Adhyaya 25

Verse 1

। सूत उवाच । तत्राश्चर्यमभूत्पूर्वं यत्तद्ब्राह्मणसत्तमाः । तद्वोऽहं संप्रवक्ष्यामि गंगामाहात्म्यसंभवम्

సూతుడు పలికెను—హే బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠులారా! అక్కడ పూర్వకాలంలో ఒక ఆశ్చర్యకరమైన సంఘటన జరిగింది; గంగామాహాత్మ్యమునుండి ఉద్భవించిన దానిని ఇప్పుడు మీకు వివరిస్తాను।

Verse 2

चमत्कारपुरे विप्रः पुरासीत्संशितव्रतः । चंडशर्मेति विख्यातो रूपौदार्यगुणान्वितः

చమత్కారపురంలో ఒకప్పుడు వ్రతనిష్ఠుడైన ఒక బ్రాహ్మణుడు ఉండెను; అతడు చండశర్మ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడు, సౌందర్యం, ఔదార్యం, గుణాలతో యుక్తుడు।

Verse 3

स यदा यौवनोपेतस्तदा वेश्यानुरागकृत् । श्रोत्रियोऽप्यभवद्विप्रो यौवनोद्भारपीडितः

అతడు యౌవనాన్ని పొందినప్పుడు ఒక వేశ్యపై ఆసక్తి కలిగెను; శ్రోత్రియ బ్రాహ్మణుడైనప్పటికీ యౌవనకామభారంతో బాధపడెను।

Verse 4

स कदाचिन्निशीथेऽथ तृषार्तश्च समुत्थितः । प्रार्थयामास तां वेश्यां पानीयं पातुमुत्सहे

ఒకసారి అర్ధరాత్రి వేళ అతడు దాహంతో బాధపడుతూ లేచి, ఆ వేశ్యను ప్రార్థించి— “నేను నీరు త్రాగదలిచాను” అని అన్నాడు.

Verse 5

अथ सा सलिलभ्रांत्या करकं मद्यसंभवम् । समादाय ददौ पानं तस्मै निद्राकुलाय च

అప్పుడు ఆమె నీరని భ్రమించి మద్యం ఉన్న కుండను తీసుకొని, నిద్రామత్తుడైన అతనికి త్రాగుటకు ఇచ్చింది.

Verse 6

मुखमध्यगते मद्ये सोऽपि तां कोपसंयुतः । वेश्यां प्रभर्त्सयामास धिग्धिक्शब्दैर्मुहुर्मुहुः

మద్యం అతని నోటిమధ్యకు చేరగానే, అతడు కోపంతో నిండిపోయి ఆ వేశ్యను “ధిక్! ధిక్!” అని పదేపదే దూషించాడు.

Verse 7

किमिदंकिमिदं पापे त्वया कर्म विगर्हितम् । कृतं यन्मुखमध्ये मे प्रक्षिप्ता निंदिता सुरा

“ఇది ఏమిటి—ఇది ఏమిటి, పాపినీ! నీవు ఎందుకు నింద్యమైన కర్మ చేసావు? నా నోటిమధ్యకు ఈ నిందిత సురను ఎందుకు పోశావు?”

Verse 8

ब्राह्मण्यमद्य मे नष्टं मद्यपानादसंशयम् । प्रायश्चित्तं करिष्यामि तस्मादात्मविशुद्धये

“ఈ రోజు మద్యం త్రాగుట వలన—సందేహం లేకుండా—నా బ్రాహ్మణ్యశుద్ధి నశించింది; అందుకే ఆత్మశుద్ధి కోసం నేను ప్రాయశ్చిత్తం చేస్తాను।”

Verse 9

एवमुक्त्वा विनिष्क्रम्य तद्गृहाद्दुःखसंयुतः । रुरोदाथ तदा गत्वा करुणं निर्जने वने

