तासां गणा क्रुद्धो वाक्यमेतदुवाच ह । ममापि दु्ष्टभावेन यदि यूयमुपागताः

అప్పుడు వారి గణనాయకుడు కోపంతో ఈ మాటలు పలికాడు—“మీరు దుష్టభావంతో నాదగ్గరకూడా వచ్చి ఉంటే…”।

Verse 37

तदास्मत्समशांतानां नाभिभूतिं करिष्यथ । एवं ज्ञात्वा महेशोऽपि यतो ज्ञानमहोदयम्

“అప్పుడు మా వంటి శాంతులపై మీరు ఆధిక్యం సాధించలేరు.” అని తెలుసుకొని మహేశుడూ జ్ఞానమహోదయ దిశగా ప్రవృత్తుడయ్యాడు.

Verse 38

मत्तोऽपि ज्ञानयोगेनस्कन्दोऽप्यधिकभावभृत् । विस्मयाविष्टहृदयः पार्वतीमनुशिष्टवान्

జ్ఞానయోగంతో నన్ను మించిన ఆధ్యాత్మిక తేజస్సును ధరించిన స్కందుడు, ఆశ్చర్యంతో నిండిన హృదయంతో పార్వతీదేవికి ఉపదేశించాడు.

Verse 39

पुत्रशोकपरां चोमां शुभैर्वाक्यामृतैर्हरः । चातुर्मासस्य माहात्म्यं सर्वपापप्रणाशनम्

పుత్రశోకంతో వ్యాకులమైన ఉమాదేవిని హరి శుభమైన అమృతసమాన వాక్యాలతో సాంత్వనపరచి, సర్వపాపనాశకమైన చాతుర్మాస్య మహాత్మ్యాన్ని ఉపదేశించాడు।

Verse 40

महेश्वरो वा मधुकैटभारिर्हृद्याश्रितो ध्यानमयोऽद्वितीयः । अभेदबुद्ध्या परमार्तिहंता रिपुः स एवातिप्रियो भवेत्ततः

మహేశ్వరుడైనా, మధు–కైటభ సంహారకుడైనా—హృదయంలో నివసించే, ధ్యానమయుడు, అద్వితీయుడు—అభేదబుద్ధితో దర్శించినప్పుడు అతడు పరమ ఆర్తినాశకుడవుతాడు; అందువల్ల శత్రువుకూడా అత్యంత ప్రియుడవుతాడు।

Verse 41

सूत उवाच । एतद्वः कथितं विप्राश्चातुर्मास्यसमुद्भवम् । माहात्म्यं विस्तरेणैव किमन्यच्छ्रोतुमिच्छथ

సూతుడు అన్నాడు—ఓ విప్రులారా! చాతుర్మాస్యసంబంధమైన ఈ మహాత్మ్యాన్ని నేను మీకు విస్తారంగా చెప్పాను; ఇంకేమి వినాలని కోరుకుంటున్నారు?

Verse 264

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये तारकासुरवधो नाम चतुःषष्ट्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, షష్ఠ నాగరఖండంలో, హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో, శేషశాయీ ఉపాఖ్యానంలో, బ్రహ్మ–నారద సంభాషణలోని చాతుర్మాస్యమాహాత్మ్యంలో ‘తారకాసురవధ’ అనే 264వ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।