Adhyaya 256

Verse 1

गालव उवाच । एकदा भगवान्रुद्रः कैलासशिखरे स्थितः । दधार परमां लक्ष्मीमुमया सहितः किल

గాలవుడు పలికెను—ఒకసారి భగవాన్ రుద్రుడు కైలాసశిఖరంపై నిలిచి, ఉమతో కలిసి పరమ లక్ష్మీ-స్వరూపాన్ని ధరించెను.

Verse 2

गणानां कोटयस्तिस्रस्तं यदा पर्यवारयन् । वीरबाहुर्वीरभद्रो वीरसेनश्च भृङ्गिराट्

శివగణుల మూడు కోట్లు ఆయనను అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టినప్పుడు, వారిలో వీరబాహు, వీరభద్ర, వీరసేన మరియు భృంగిరాట్ ఉన్నారు.

Verse 3

रुचिस्तुटिस्तथा नन्दी पुष्पदन्तस्तथोत्कटः । विकटः कण्टकश्चैव हरः केशो विघंटकः

రుచి, స్తుతి, నంది, పుష్పదంతుడు, అలాగే ఉత్కటుడు; అలాగే వికటుడు, కంటకుడు, హరుడు, కేశుడు, విఘంటకుడు—ఇవీ గణులలో ఉన్నారు.

Verse 4

मालाधरः पाशधरः शृङ्गी च नरनस्तथा । पुण्योत्कटः शालिभद्रो महाभद्रो विभद्रकः

మాలాధరుడు, పాశధరుడు, శృంగీ, అలాగే నరన; పుణ్యోత్కటుడు, శాలిభద్రుడు, మహాభద్రుడు, విభద్రకుడు—ఇవీ అక్కడ ఉన్నారు.

Verse 5

कणपः कालपः कालो धनपो रक्तलोचनः । विकटास्यो भद्रकश्च दीर्घजिह्वो विरोचनः

కణపుడు, కాలపుడు, కాలుడు, ధనపుడు, రక్తలోచనుడు; వికటాస్యుడు, భద్రకుడు, దీర్ఘజిహ్వుడు, విరోచనుడు—ఇవీ వారిలో ఉన్నారు.

Verse 6

पारदो घनदो ध्वांक्षी हंसक्री नरकस्तथा । पंचशीर्षस्त्रिशीर्षश्च क्रोडदंष्ट्रो महाद्भुत

పారద, ఘనద, ధ్వాంఖ్షీ, హంసక్రీ మరియు నరక; పంచశీర్ష, త్రిశీర్ష; అలాగే క్రోడదంష్ట్ర—వీరు రూపబలాలలో మహా అద్భుతులు.

Verse 7

सिंहवक्त्रो वृषहनुः प्रचण्डस्तुंडिरेव च । एते चान्ये च बहवस्तदा भवसमीपगाः

సింహవక్త్ర, వృషహను, ప్రచండ మరియు తుండి కూడా—వీరు మరియు మరెందరో ఆ సమయంలో భవుడు (శివుడు) సమీపంలో ఉన్నారు.

Verse 8

महादेव जयेत्युच्चैर्भद्रकालीसमन्विताः । भूतप्रेतपिशाचानां समूहा यस्य वल्लभाः

భద్రకాళితో కూడి వారు గట్టిగా నినదించారు—“మహాదేవ జయం!” భూత, ప్రేత, పిశాచ గణాలు కూడా యెవరికీ ప్రియమైన భక్తసమూహమో ఆయనకు.

Verse 9

अस्तुवंस्तं समीपस्था वसन्ते समुपागते । वनराजिर्विभाति स्म नवकोरकशोभिता

వారు సమీపంలో నిలిచి ఆయనను స్తుతించారు; వసంతం రాగానే అడవివీధులు కొత్త మొగ్గల శోభతో ప్రకాశించాయి.