ఇట్లు చెప్పి అతడు ఆ గృహమునుండి బయటికి వచ్చి, దుఃఖంతో నిండిపోయి; తరువాత నిర్జన వనమునకు వెళ్లి కరుణగా విలపిస్తూ ఏడ్చెను।

Verse 10

ततः प्रभातवेलायां स्नात्वा वस्त्रसमन्वितः । त्यक्त्वा गात्रस्य रोमाणि समस्तानि द्विजोत्तमाः

తరువాత ప్రాతఃకాలమున స్నానము చేసి వస్త్రములు ధరించి, ఆ శ్రేష్ఠ ద్విజుడు తన శరీరమున ఉన్న సమస్త రోమములను తొలగించెను।

Verse 11

संप्राप्तो विप्रमुख्यानां सभा यत्र व्यवस्थिता । पठंति सर्वशास्त्राणि वेदांतानि च कृत्स्नशः

అతడు విప్రప్రధానుల సభకు చేరెను; అక్కడ సభ స్థాపితమై ఉండెను—అక్కడ సమస్త శాస్త్రములు మరియు వేదాంతములు సంపూర్ణంగా పఠింపబడుచుండెను।

Verse 12

अथासौ प्रणिपत्योच्चैः प्रोवाच द्विजसत्तमान् । जलभ्रांत्या सुरा पीता मया कुरुत निग्रहम्

అప్పుడు అతడు నమస్కరించి గొంతెత్తి ఆ ద్విజసత్తములతో చెప్పెను—“నీరు అనుకొని భ్రమవశాత్తు నేను సురాపానం చేసితిని; దయచేసి నాపై యథోచిత నియమశిక్ష విధించండి।”

Verse 13

अथ ते धर्मशास्त्राणि प्रविचार्य पुनःपुनः । तमूचुर्ब्राह्मणाः सर्वे प्रायश्चित्तकृते स्थितम्

అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణులు ధర్మశాస్త్రములను పునఃపునః విచారించి, అతడు చేయవలసిన ప్రాయశ్చిత్తాన్ని నిర్ణయించి అందరూ అతనితో చెప్పిరి।

Verse 14

ब्राह्मणा ऊचुः । अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि सुरां चेद्ब्राह्मणः पिबेत् । अग्निवर्णं घृतं पीत्वा तावन्मात्रंविशु ध्यति

బ్రాహ్మణులు పలికిరి—అజ్ఞానముచేత గాని తెలిసికొని గాని బ్రాహ్మణుడు సురను త్రాగితే, అగ్నివర్ణమైన నెయ్యిని అంతే మోతాదులో త్రాగినచో శుద్ధి పొందును।

Verse 15

स त्वं वांछसि चेच्छुद्धिमग्निवर्णं घृतं पिब । यावन्मात्रा सुरा पीता तावन्मात्रं विशुद्धये

నీవు నిజంగా శుద్ధిని కోరితే అగ్నివర్ణ నెయ్యిని త్రాగుము; నీవు త్రాగిన సుర పరిమాణం ఎంతయో, శుద్ధికై అంతే పరిమాణం త్రాగుము।

Verse 16

स तथेति प्रतिज्ञाय घृतमादाय तत्क्षणात् । चक्रे वह्निसमं यावत्पानार्थं द्विजसत्तमाः

అతడు ‘అలానే’ అని ప్రతిజ్ఞ చేసి, వెంటనే నెయ్యిని తీసుకొని, శ్రేష్ఠ ద్విజుడు త్రాగుటకై అది అగ్నిసమంగా అయ్యే వరకు వేడిచేసెను।

Verse 17

तावत्तस्य पिता प्राप्तः श्रुत्वा वार्तां सभार्यकः । किमिदं किमिदं पुत्र ब्रुवाणो दुःख संयुतः । अश्रुपूर्णेक्षणो दीनो वाष्पगद्गदया गिरा

