Adhyaya 228

Verse 1

सूत उवाच । तथान्यच्च बिलद्वारि शयनार्थे व्यवस्थितम् । दृष्ट्वा प्रमुच्यते पापी देवं च जलशायिनम्

సూతుడు పలికెను—ఇంకా, బిలద్వారంలో శయనార్థముగా మరొక దేవుడు ప్రతిష్ఠితుడై ఉన్నాడు; జలశాయినైన ఆ ప్రభువును దర్శించగానే పాపియైనవాడుకూడా పాపమునుండి విముక్తుడగును.

Verse 2

स्नात्वा तस्मिन्बिलद्वारे पवित्रे लोकसंश्रये । यस्तं पूजयते भक्त्या शेषपर्यंकशायिनम् । आजन्ममरणात्पापात्स च मुक्तिमवाप्नुयात्

లోకాలకు ఆశ్రయమైన ఆ పవిత్ర బిలద్వారంలో స్నానం చేసి, భక్తితో శేషపర్యంకశాయినైన భగవంతుని పూజించువాడు జన్మమరణాంతర సঞ্চిత పాపాల నుండి విముక్తుడై మోక్షాన్ని పొందును।

Verse 3

चतुरो वार्षिकान्मासान्सुप्रसुप्तं सुरेश्वरम् । संपूजयति यो भक्त्या न स भूयोऽत्र जायते

వర్షాకాలంలోని నాలుగు నెలలు గాఢయోగనిద్రలో ఉన్న సురేశ్వరుని భక్తితో సంపూజించువాడు ఈ లోకంలో మళ్లీ జన్మించడు।

Verse 4

तत्र पूर्वं महाभागा मुनयः सेव्य तं प्रभुम् । मृत्तिकाग्रहणं कृत्वा तस्य चायतने शुभे

అక్కడ పూర్వకాలంలో మహాభాగ్య మునులు ఆ ప్రభువును సేవించారు; మరియు ఆయన శుభాయతనంలో పవిత్ర మృత్తికను గ్రహించి విధివిధానంగా కర్మను ఆచరించారు।

Verse 5

संप्राप्ताः परमं स्थानं तद्रिष्णोः परमं पदम् । यत्फलं सर्वतीर्थेषु सर्वयज्ञेषु यत्फलम् । तत्फलं तस्य पूजायां चातुर्मास्यां प्रजायते

వారు పరమ స్థానమైన విష్ణువు యొక్క పరమ పదాన్ని పొందారు. సమస్త తీర్థాలలో లభించే ఫలం, సమస్త యజ్ఞాలలో లభించే ఫలం—అదే ఫలం చాతుర్మాస్యంలో ఆయన పూజలో కలుగుతుంది।

Verse 6

यत्फलं गोग्रहे मृत्युं संप्राप्ता यांति मानवाः । तत्फलं चतुरो मासान्पूजया जलशायिनः

గోగ్రహంలో మరణాన్ని పొందినవారు పొందే ఫలం ఏదో, అదే ఫలం నాలుగు నెలలు జలశాయినైన భగవంతుని పూజచేత లభిస్తుంది।

Verse 7

अपि पापसमाचारः परदाररतोऽपिच । ब्रह्मघ्नोऽपि सुरापोऽपि स्त्रीहन्ताऽपि विगर्हितः । पूजया चतुरो मासांस्तस्य देवस्य मुच्यते

పాపాచారంలో నిమగ్నుడైనా, పరస్త్రీరతుడైనా; బ్రాహ్మణహంతకుడైనా, సురాపానికుడైనా, నిందిత స్త్రీహంతకుడైనా—ఆ దేవుని నాలుగు నెలలు పూజచేస్తే పాపబంధనంనుండి విముక్తుడవుతాడు.

Verse 8

ऋषय ऊचुः । यदेतद्भवता प्रोक्तं तत्रस्थं जलशायिनम् । बिलद्वारे कथं सूत तत्र नः संशयो महान्

ఋషులు అన్నారు—ఓ సూతా! మీరు చెప్పినట్లు అక్కడ గుహద్వారంలో జలశాయీ నివసిస్తాడనేది ఎలా సాధ్యం? ఈ విషయంలో మాకు గొప్ప సందేహం ఉంది.