Verse 10

दक्षिणानिलसंस्पर्शः कवीनां सुखकृद्बभौ । वियोगिहृदयाकर्षी किंशुकः पुष्पशोभितः

దక్షిణ గాలిస్పర్శం కవులకు సుఖదాయకమైంది; పుష్పశోభతో అలంకరించిన కింశుకం వియోగుల హృదయాలను ఆకర్షించింది.

Verse 11

द्वन्द्वादिविक्रियाभावं चिक्रीडुश्च समंततः । तस्मिन्विगाढे समये मनस्युन्मादके तथा

సుఖదుఃఖాది ద్వంద్వాల వల్ల కలిగే వికారాల నుండి విముక్తులైనట్లుగా వారు చుట్టూరా క్రీడించారు; ఆ గాఢమైన, మనస్సును మత్తెక్కించే సమయంలో కూడా।

Verse 12

नंदी दंडधरः संज्ञां दृष्ट्वा चक्रे हरो परः । अलं चापलदोषेण तपः कुर्वंतु भो गणाः

నంది మరియు దండధారి పరిచారకుడు ఇచ్చిన సంకేతాన్ని చూసి పరమ హరుడు (శివుడు) ఆజ్ఞాపించాడు—“చాపల్యదోషం చాలును; ఓ గణులారా, తపస్సు చేయండి!”

Verse 13

तदा सर्वे वनमपि भूकांडजमभूत्पुनः । गणास्ते तप आतस्थुर्दृष्ट्वा कान्तिंवसन्तजाम्

అప్పుడు సమస్త వనమూ మళ్లీ భూమి నుండి కొత్తగా పుట్టినట్లుగా కనిపించింది; వసంతజ కాంతిని చూసిన ఆ గణులు తపస్సులో స్థిరపడ్డారు.

Verse 14

ततः सा विश्वजननी पार्वती प्राह शंकरम् । इयं ते करगा नित्यमक्षमाला महेश्वर

అప్పుడు విశ్వజనని పార్వతి శంకరునితో పలికింది—“ఓ మహేశ్వరా, ఈ అక్షమాల నిత్యం నీ చేతిలోనే ఉంది.”

Verse 15

त्वया किं जप्यते देव संदेहयति मे मनः । त्वमेकः सर्व भूतानामादिकृत्सकलेश्वरः

ఓ దేవా, నీవు ఏ మంత్రాన్ని జపిస్తున్నావు? నా మనస్సు సందేహంతో నిండింది; ఎందుకంటే నీవే సమస్త భూతాలకు ఆదికర్త, సర్వేశ్వరుడవు.

Verse 16

न माता न पिता बंधुस्तव जातिर्न कश्चन । अहं तव परं किंचिद्वेद्मि नास्तीति किंचन

నీకు తల్లి లేదు, తండ్రి లేదు, బంధువు లేదు, ఏ పరిమిత జాతి-వంశమూ లేదు; నేను తెలిసినది ఇదే—నీకు మించినది ఏదీ లేదు।

Verse 17

श्रमेण त्वं समायुक्तो श्वासोच्छ्वासपरायणः । जपन्नपि महाभक्त्या दृश्यसे त्वं मया सदा

నీవు శ్రమలో నిమగ్నుడై, శ్వాస-ప్రశ్వాసాలపై ఏకాగ్రుడై ఉన్నట్టు నాకు కనిపిస్తున్నావు; మహాభక్తితో జపించినప్పటికీ నీవు నాకు ఎల్లప్పుడూ దర్శనమిస్తావు।

Verse 18

त्वत्तःपरतरं किचिद्यत्त्वं ध्यायसि चेतसा । तन्मे कथय देवेश यद्यहं दयिता तव

నీ మనస్సులో నిన్ను మించిన ఏదైనా ఉన్నత తత్త్వాన్ని ధ్యానిస్తే, ఓ దేవేశా, నాకు చెప్పు—నిజంగా నేను నీకు ప్రియురాలినైతే।

