Adhyaya 257

Verse 1

पार्वत्युवाच । द्वादशाक्षरमाहात्म्यं मम विस्तरतो वद । यथावर्णं यत्फलं च यथा च क्रियते मया

పార్వతి పలికెను—ప్రభూ! ద్వాదశాక్షర మంత్ర మహాత్మ్యాన్ని నాకు విస్తారంగా చెప్పండి—అక్షరక్రమానుసారమైన దాని స్వరూపం, దాని ఫలం, మరియు నేను దానిని ఏ విధంగా ఆచరించాలి।

Verse 2

श्रीमहादेव उवाच । द्विजातीनां सहोंकारसहितो द्वादशाक्षरः । स्त्रीशूद्राणां नमस्कारपूर्वकः समुदाहृतः

శ్రీమహాదేవుడు పలికెను—ద్విజులకు ఓంకారసహిత ద్వాదశాక్షర మంత్రం ఉపదేశించబడింది; స్త్రీలు, శూద్రులకు అది ‘నమః’ నమస్కారపూర్వకంగా ప్రకటించబడింది।

Verse 3

प्रकृतीनां रामनाम संमतो वा षडक्षरः । सोऽपि प्रणवहीनः स्यात्पुराणस्मृतिनिर्णयः

సామాన్యులకు ‘రామనామం’గా సమ్మతమైన షడక్షర మంత్రం గ్రాహ్యం; అది కూడా ప్రణవం (ఓం) లేకుండానే ఉండాలి—ఇదే పురాణ-స్మృతి నిర్ణయం।

Verse 4

क्रमोऽयं सर्ववर्णानां प्रकृतीनां सदैव हि । क्रमेण रहितो यस्तु करोति मनुजो जपम् । तस्य प्रकुप्यति विभुर्नरकादिप्रदायकः

ఈ క్రమం అన్ని వర్ణాలకు, సాధారణులకు సదా స్థిరమైనది. యథాక్రమం లేకుండా జపం చేసే మనుష్యునిపై ప్రభువు కోపించి, నరకాది దుఃఖఫలదాతగా అవుతాడు।

Verse 5

पार्वत्युवाच । मया त्रिमात्रया स्वामिन्सेव्यते जगदीश्वरः । रूपमस्य कथं जाने वचसामप्यगोचरम्

పార్వతి పలికెను—స్వామీ! నేను త్రిమాత్రల ద్వారా జగదీశ్వరుని సేవిస్తున్నాను. వాక్కులకు కూడా అగోచరమైన ఆయన రూపాన్ని నేను ఎలా తెలుసుకోగలను?

Verse 6

ईश्वर उवाच प्रणवस्याधिकारो न तवास्ति वरवर्णिनि । नमो भगवते वासुदेवायेति जपः सदा

ఈశ్వరుడు పలికెను—వరవర్ణినీ! నీకు ప్రణవం (ఓం) పై అధికారం లేదు. కనుక ‘నమో భగవతే వాసుదేవాయ’ అని సదా జపించు।

Verse 7

पार्वत्युवाच । यदि सप्रणवं दद्याद्द्वादशाक्षरचिंतनम । प्रणवे नाधिकारो मे कथं भवति धूर्जटे

పార్వతి పలికింది—ప్రణవంతో కూడిన ద్వాదశాక్షర మంత్రధ్యానం ఇవ్వవలెనంటే, హే ధూర్జటే! ప్రణవంపై నాకు అధికారం లేనప్పుడు అది నాకు ఎలా వర్తిస్తుంది?

Verse 8

ईश्वर उवाच । प्रणवः सर्वदेवानामादिरेष प्रकीर्तितः । ब्रह्मा विष्णुः शिवश्चैव वसंति दयितायुताः

ఈశ్వరుడు పలికెను—ప్రణవం (ఓం) సమస్త దేవతలకు ఆదిస్రోతసుగా కీర్తింపబడింది. అందులో బ్రహ్మ, విష్ణు, శివులు తమ తమ ప్రియ శక్తులతో కూడి నివసిస్తారు.

Verse 9

तत्र सर्वाणि भूतानि सर्व तीर्थानि भागशः । तिष्ठंति सर्वतीर्थानि कैवल्यं ब्रह्म एव यः

అందులోనే సమస్త భూతజాతమూ, సమస్త తీర్థాలూ తమ తమ భాగాలతో నిలిచియున్నవి. అక్కడే అన్ని తీర్థాల నివాసం—అదే బ్రహ్మస్వరూపమైన కైవల్యము, మోక్షస్థితి.