Verse 9

स किल श्रूयते देवः क्षीराब्धौ मधुसूदनः । सदैव भगवाञ्छेते योगनिद्रां समाश्रितः

దేవుడు మధుసూదనుడు క్షీరసాగరంలో శయనిస్తాడని వినబడుతుంది; భగవాన్ ఎల్లప్పుడూ యోగనిద్రను ఆశ్రయించి విశ్రాంతి పొందుతాడు.

Verse 10

कथं स भगवाञ्छेते बिलद्वारे व्यवस्थितः । एतत्कीर्तय कार्त्स्न्येन परं कौतूहलं हि नः

అయితే ఆ భగవాన్ గుహద్వారంలో స్థితుడై ఎలా శయనిస్తాడు? దీనిని సంపూర్ణంగా వివరించండి; మా కుతూహలం ఎంతో గొప్పది.

Verse 11

सूत उवाच । सत्यमेतन्महाभागाः क्षीराब्धौ मधुसूदनः । योगनिद्रां गतः शेते शेषपर्यंकशा यकः

సూతుడు అన్నాడు—ఓ మహాభాగులారా! ఇది సత్యమే; మధుసూదనుడు క్షీరసాగరంలో యోగనిద్రలో ప్రవేశించి శేషనాగ శయ్యాపర్యంకంపై శయనిస్తాడు.

Verse 12

स यथा तत्र क्षेत्रे तु संश्रितो भगवान्स्वयम् । जलशायिस्वरूपेण तच्छृशुध्वं समाहिताः

ఇప్పుడు సమాహితచిత్తంతో వినండి—ఆ పుణ్యక్షేత్రంలో భగవానుడు స్వయంగా జలశాయీ స్వరూపంగా ఆశ్రయించి ఎలా విరాజిల్లుతున్నాడో.

Verse 13

यथा च चतुरो मासान्पूजितस्तत्र संस्थितः । मुक्तिं ददाति पुंसां स तथा संकीर्तयाम्यहम्

అక్కడ ఆయన నాలుగు మాసాలు స్థితుడై పూజింపబడినప్పుడు జనులకు ముక్తిని ప్రసాదిస్తాడు; అందువల్లనే నేను ఇప్పుడు ఆయన మహిమను సంకీర్తిస్తున్నాను.

Verse 14

चत्वारोऽपि यथा मासा गर्हणीया धरातले । सर्वकर्मसु मुख्येषु यज्ञोद्वा हादिषु द्विजाः

హే ద్విజులారా, భూమిపై ఈ నాలుగు మాసాలు యజ్ఞం, వివాహం మొదలైన ప్రధాన కర్మలన్నిటిలో విశేషంగా గౌరవింపబడినట్లే (వాటి ప్రాధాన్యం) గ్రహించండి.

Verse 15

तद्वोऽहं कीर्तयिष्यामि नमस्कृत्य द्विजोतमाः । तस्मै देवाधिदेवाय निर्गुणाय गुणात्मने

హే ద్విజోత్తములారా, నమస్కరించి నేను మీకు అది కీర్తిస్తాను—ఆ దేవాధిదేవునికి, ఆయన నిర్గుణుడైయుండి కూడా సమస్త గుణసారభూతుడు.

Verse 16

अव्यक्तायाऽप्रमेयाय सर्वदेवमयाय च । सर्वज्ञाय कवीशाय सर्वभूतात्मने तथा

అవ్యక్తుడైన, అప్రమేయుడైన, సర్వదేవమయుడైన; సర్వజ్ఞుడైన, కవీశ్వరుడైన, సమస్త భూతాల అంతరాత్మ అయిన ఆయనకు నమస్కారం.