Verse 19

इति स्पृष्टस्तदा शंभुरुवाच हरिसेवकः । हरेर्नामसहस्राणां सारं ध्यायामि नित्यशः

ఇలా అడుగబడినప్పుడు హరి-సేవకుడైన శంభువు పలికెను: “హరి సహస్రనామాల సారాన్ని నేను నిత్యం ధ్యానిస్తాను।”

Verse 20

जपामि रामनामांकमवातरं ससप्तमम् । चतुर्विशतिसंख्याकान्प्रादुर्भावान्हरेर्गुणान्

నేను రామనామాన్ని జపిస్తాను—అది (హరి యొక్క) ఏడవ అవతారం; అలాగే హరి యొక్క ఇరవై నాలుగు ప్రాదుర్భావాలు మరియు గుణాలను ధ్యానిస్తాను।

Verse 21

एतेषामपि यत्सारं प्रणवाख्यं महत्फलम् । द्वादशाक्षरसंयुक्तं ब्रह्मरूपं सना तनम्

ఇవన్నిటిలోనూ సారం ప్రణవం (ఓం); అది మహాఫలప్రదం. అది ద్వాదశాక్షరి మంత్రంతో సంయుక్తమై, బ్రహ్మస్వరూపమైన సనాతన తత్త్వం.

Verse 22

अक्षरत्रयसंबद्धं ग्रामत्रयसमन्वितम् । सबिंदुं प्रणवं शश्वज्जपामि जपमालया

అక్షరత్రయంతో సంబంధించి, గ్రామత్రయంతో సమన్వితమై, బిందుతో కూడిన ఆ ప్రణవం (ఓం) ను నేను జపమాలతో నిత్యం జపిస్తాను.

Verse 23

वेदसारमिदं नित्यं द्व्यक्षरं सततोद्यतम् । निर्मलं ह्यमृतं शांतं सदूपममृतोपमम्

ఇది వేదసారం—నిత్యం, ద్వ్యక్షరం, ఎల్లప్పుడూ ధారించదగినది. ఇది నిర్మలం, అమృతస్వరూపం, శాంతం, సత్‌స్వరూపం, అమరత్వసమానం.

Verse 24

कलातीतं निर्वशगं निर्व्यापारं महत्परम् । विश्वाधारं जगन्मध्यं कोटिब्रह्मांडबीजकम्

ఇది కాల-కళా విభాగాలను అతీతమై, స్వతంత్రం, క్రియారహితం, పరమం మరియు మహత్తరమైనది. ఇది విశ్వాధారం, జగద్మధ్యము, కోటి బ్రహ్మాండాల బీజం.

Verse 25

जडं शुद्धक्रियं वापि निरंजनं नियामकम् । यज्ज्ञात्वा मुच्यते क्षिप्रं घोरसंसारबंधनात्

దానిని జడ/అచలమని భావించినా, శుద్ధక్రియాస్వరూపమని భావించినా; నిరంజనమై అంతర్యామి నియామకమని తెలిసినా—ఆ తత్త్వాన్ని తెలిసినవాడు ఘోర సంసారబంధనంనుండి త్వరగా విముక్తుడవుతాడు.

Verse 26

ओंकारसहितं यच्च द्वादशाक्षरबीजकम् । जपतः पापकोटीनां दावाग्नित्वं प्रजायते

ఓంకారసహితమైన ద్వాదశాక్షర బీజమంత్రాన్ని జపించువానికి పాపకోటులు దావాగ్నికి ఇంధనంలా దగ్ధమై నశించును।

Verse 27

एतदेव परं गुह्यमेतदेव परं महः । एतद्धि दुर्लभं लोके लोकत्रयविभूषणम्

ఇదే పరమ గుహ్యం, ఇదే పరమ మహస్సు; లోకంలో ఇది దుర్లభం, త్రిలోక విభూషణము।

Verse 28

प्राप्यते जन्मकोटीभिः शुभाशुभविनाशकम् । एतदेव परं ज्ञानं द्वादशाक्षरचिन्तनम्

ఇది కోట్ల జన్మల తరువాత లభించును; శుభాశుభ కర్మావశేషాలను నశింపజేయును. ఇదే పరమ జ్ఞానం—ద్వాదశాక్షర మంత్రచింతన।