అంతలో వార్త విని అతని తండ్రి భార్యతో కూడ వచ్చెను. దుఃఖంతో నిండిపోయి “ఇది ఏమిటి, ఇది ఏమిటి, కుమారా?” అని పలుకుచు, కన్నీళ్లతో నిండిన కళ్లతో, దీనుడై, వణికే గొంతుతో మాటలాడెను।

Verse 20

संचिन्त्य धर्मशास्त्राणि विचार्य च पुनः पुनः । सर्वस्वमपि दास्यामि पुत्रहेतोरसंशयम्

ధర్మశాస్త్రాలను ఆలోచించి, మళ్లీ మళ్లీ విచారించి, అతడు నిశ్చయించెను—“కుమారుని కోసం, సందేహం లేక, నా సర్వస్వమును కూడ ఇస్తాను।”

Verse 22

नान्यदस्ति सुरापाने प्रायश्चित्तं द्विजन्मनाम् । मौंजीहोमं विना विप्र यद्युक्तं तत्समाचर

సురాపానం చేసిన ద్విజులకు దీనికన్నా వేరే ప్రాయశ్చిత్తం లేదు. ఓ విప్రా, మౌంజీ-హోమం లేకుండా యుక్తమైన విధిని ఆచరించు।

Verse 23

ततः स स्वसुतं प्राह नैव त्वं कर्तुमर्हसि । यच्छ दानानि विप्रेभ्यस्तीर्थयात्रां समाचर

అప్పుడు అతడు తన కుమారునితో అన్నాడు—“నీవు అది అసలు చేయరాదు. బ్రాహ్మణులకు దానములు ఇచ్చి, తీర్థయాత్రను ఆచరించు।”

Verse 24

ततः शुद्धिं समाप्नोषि क्रमान्नियमसंयुतः । व्रतैश्च विविधैश्चीर्णैः सत्यमेतद्ब्रवीम्यहम्

ఆపై క్రమంగా—నియమ సంయమాలతో యుక్తుడై—వివిధ వ్రతాలను ఆచరించుటవలన నీవు శుద్ధిని పొందుతావు. ఇది సత్యమని నేను చెప్పుచున్నాను।

Verse 25

न ब्राह्मणसमादिष्टं प्रायश्चित्त विशुद्धये

బ్రాహ్మణ ఆచార్యులు ఆదేశించని ప్రాయశ్చిత్తం శుద్ధికి కారణం కాదు।

Verse 26

पुत्र उवाच । एतन्मम महाभागा यद्ब्रुवंति व्रतादिकम् । तस्मात्कार्यो मया तात मौंजीहोमो न संशयः

కుమారుడు అన్నాడు—“మహాభాగులు వ్రతాది విషయమై నాకు చెప్పినది నాకే వర్తిస్తుంది. కాబట్టి తండ్రీ, నేను మౌంజీ-హోమం తప్పక చేయాలి; సందేహం లేదు।”

Verse 27

यन्मया तु कृतं बाल्ये तत्सर्वं क्षंतुमर्हसि

హే ప్రభూ, నేను బాల్యంలో చేసినదంతా మీరు దయచేసి క్షమించవలసినది.

Verse 28

सूत उवाच । तस्य तं निश्चयं ज्ञात्वा स पिता सुतवत्सलः । सर्वस्वं प्रददौ रुष्टो मरणे कृतनिश्चयः

సూతుడు పలికెను—అతని దృఢనిశ్చయాన్ని తెలిసికొని, కుమారవత్సలుడైన తండ్రి కోపంతో, మరణనిశ్చయం చేసి, తన సర్వస్వమును దానమిచ్చెను.

Verse 29

साऽपि तस्य सती भार्या कृत्वा मृत्युविनिश्चयम् । तमुवाच सुतं दृष्ट्वा सर्वं दत्त्वा गृहादिकम्

అతని సతీమణి కూడా మరణనిశ్చయం చేసి, కుమారుని చూచి, గృహాదులతో సహా సమస్తమును దానమిచ్చి, అతనితో ఇలా పలికెను.