Verse 10

तस्य योग्या तदा देवि भविष्यसि यदा तपः । चातुर्मास्ये हरिप्रीत्यै करिष्यसि शुभानने

హే దేవి, శుభాననే! చాతుర్మాస్యంలో హరి ప్రీతికోసం నీవు తపస్సు చేసినప్పుడు, అప్పుడే నీవు దానికి యోగ్యురాలవుతావు.

Verse 11

तपसा प्राप्यते कामस्तपसा च महत्फलम् । तपसा जायते सर्वं तत्तपः सुलभं नरैः

తపస్సుతో కోరికలు సిద్ధిస్తాయి, తపస్సుతో మహాఫలం లభిస్తుంది. తపస్సుతోనే సమస్తం జన్మిస్తుంది; అయితే అటువంటి తపస్సు మనుష్యులకు సులభం కాదు.

Verse 12

यशः सौभाग्यमतुलं क्षमासत्यादयो गुणाः । सुलभं तपसा नित्यं तपश्चर्त्तुं न शक्यते

యశస్సు, అతుల సౌభాగ్యం, క్షమా–సత్యాది గుణాలు నిత్యం తపస్సుతో సులభంగా లభిస్తాయి; అయితే తపస్సును నిరంతరం ఆచరించడం సులభం కాదు.

Verse 13

यदा हि तपसो वृद्धिस्तदा भक्तिर्हरौ भवेत् । तदा हि तपसो हानिर्यदा भक्तिं विना कृतम्

తపస్సు పెరిగినప్పుడు హరిలో భక్తి కలగాలి; కానీ భక్తి లేకుండా చేసిన తపస్సు క్షీణిస్తుంది.

Verse 14

तावत्तपांसि गर्जंति देहेऽस्मिन्सततं नृणाम् । यदा विष्णुं स्मरेन्नित्यं जिह्वाग्रं पावनं भवेत्

మనుష్యుల ఈ దేహంలో తపస్సులు అంతవరకు నిరంతరం ‘గర్జిస్తాయి’; కానీ ఎవడు నిత్యం విష్ణువును స్మరిస్తాడో, అతని నాలుక అగ్రభాగం కూడా పవిత్రమవుతుంది.

Verse 15

यथा प्रदीपे ज्वलिते प्रणश्यति महत्तमः । तथा हरेः कथायां च याति पापमनेकधा

దీపం వెలిగితే ఘోరాంధకారం నశించినట్లే, హరికథలో పాపం అనేక విధాలుగా తొలగిపోతుంది.

Verse 16

तस्मात्पार्वति यत्नेन हरौ सुप्ते तपः कुरु । चातुर्मास्येऽथ संप्राप्ते प्रणवेन समन्वितम्

కాబట్టి, ఓ పార్వతీ, హరి ‘శయన’ కాలంలో యత్నంతో తపస్సు చేయుము; చాతుర్మాస్యం వచ్చినప్పుడు ప్రణవం (ఓం)తో సమన్వితంగా దానిని ఆచరించుము.

Verse 17

विशुद्धहृदया भूत्वा मन्त्रराजमिमं जप स एव भगवांस्तुष्टो द्वादशाक्षरसंयुतम्

హృదయాన్ని విశుద్ధం చేసుకొని ఈ మంత్రరాజాన్ని జపించు; దానితో ప్రసన్నుడైన ఆ భగవాన్ ద్వాదశాక్షరయుక్త మంత్రం ద్వారా సిద్ధిని ప్రసాదిస్తాడు।

Verse 18

प्रदास्यति परं ज्ञानं ब्रह्मरूपमखण्डितम् । ब्रह्मकल्पांतकोटीषु जप त्वं द्वादशाक्षरम्

అది పరమ జ్ఞానాన్ని ప్రసాదిస్తుంది—అఖండమైన బ్రహ్మస్వరూప జ్ఞానం. కనుక బ్రహ్మకల్పాంత కోటుల కాలమంతా నీవు ద్వాదశాక్షర మంత్రాన్ని జపించు।