Verse 29

चातुर्मास्ये विशेषेण ब्रह्मदं चिंतितप्रदम् । एतदक्षरजं स्तोत्रं यः समाश्रयते सदा

చాతుర్మాస్యంలో విశేషంగా ఇది బ్రహ్మప్రదమై, చింతించినదాన్ని ప్రసాదించును. ఈ అక్షరజ స్తోత్రాన్ని యెవడు సదా ఆశ్రయించునో—

Verse 30

मनसा कर्मणा वाचा तस्य नास्ति पुनर्भवः । द्वादशाक्षरसंयुक्तं चक्रद्वादशभूषितम्

అతనికి మనసా, కర్మణా, వాచా పునర్భవం లేదు. ఇది ద్వాదశాక్షరసంయుక్తమై ద్వాదశ చక్రచిహ్నాలతో భూషితము।

Verse 31

मासद्वादशनामानि विष्णोर्यो भक्तितत्परः । शालग्रामेषु तान्युक्त्वा न्यसेदघहराणि च

భక్తిలో నిష్ఠగలవాడు విష్ణువు యొక్క పన్నెండు మాసనామాలను జపించాలి. శాలగ్రామ శిలలపై వాటిని ఉచ్చరించి పాపహర న్యాసాన్ని స్థాపించాలి.

Verse 32

दिवसेदिवसे तस्य द्वादशाहफलं लभेत् । द्वादशाक्षर माहात्म्यं वर्णितुं नैव शक्यते

రోజుకో రోజు అతనికి ద్వాదశాహ వ్రతఫలం లభిస్తుంది. ద్వాదశాక్షర మంత్ర మహిమను పూర్తిగా వర్ణించడం అసాధ్యం.

Verse 33

जिह्वासहस्रैरपि च ब्रह्मणापि न वार्यते । महामन्त्रो ह्ययं लोके जप्यो ध्यातः स्तुतस्तथा

వెయ్యి నాలుకలతోనైనా—బ్రహ్మదేవుడిచేతనైనా—దీని స్తుతి తీరదు. ఇది లోకంలో మహామంత్రం; జపించదగినది, ధ్యానించదగినది, స్తుతించదగినది.

Verse 34

पापहा सर्वमासेषु चातुर्मास्ये विशेषतः । इदं रहस्यं वेदानां पुराणानामनेकशः

ఇది ప్రతి మాసంలో పాపాన్ని నశింపజేస్తుంది; ముఖ్యంగా పవిత్ర చాతుర్మాస్యంలో. ఇది వేదాలు, పురాణాలు అనేకసార్లు బోధించిన రహస్యం.

Verse 35

स्मृतीनामपि सर्वासां द्वादशाक्षरचिन्तनम् । चिंतनादेव मर्त्यानां सिद्धिर्भवति हीप्सिता

సర్వ స్మృతులలో కూడా ద్వాదశాక్షర మంత్ర చింతనమే ప్రశంసితం. చింతన మాత్రముచేతనే మానవులకు ఇష్టసిద్ధి కలుగుతుంది.