Verse 30

आवाभ्यां संप्रविष्टाभ्यां वह्नौ पुत्र ततस्तदा । मौंजीहोमस्त्वया कार्यो मां तातं यदि मन्यसे

ఓ కుమారా, మేమిద్దరం అగ్నిలో ప్రవేశించిన తరువాత, అప్పుడు నీవు మౌంజీ-హోమం చేయవలెను—నన్ను మరియు నీ తండ్రిని కర్తవ్యయోగ్యులుగా భావిస్తే.

Verse 31

ततस्तौ दम्पती हृष्टौ यावद्वह्निसमीपगौ । संजातौ मरणार्थाय स च ताभ्यां समुद्भवः

అనంతరం ఆ దంపతులు హర్షంతో అగ్నిసమీపమునకు వెళ్లి, మరణార్థమై సిద్ధులయ్యారు; వారినుండి జన్మించిన కుమారుడూ అక్కడే ఉన్నాడు.

Verse 32

तावत्प्राप्तो मुनिर्नाम शांडिल्यो वेदपारगः । तीर्थयात्राप्रसंगेन तत्र देशे द्विजोत्तमाः

అదే సమయంలో వేదపారగుడైన శాండిల్యనామ ముని తీర్థయాత్రా సందర్భమున ఆ దేశమునకు వచ్చెను, ఓ ద్విజోత్తములారా।

Verse 33

स वृत्तांतं समाकर्ण्य कोपसंरक्तलोचनः । अब्रवीद्ब्राह्मणान्सर्वान्भर्त्समानो मुहुर्मुहुः

ఆ వృత్తాంతమును విని కోపముతో ఎర్రబడిన నేత్రములతో అతడు సమస్త బ్రాహ్మణులను పునఃపునః గద్దిస్తూ పలికెను।

Verse 34

अहो मूढतमा यूयं यदेतद्ब्राह्मणत्रयम् । वृथा मृत्युमवाप्नोति निग्रहे सुगमे सति

‘అయ్యో, మీరు పరమమూఢులు—ఈ బ్రాహ్మణత్రయం అనవసరంగా మరణమునకు పోతున్నది; నియంత్రణ, సవరణ సులభంగా సాధ్యమే కదా.’

Verse 35

अत्र कात्यायनेनोक्तं यद्वचः सुमहात्मना । तच्छृण्वन्तु द्विजाः सर्वे प्रायश्चित्ती तथाप्ययम्

‘ఇక్కడ మహాత్ముడైన కాత్యాయనుడు పలికిన వచనమును సమస్త ద్విజులు వినుగాక; అయినా ఈ విషయానికీ ప్రాయశ్చిత్తం ఉంది.’

Verse 36

चांद्रायणानि कृच्छ्राणि तथा सांतपनानि च । प्रायश्चित्तानि दीयंते यत्र गंगा न विद्यते

‘గంగాసాన్నిధ్యం లేని చోట చాంద్రాయణ వ్రతాలు, కృచ్ఛ్ర తపస్సులు, సాంతపన ఆచారాలు—ఇవే ప్రాయశ్చిత్తాలుగా విధించబడినవి.’

Verse 37

अत्र विष्णुपदी गंगा तत्क्षेत्रे तु द्विजोत्तमाः । तस्यां स्नानं करोत्वेष ततः शुद्धिमवाप्स्यति

హే ద్విజోత్తమా! ఈ పుణ్యక్షేత్రంలో విష్ణుపదీ గంగా స్వయంగా ఉన్నది. ఆమెలో స్నానం చేయుము; అప్పుడు శుద్ధిని పొందుదువు.

Verse 38

मौंजीहोमः प्रमाणं स्यान्मुनिवाक्येन चेद्भवेत् । तदेतदपि वाक्यं हि कात्यायनमुनेः स्फुटम्

మునివాక్యాన్ని ప్రమాణంగా స్వీకరిస్తే ‘మౌంజీ-హోమ’ అనే కర్మ కూడా ప్రమాణమే. ఎందుకంటే కాత్యాయన ముని స్పష్ట వచనాలలో ఇదే చెప్పబడింది.