Verse 17

पुरासीद्दानवो रौद्रो हिरण्यकशिपुर्महान् । नारसिंहं वपुः कृत्वा विष्णुना यो निपातितः

పూర్వకాలంలో మహా రౌద్రుడైన హిరణ్యకశిపు అనే దానవుడు ఉండెను; విష్ణువు నరసింహ వపువును ధరించి అతనిని సంహరించెను।

Verse 19

तस्य पुत्रद्वयं जज्ञे सर्वलक्षणलक्षितम् । प्रह्लादश्चांधकश्चैव वीर्येणाप्रतिमौ युधि

అతనికి సర్వలక్షణలక్షితులైన ఇద్దరు కుమారులు జన్మించిరి—ప్రహ్లాదుడు మరియు అంధకుడు; యుద్ధంలో వీర్యంలో ఇద్దరూ అపూర్వులు।

Verse 20

स नैच्छत तदा राज्यं पितृपैतामहं महत् । समागतमपि प्राज्ञो यस्मात्तद्वो वदाम्यहम्

అప్పుడు ఆ ప్రాజ్ఞుడు, పితృ-పైతామహమైన మహారాజ్యం తనకు వచ్చినప్పటికీ, దానిని కోరలేదు; అందుకే నేను మీకు ఇది చెబుతున్నాను।

Verse 21

दानवानां सदा द्वेषो देवेन सह चक्रिणा । न करोति पुनर्द्वेषं तं समुद्दिश्य सर्वदा

దానవులకు చక్రధారి దేవునిపై ఎల్లప్పుడూ ద్వేషమే; కానీ అతడు ఆ ప్రభువునే సదా దృష్టిలో ఉంచి మళ్లీ ద్వేషం చేయడు।

Verse 22

एतस्मात्कारणात्सर्वे तेन त्यक्ता दितेः सुताः । स्वराज्यमपि संत्यज्य विष्णुस्तेन समाश्रितः

ఈ కారణముచేత దితి సుతులందరూ అతనిని విడిచిరి; అతడు తన రాజ్యమును కూడా త్యజించి విష్ణువును శరణు పొందెను।

Verse 23

ततस्तैर्दानवैः क्षुद्रैर्विष्णुद्वेषपरायणैः । अन्धकः स्थापितो राज्ये पितृपैतामहे तदा

అప్పుడు విష్ణుద్వేషపరాయణులైన ఆ క్షుద్ర దానవులు ఆ సమయంలో పితృ–పైతామహ రాజ్యసింహాసనంపై అంధకుని స్థాపించారు।

Verse 24

अन्धकोऽपि समाराध्य देवदेवं चतुर्मुखम् । अमरत्वं ततो लेभे यावच्चन्द्रार्कतारकम्

అంధకుడు కూడా దేవదేవుడైన చతుర్ముఖ బ్రహ్మను యథావిధిగా ఆరాధించి చంద్ర–సూర్య–తారలు ఉన్నంతకాలం నిలిచే అమరత్వాన్ని పొందాడు।

Verse 25

वरपुष्टस्ततः सोऽपि चक्रे शक्रेण विग्रहम्

ఆపై ఆ వరబలంతో పుష్టుడై అతడూ శక్రుడు (ఇంద్రుడు) తో యుద్ధవిగ్రహం చేశాడు।

Verse 26

जित्वा शक्रं महासंख्ये यज्ञांशाञ्जगृहे स्वयम् । गत्वाऽमरावतीं दैत्यो निःसार्य च शतक्रतुम् । स्ववर्गेण समोपेतः स्वर्गं समहरत्तदा

మహాసమరంలో శక్రుని జయించి అతడు స్వయంగా యజ్ఞభాగాలను స్వీకరించాడు। తరువాత దానవుడు అమరావతికి వెళ్లి శతక్రతు (ఇంద్రుడు) ను వెలివేసి, తన అనుచరగణాలతో కూడి, ఆ సమయంలో స్వర్గాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు।