Verse 19

मन्त्रराजं सप्रणवं ध्यायेत्सोऽपि न पश्यति । इत्युक्ता सा तपोनिष्ठा तपश्चरितुमागता

ప్రణవం (ఓం)తో కూడిన మంత్రరాజాన్ని ధ్యానించినా, కేవలం దానివల్లే లక్ష్యదర్శనం కలగదు. ఇలా ఉపదేశింపబడిన ఆ తపోనిష్ఠ తపస్సు చేయుటకు బయలుదేరింది।

Verse 20

हिमाचलस्य शिखरे चातुर्मास्ये समागते । ब्रह्मचर्यव्रतपरा वसनत्रयसंयुता

పవిత్ర చాతుర్మాస్య కాలం వచ్చినప్పుడు ఆమె హిమాచల శిఖరంపై నివసించింది—బ్రహ్మచర్య వ్రతంలో నిబద్ధురాలై, మూడు వస్త్రాలు ధరించి।

Verse 21

प्रातर्मध्येऽपराह्ने च ध्यायन्ती हरिशंकरम् । वपुर्यथा पुरा कृष्टं पूजने शंकरस्य च

ప్రాతః, మధ్యాహ్నం, అపరాహ్నం—ఈ మూడు వేళలా ఆమె హరి-శంకరుని ధ్యానించింది; శంకర పూజ వల్ల ఆమె దేహం పూర్వంలాగానే కృశమైంది।

Verse 22

सखीजन समायुक्ता पितुः शृंगे मनोहरे । अतपत्सा विशालाक्षी क्षमादिगुणसंयुता

సఖీజనులతో కూడి, పితృశృంగమనే మనోహర శిఖరంపై, క్షమాదిగుణసంపన్నమైన ఆ విశాలాక్షి తపస్సు చేసింది।

Verse 23

गालव उवाच । या हि योगीश्वरध्येया या वन्द्या विश्ववन्दिता । जननी या च विश्वस्य साऽपि कामात्तपोगता

గాలవుడు పలికెను—యోగీశ్వరులు ధ్యానించదగినది, వందనీయం మరియు విశ్వమంతా వందించే ఆమె, జగత్తు జనని అయిన ఆమె కూడా కోరికవశాత్ తపస్సుకు వెళ్లింది।

Verse 24

या हि प्रकृतिसद्रूपा तडित्कोटिसमप्रभा । विरजा या स्वयं वन्द्या गुणातीताचरत्तपः

ప్రకృతిసదృశరూపిణి, కోటి మెరుపుల సమాన కాంతిగలది, నిర్మలమైనది, స్వయంగా వందనీయమైనది, గుణాతీతమైన ఆమె తపస్సు ఆచరించింది।

Verse 25

पृथ्व्यंबु तेजो वायुश्च गगनं यन्मयं विदुः । मूलप्रकृतिरूपा या सा चकारोत्तम तपः

ఆమెయందే భూమి, జలం, తేజస్సు, వాయువు, ఆకాశం పంచభూతమయమని పండితులు తెలుసుకొంటారు; మూలప్రకృతిరూపిణి అయిన ఆమె ఉత్తమ తపస్సు చేసింది।

Verse 26

या स्थावरं जंगममाशु विश्वं व्याप्य स्थिता या प्रकृतेः पुरापि । स्पृहादिरूपेण च तृप्तिदात्री देवे प्रसुप्ते तपसाऽप शुद्धिम्

స్థావరజంగమమయమైన సమస్త విశ్వాన్ని వ్యాపించి నిలిచినది, వ్యక్తప్రకృతికి ముందే ఉన్నది, స్పృహాదిరూపంగా తృప్తిని ప్రసాదించేది—దేవుడు నిద్రించగా ఆమె తపస్సుతో అశుద్ధిని తొలగించింది।

Verse 257

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये द्वादशाक्षरनाममहिमपूर्वकपार्वतीतपोवर्णनं नाम सप्तपंचाशदुत्तरशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణము, ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, షష్ఠ విభాగమైన నాగరఖండంలో, హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో, శేషశాయీ ఉపాఖ్యానంలో, బ్రహ్మ-నారద సంభాషణలో, చాతుర్మాస్యమాహాత్మ్యంలో, “ద్వాదశాక్షర నామమహిమాపూర్వక పార్వతీ తపోవర్ణనము” అను 257వ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।