Verse 39

ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे हर्षेण महतान्विताः । साधुसाध्विति तं प्रोच्य प्रोचुः सत्यमिदं मुने

అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణులందరూ మహా హర్షంతో నిండిపోయారు. ‘సాధు, సాధు’ అని పలికి—హే మునీ! ఇది నిజంగా సత్యమే అన్నారు.

Verse 40

ततः प्रबोध्य तं विप्रं निन्युस्तत्र द्विजोत्तमाः । यत्र विष्णुपदी गंगा स्वयमेव व्यवस्थिता

తర్వాత ఆ ద్విజోత్తములు ఆ విప్రుణ్ని ప్రబోధించి, విష్ణుపదీ గంగా స్వయంగా స్థాపితమైన స్థలానికి తీసుకువెళ్లారు.

Verse 41

तत्र स ब्राह्मणो यावद्गंगातोयसमुद्भवम् । गंडूषं कुरुते वक्त्रे तावच्छुद्धो बभूव सः । उदरादखिलं तोयं निष्क्रांतं द्विजसत्तमाः

అక్కడ ఆ బ్రాహ్మణుడు గంగాజలంతో ఒక గండూషం నోటిలో తీసుకున్న వెంటనే తక్షణమే శుద్ధుడయ్యాడు; హే ద్విజసత్తమా, అతని ఉదరంలోని సమస్త జలమూ బయటికి ప్రవహించింది.

Verse 42

ततोऽवगाहते यावत्तस्यास्तोयं सुशोभनम् । तावदाकाशसंभूता गम्भीरोवाच भारती

అప్పుడు అతడు ఆమె అతి శోభనమైన జలంలో అవగాహన చేయుటకు ప్రవేశించుచుండగా, ఆ క్షణమే ఆకాశమునుండి ఉద్భవించిన గంభీరమైన భారతీ వాణి పలికెను।

Verse 43

शुद्धोऽयं ब्राह्मणः साक्षाद्विष्णुपद्याः समागमात् । स्नानादाचमनादेव तस्माद्यातु गृहं निजम्

‘ఈ బ్రాహ్మణుడు విష్ణుపదీతో సమాగమముచేత సాక్షాత్ శుద్ధుడయ్యెను; స్నానమూ ఆచమనమూ మాత్రముచేతనే—కాబట్టి ఇతడు ఇప్పుడు తన ఇంటికి వెళ్లుగాక।’

Verse 44

ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे चंडशर्मादयश्च ये । दिष्ट्यादिष्ट्येति जल्पन्तः स्वानि हर्म्याणि भेजिरे

అనంతరం చండశర్మ మొదలైన ఆ బ్రాహ్మణులందరూ ‘ధన్యము, ధన్యము!’ అని పలుకుచూ తమ తమ గృహములకు వెళ్లిరి।

Verse 45

सूत उवाच । एवं प्रभावा सा विप्रा गंगा विष्णुपदी स्थिता । तस्य क्षेत्रस्य सीमांते पश्चिमे पापनाशिनी

సూతుడు పలికెను—‘హే విప్రులారా! ఇట్లాంటి మహాప్రభావముగల గంగా—విష్ణుపదీ—అక్కడ స్థితమై యున్నది. ఆ క్షేత్రపు పశ్చిమ సీమాంతమున పాపనాశినీ అనే తీర్థము ఉంది, అది పాపములను నశింపజేయును।’

Verse 46

एतद्वः सर्वमाख्यातं विष्णुपद्याः समुद्भवम् । माहात्म्यं ब्राह्मणश्रेष्ठाः सर्वपातकनाशनम्

‘విష్ణుపదీ యొక్క ఉద్భవమును గూర్చి ఇదంతా మీకు వివరించితిని. హే బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠులారా! ఈ మహాత్మ్యం సమస్త పాతకములను నశింపజేయునది।’