Verse 27

शक्रोऽपि च समाराध्य शंकरं लोकशंकरम् । सर्वदेवसमोपेतो भृत्यवत्परिवर्तते

శక్రుడు కూడా లోకశంకరుడైన శంకరుని సమారాధించి, సమస్త దేవులతో కూడి, సేవకునివలె ఆయన సన్నిధిలో పరివర్తించాడు।

Verse 28

ततः कालेन महता तस्य तुष्टः पिनाकधृक् । तं प्राह वरदोऽस्मीति वद शक्र करोमि किम्

అనంతకాలానంతరం పినాకధారి భగవాన్ శివుడు అతనిపై ప్రసన్నుడై ఇలా పలికెను—“నేను వరదాతను; ఓ శక్రా, చెప్పు, నీకు నేను ఏమి చేయుదును?”

Verse 29

इन्द्र उवाच । अंधकेन हृतं राज्यं मम वीर्यात्सुरेश्वर । यज्ञभागैः समोपेतं हत्वाऽशु तत्प्रयच्छ मे

ఇంద్రుడు పలికెను—“హే సురేశ్వరా! అంధకుడు బలవంతంగా నా రాజ్యాన్ని హరించెను. యజ్ఞభాగాలను ఆక్రమించిన వానిని శీఘ్రంగా సంహరించి ఆ రాజ్యాన్ని నాకు తిరిగి ప్రసాదించుము.”

Verse 30

तच्छ्रुत्वा तस्य दीनस्य भगवाञ्छशिशेखरः । प्रोवाच तव दास्यामि राज्यं त्रैलोक्यसंभवम्

ఆ దుఃఖితుని ప్రార్థన విని చంద్రశేఖరుడైన భగవాన్ శివుడు పలికెను—“త్రిలోకాలకు సంబంధించిన రాజ్యాధికారాన్ని నీకు నేను ప్రసాదించెదను.”

Verse 31

ततः संप्रेषयामास दूतं तस्य विचक्षणम् । गणेशं वीरभद्राख्यं गत्वा तं ब्रूहि चांधकम्

అప్పుడు ఆయన తన వివేకవంతమైన దూతను పంపెను—‘వీరభద్ర’ అనే పేరుగల గణేశుని—మరియు ఇలా ఆజ్ఞాపించెను: “వెళ్లి ఆ అంధకునితో మాట్లాడు.”

Verse 32

ममादेशात्परित्यज्य स्वर्गं गच्छ धरातलम् । पितृपैतामहं स्थानं राज्यं तत्र समाचर

“నా ఆజ్ఞచేత స్వర్గాన్ని విడిచి భూమికి వెళ్ళుము. అక్కడ నీ పితృ-పితామహుల స్థానంలో ఉండి రాజ్యపాలన చేయుము.”

Verse 33

परित्यजस्व यज्ञांशान्नो चेद्धंतास्मि सत्वरम् । स गत्वा चांधकं प्राह यथोक्तं शंभुना स्फुटम्

“యజ్ఞభాగాలను విడిచిపెట్టు; లేకపోతే నిన్ను వెంటనే సంహరిస్తాను।” అని చెప్పి అతడు వెళ్లి, శంభు (శివుడు) చెప్పినట్లే స్పష్టంగా అంధకునికి తెలిపాడు।

Verse 34

सविशेषमहाबुद्धिः स्वामिकार्यप्रसिद्धये । अथ तं चाधकः प्राह प्रविहस्य महाबलः

అతడు విశేషమైన మహాబుద్ధితో స్వామి కార్యసిద్ధి కోసం ప్రయత్నించాడు। అప్పుడు మహాబలుడు అంధకుడు నవ్వుతూ అతనితో మాట్లాడాడు।

Verse 35

अवध्यो हि यथा दूतस्तेन त्वां न निहन्म्यहम् । क स्याद्वै शंकरोनाम यो मामेवं प्रभाषते

“దూతను సంహరించరాదు; అందుకే నిన్ను నేను చంపను. కానీ ‘శంకరుడు’ అని పిలువబడే వాడు ఎవడు, నాతో ఇలా మాట్లాడుతున్నాడు?”