Verse 36

पुण्यदानेन याम्येन मुक्तिर्भवति शाश्वती । वर्णैस्तथाश्रमैरेव प्रणवेन समन्वितैः

విధి ప్రకారం చేసిన పుణ్యదానంతో శాశ్వత మోక్షం కలుగుతుంది; ప్రణవం (ఓం)తో యుక్తమైన వర్ణాలు, ఆశ్రమాలకే ఈ ఉపదేశం చెప్పబడింది।

Verse 37

जपैर्ध्यानैः शमपरैर्मोक्षं यास्येत निश्चितम । शूद्राणां चापि नारीणां प्रणवेन विवर्जितः

జపం, ధ్యానం, శమప్రధాన సాధనల ద్వారా నిశ్చయంగా మోక్షం లభిస్తుంది; శూద్రులకు మరియు స్త్రీలకు కూడా ఇది ప్రణవం (ఓం) లేకుండా చెప్పబడింది।

Verse 38

प्रकृतीनां च सर्वासां न मन्त्रो द्वादशाक्षरः । न जपो न तपः कार्यं कायक्लेशाद्विशुद्धिता

అటువంటి వారందరికీ ద్వాదశాక్షర మంత్రం మంత్రంగా కాదు. జపం చేయవద్దు, తపస్సు చేయవద్దు—శరీరక్లేశంతో శుద్ధి కలగదు।

Verse 39

विप्रभक्त्या च दानेन विष्णुध्यानेन सिद्ध्यति । तासां मन्त्रो रामनाम ध्येयः कोट्यधिको भवेत्

విప్రభక్తి, దానం, విష్ణుధ్యానం ద్వారా సిద్ధి కలుగుతుంది. వారి కోసం మంత్రం ‘రామనామం’—ధ్యేయమైనది—కోట్లకొద్దీ అధికంగా శ్రేష్ఠం।

Verse 40

रामेति द्व्यक्षरजपः सर्वपापापनोदकः । गच्छंस्तिष्ठञ्छयानो वा मनुजो रामकीर्तनात्

‘రామ’ అనే ద్వ్యక్షర జపం సమస్త పాపాలను తొలగిస్తుంది. నడుస్తూ, నిలుచుని, పడుకొని ఉన్నా మనిషి రామకీర్తనతో (పవిత్రుడవుతాడు)।

Verse 41

इह निर्वर्ततो याति प्रान्ते हरिगणो भवेत् । रामेति द्व्यक्षरो मन्त्रो मंत्रकोटिशताधिकः

ఇక్కడ ఈ సాధనను సంపూర్ణం చేసి వెళ్లినవాడు, అంత్యంలో హరి గణంలో చేరుతాడు. ‘రామ’ అనే ద్వాక్షర మంత్రం కోటి కోటి మంత్రాలకన్నా అధిక మహిమగలది.

Verse 42

सर्वासां प्रकृतीनां च कथितः पापनाशकः । चातुर्मास्येऽथ संप्राप्ते सोऽप्यनंतफलप्रदः

ఇది అన్ని స్వభావాల జీవులకు పాపనాశకమని ప్రకటించబడింది. పవిత్ర చాతుర్మాస్య కాలం వచ్చినప్పుడు, అదే సాధన అనంత ఫలాలను ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 43

चातुर्मास्ये महापुण्ये लभ्यते भक्तितत्परैः । देववन्निष्फलं तेषां यमलोकस्यसेवनम्

మహాపుణ్యమైన చాతుర్మాస్యంలో భక్తికి తత్పరులైనవారికి ఇది సులభంగా లభిస్తుంది. వారికి యమలోక సేవ దేవత్వాన్ని పొందే నిష్ఫల ప్రయత్నంలా వ్యర్థమవుతుంది.

Verse 44

न रामादधिकं किंचित्पठनं जगतीतले । रामनामाश्रया ये वै न तेषां यमयातना

భూమిపై రామనామ పఠనానికి మించిన పఠనం ఏదీ లేదు. ‘రామ’ నామాన్ని ఆశ్రయించినవారికి యమయాతన ఉండదు.

