Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 264›Shloka 41
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 41

Devanagari script

सूत उवाच । एतद्वः कथितं विप्राश्चातुर्मास्यसमुद्भवम् । माहात्म्यं विस्तरेणैव किमन्यच्छ्रोतुमिच्छथ

Transliteration

sūta uvāca | etadvaḥ kathitaṃ viprāścāturmāsyasamudbhavam | māhātmyaṃ vistareṇaiva kimanyacchrotumicchatha

Translation

సూతుడు అన్నాడు—ఓ విప్రులారా! చాతుర్మాస్యసంబంధమైన ఈ మహాత్మ్యాన్ని నేను మీకు విస్తారంగా చెప్పాను; ఇంకేమి వినాలని కోరుకుంటున్నారు?

Word by Word
सूतःSūta
सूतः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — 'Sūta'
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन — 'said'
एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — 'this'
वःto you
वः:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी/षष्ठी (4th dative or 6th genitive), बहुवचन — 'to you/for you' or 'of you' (context: 'to you')
कथितम्has been told
कथितम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कथ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — 'told/related' (impersonal passive: 'has been told')
विप्राःO Brahmins
विप्राः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — 'O Brahmins' (vocative sense though form = nominative plural)
चातुर्मास्यसमुद्भवम्arising from the Cāturmāsya observance
चातुर्मास्यसमुद्भवम्:
Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचातुर्मास्य (प्रातिपदिक) + समुद्भव (प्रातिपदिक; सम्+उद्+√भू + घञ्/अ)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — 'arising from Cāturmāsya' qualifying माहात्म्यम्
माहात्म्यम्the glory
माहात्म्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमाहात्म्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — 'glory'
विस्तरेणin detail
विस्तरेण:
Kriya-visheshana (Manner/प्रकार)
TypeNoun
Rootविस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन — 'in detail/with विस्तार' (instrumental of manner)
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphasis: 'indeed')
किम्what?
किम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — interrogative 'what?'
अन्यत्other
अन्यत्:
Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — 'other' qualifying किम्
श्रोतुम्to hear
श्रोतुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुनन्त (infinitive): 'to hear'
इच्छथdo you wish
इच्छथ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√इष्/√इच्छ् (धातु)
Formलट्-लकार (present), मध्यमपुरुष, बहुवचन — 'you (all) desire/wish'
Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (context)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇas/ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: Sūta seated on a vyāsāsana in a forest hermitage, sages gathered with kuśa grass seats, attentive faces; the moment is a calm pause inviting the next question.

Characters & Entities
S
Sūta
V
Vipras (sages)
C
Cāturmāsya

FAQs

Purāṇic teaching is transmitted through respectful dialogue; dharma is preserved by hearing (śravaṇa) and inquiry.

This is a narrative transition verse; the broader context is the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya within Nāgara Khaṇḍa.

The implied practice is śravaṇa (listening to māhātmya) and continuing inquiry; no specific external ritual is stated.

←Previous Verse
Next Verse→