Verse 36

न मां वेत्ति स किं मूढः किं वा मृत्यु मभीप्सते

“ఆ మూర్ఖుడు నన్ను తెలియదా? లేక నిజంగా మరణాన్ని కోరుతున్నాడా?”

Verse 37

अथवा सत्यमेवैतान्निर्विण्णो जीविताच्च सः । दरिद्रोपहतो नित्यं सर्वभोगविवर्जितः

“లేదా ఇదే నిజం—అతడు జీవితం పట్ల విరక్తుడయ్యాడు. నిత్యం దారిద్ర్యంతో బాధపడుతూ, అన్ని భోగాలనూ కోల్పోయి, అందుకే నాతో ఇలా మాట్లాడుతున్నాడు।”

Verse 38

स्मशाने क्रीडनं यस्य भस्म गात्रविलेपनम् । भूषणं चाहयो वस्त्रं दिशो यस्य जटालका

య whose క్రీడ శ్మశానంలోనే, whose దేహం భస్మంతో లేపితమైయుంది; whose ఆభరణాలు సర్పాలు, whose వస్త్రం దిశలే, whose కేశం జటాధారిగా ఉంది—

Verse 39

कस्तस्य जीवितेनार्थस्तेनेदं मां ब्रवीति सः । तस्माद्गत्वा द्रुतं ब्रूहि मद्वाक्यं दूत सस्फुटम्

నాతో ఇలా మాట్లాడే వానికి జీవితం వల్ల ఏమి ప్రయోజనం? కాబట్టి, ఓ దూతా, త్వరగా వెళ్లి నా వాక్యాన్ని స్పష్టంగా, యథాతథంగా చెప్పు.

Verse 40

त्यक्त्वा कैलासमेनं त्वं वाराणस्यां तपः कुरु । मया स्थानमिदं दत्तं कैलासं स्वसुतस्य च

ఈ కైలాసాన్ని విడిచి నీవు వారాణసీలో తపస్సు చేయి. ఈ స్థానం—కైలాసం—నేను నా స్వపుత్రునికీ ప్రసాదించాను.

Verse 41

वृकस्यापि न सन्देहो विभवेन समन्वितम् । नो चेत्प्राणान्हरिष्यामि सेंद्रस्य तव शंकर

వృక విషయంలో కూడా సందేహం లేదు—(నేను) వైభవసహితమైన శక్తిని (లాక్కుంటాను). లేకపోతే, ఓ శంకరా, ఇంద్రునితో కూడ నీ ప్రాణాలను హరిస్తాను.

Verse 42

तच्छ्रुत्वा वीरभद्रस्तु निर्भर्त्स्य च मुहुर्मुहुः । क्रोधेन महताविष्टः कैलासं समुपाविशत्

అది విని వీరభద్రుడు అతనిని మళ్లీ మళ్లీ గద్దించాడు. మహాక్రోధంతో ఆవిష్టుడై కైలాసంలో ప్రవేశించి సమీపించాడు.

Verse 43

ततः स कथयामास तद्वाक्यं च पिनाकिनः । अतिक्रूरं विशेषेण तत क्रुद्धः पिनाकधृक्

అప్పుడు అతడు ఆ మాటలను పినాకధారి (శివుడు)కి నివేదించాడు. అవి విని—అత్యంత కఠినంగా, విశేషంగా—పినాకధారి కోపోద్రిక్తుడయ్యాడు.

Verse 228

इति श्रीस्कान्दे महा पुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये जलशाय्युपाख्याने ब्रह्मदत्तवरप्रदानोद्धतान्धकासुरकृतशंकराज्ञाव माननवर्णनंनामाष्टाविंशत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీస్కాంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, షష్ఠ నాగరఖండంలో, హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో ‘జలశాయీ’ ఉపాఖ్యానంలో, ‘బ్రహ్మదత్తునకు వరప్రదానం మరియు అహంకారాంధకాసురుడు శంకరాజ్ఞను గౌరవించిన వర్ణనం’ అనే ద్విశతాష్టావింశతితమ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.