Verse 45

ये च दोषा विघ्नकरा मृतका विग्रहाश्च ये । राम नामैव विलयं यांति नात्र विचारणा

విఘ్నం కలిగించే ఏ దోషాలైనా—మృత (సుప్త) మలమై ఉన్నా, లేదా విరోధ-విగ్రహాలైనా—అవి అన్నీ ‘రామ’ నామమాత్రంతోనే లయమవుతాయి; ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 46

रमते सर्वभूतेषु स्थावरेषु चरेषु च । अन्तरात्मस्वरूपेण यच्च रामेति कथ्यते

స్థావరములలోను చరములలోను సమస్త భూతములలో అంతరాత్మస్వరూపముగా ఆనందించునది యదైతే, అదే ‘రామ’ అని చెప్పబడును।

Verse 47

रामेति मत्रराजोऽयं भयव्याधिनिषूदकः । रणे विजयदश्चापि सर्वकार्यार्थसाधकः

‘రామ’ అనే ఈ మంత్రరాజు భయమును వ్యాధినీ నశింపజేయును; యుద్ధములో విజయమును దయచేసి, సమస్త కార్యార్థములను సిద్ధింపజేయును।

Verse 48

सर्वतीर्थफलः प्रोक्तो विप्राणामपि कामदः । रामचन्द्रेति रामेति रामेति समुदाहृतः

ఇది సమస్త తీర్థఫలప్రదమని, విప్రులకును కామ్యఫలదమని చెప్పబడింది; ‘రామచంద్ర’ అని, ‘రామ’ అని, ‘రామ’ అని ఉచ్చరించబడుతుంది।

Verse 49

द्व्यक्षरो मन्त्रराजोऽयं सर्वकार्यकरो भुवि । देवा अपि प्रगायंति रामनामगुणाकरम्

ఈ ద్వాక్షర మంత్రరాజు భూమిపై సమస్త కార్యములను సాధించును; దేవతలుకూడా గుణాకరమైన రామనామమును ప్రగానం చేస్తారు।

Verse 50

तस्मात्त्वमपि देवेशि रामनाम सदा वद । रामनाम जपेद्यो वै मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

కాబట్టి, ఓ దేవేశీ, నీవు కూడా సదా ‘రామ’ నామమును పలుకు; ఎవడు నిజముగా రామనామ జపము చేయునో, వాడు సమస్త పాపముల నుండి విముక్తుడగును।

Verse 51

सहस्रनामजं पुण्यं रामनाम्नैव जायते । चातुर्मास्ये विशेषेण तत्पुण्यं दशधोत्तरम्

సహస్ర నామజపముతో కలిగే పుణ్యం ‘రామ’ నామమాత్రంతోనే సిద్ధిస్తుంది; చాతుర్మాస్యంలో విశేషంగా ఆ పుణ్యం దశగుణమై వృద్ధి చెందుతుంది।

Verse 52

हीनजातिप्रजातानां महदह्यति पातकम्

నీచ స్థితిలో జన్మించినవారికీ, ఈ పవిత్ర ఉపాయంతో మహాపాపమైతేను దగ్ధమై నశిస్తుంది।

Verse 53

रामो ह्ययं विश्वमिदं समयं स्वतेजसा व्याप्य जनांतरात्मना । पुनाति जन्मांतरपातकानि स्थूलानि सूक्ष्माणि क्षणाच्च दग्ध्वा

ఈ రాముడు తన స్వతేజస్సుతో సర్వకాలమూ సమస్త విశ్వాన్ని వ్యాపించి, సమస్త జనులలో అంతరాత్మగా నివసిస్తున్నాడు; క్షణమాత్రంలో దగ్ధం చేసి, అనేక జన్మల స్థూల-సూక్ష్మ పాపాలను పవిత్రం చేస్తాడు।

Verse 256

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये रामनाममहिमवर्णनं नाम षट्पंचाशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతి-సాహస్రీ సంహితలో, షష్ఠ నాగరఖండంలో, హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో, శేషశాయీ ఉపాఖ్యానంలో, బ్రహ్మ-నారద సంభాషణలోని చాతుర్మాస్యమాహాత్మ్యంలో ‘రామనామ మహిమావర్ణనం’ అనే రెండువందల యాభై ఆరవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।