Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 1

Devanagari script

। सूत उवाच । तत्राश्चर्यमभूत्पूर्वं यत्तद्ब्राह्मणसत्तमाः । तद्वोऽहं संप्रवक्ष्यामि गंगामाहात्म्यसंभवम्

Transliteration

| sūta uvāca | tatrāścaryamabhūtpūrvaṃ yattadbrāhmaṇasattamāḥ | tadvo'haṃ saṃpravakṣyāmi gaṃgāmāhātmyasaṃbhavam

Translation

సూతుడు పలికెను—హే బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠులారా! అక్కడ పూర్వకాలంలో ఒక ఆశ్చర్యకరమైన సంఘటన జరిగింది; గంగామాహాత్మ్యమునుండి ఉద్భవించిన దానిని ఇప్పుడు మీకు వివరిస్తాను।

Word by Word

• सूतः: Sūta
• सूतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (locative adverb: there)

• आश्चर्यम्: a wonder
• आश्चर्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आश्चर्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्

• अभूत्: occurred, happened
• अभूत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लुङ्-लकारः (Aorist/Imperfective past), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• पूर्वम्: formerly
• पूर्वम्: Kriya-vishesana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक/अव्ययीभावप्राय)
• Form: अव्ययवत् प्रयोगः; कालवाचक-क्रियाविशेषणम् (formerly/before)

• यत्: which
• यत्: Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धसूचक-यत्

• तत्: that
• तत्: Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तद्-प्रत्यय (correlative)

• ब्राह्मणसत्तमाः: O best of Brahmins
• ब्राह्मणसत्तमाः: Sambodhana/Addressed (Vocative sense)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘ब्राह्मणानां सत्तमाः’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः

• तत्: that (matter)
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• वः: to you / your
• वः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी/षष्ठी-विभक्तिः (Dat./Gen.), बहुवचनम्; सर्वनाम

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• संप्रवक्ष्यामि: I shall relate fully
• संप्रवक्ष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्+प्र+वच् (धातु)
• Form: लृट्-लकारः (Simple Future), उत्तमपुरुषः (1st person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• गंगामाहात्म्यसंभवम्: the origin of the Ganga’s greatness
• गंगामाहात्म्यसंभवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गङ्गा (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक) + सम्भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘गङ्गायाः माहात्म्यस्य सम्भवः’ इति षष्ठी-तत्पुरुष-परम्परा

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gaṅgā (māhātmya source)

Type: river

Skanda Dialogue

Listener: brāhmaṇa-sattamāḥ (assembled sages/brāhmaṇas)

Visual Art Cues

Scene: Sūta, seated in a forest-assembly (nāimiṣa-like), addresses attentive brāhmaṇas; behind him a symbolic Gaṅgā flows, indicating the story’s source in her greatness.

Characters & Entities

• Sūta
• Gaṅgā
• Brāhmaṇas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇa frames sacred places through sacred stories: Gaṅgā’s greatness manifests as transformative events worth remembering.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gaṅgā-related tīrtha context is introduced; the narrative is presented as arising from Gaṅgā-māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is prescribed here; it serves as a narrative preface to a Gaṅgā-māhātmya account.