Adhyaya 225

Verse 1

आनर्त उवाच । एकोद्दिष्टविधिं ब्रूहि मम त्वं वदतां वर । पार्वणं तु यथा प्रोक्तं विस्तरेण महामते

ఆనర్తుడు అన్నాడు—హే వాక్యశ్రేష్ఠా! నాకు ఏకోద్దిష్ట శ్రాద్ధ విధిని చెప్పుము; నీవు పార్వణ కర్మను విస్తారంగా వివరించినట్లే, హే మహామతీ।

Verse 2

भर्तृयज्ञ उवाच । त्रीणि संचयनादर्वाक्तानि त्वं शृणु सांप्रतम् । यस्मिन्स्थाने भवेन्मृत्युस्तत्र श्राद्धं तु कारयेत्

భర్తృయజ్ఞుడు అన్నాడు—ఇప్పుడు వినుము; సంచయనం (అస్థి సంగ్రహం)కు ముందుగా చేయవలసిన మూడు శ్రాద్ధాలు. ఏ స్థలంలో మరణం సంభవించునో, అక్కడే శ్రాద్ధం చేయించాలి।

Verse 3

एकोद्दिष्टं ततो मार्गे विश्रामो यत्र कारितः । ततः संचयनस्थाने तृतीयं श्राद्धमिष्यते

తదుపరి మార్గమధ్యంలో విశ్రాంతి చేసిన చోట ఏకోద్దిష్టం చేయవలెను; ఆపై సంచయనస్థలంలో మూడవ శ్రాద్ధం విధించబడింది।

Verse 4

प्रथमेऽह्नि द्वितीयेह्नि पञ्चमे सप्तमे तथा । नवमे दशमे चैव नव श्राद्धानि तानि च

మొదటి రోజు, రెండవ రోజు, ఐదవది, ఏడవది, తొమ్మిదవది మరియు పదవది—ఇవన్నీ తొమ్మిది శ్రాద్ధాలలో లెక్కించబడుతాయి।

Verse 5

वैतरिण्याश्च संप्राप्तौ प्रेतस्तृप्तिमवाप्नुयात् । एकोद्दिष्टं दैवहीनमेकार्घैकपवित्रकम्

వైతరణీని చేరినప్పుడు ప్రేతుడు తృప్తిని పొందును. ఏకోద్దిష్ట శ్రాద్ధం దేవార్పణం లేకుండా, ఒక్క అర్ఘ్యంతో మరియు ఒక్క పవిత్రం (కుశవలయం)తో చేయబడుతుంది।

Verse 6

आवाहनपरित्यक्तं कार्यं पार्थिवसत्तम । तृप्तिप्रश्नस्तथा कार्यः स्वदितं च सकृत्ततः

హే రాజశ్రేష్ఠా, ఆవాహనాన్ని విడిచిపెట్టి ఈ కర్మను చేయవలెను. తృప్తి కలిగిందా అని ప్రశ్నించవలెను; ఆపై ప్రసాదం/భోజనాన్ని ఒక్కసారి మాత్రమే ఆస్వాదించవలెను.

Verse 7

अभिरम्यतामिति मन्त्रेण ब्राह्मणस्य विसर्जनम् । अच्छिन्नाग्रमभिन्नाग्रं कुर्याद्दर्भतृणद्वयम् । पवित्रं तद्विजानीयादेकोद्दिष्टे विधीयते

‘అభిరమ్యతాం’ మంత్రంతో బ్రాహ్మణుని గౌరవపూర్వకంగా విసర్జించవలెను. అగ్రభాగం కత్తిరించబడని, చీలని రెండు దర్భ తృణాలను సిద్ధం చేయాలి; దానినే ‘పవిత్రం’గా తెలుసుకోవాలి. ఇది ఏకోద్దిష్ట కర్మకు విధించబడింది.

Verse 8

सर्वत्रैव पितः प्रोक्तं पिता तर्पणकर्मणि । पित्र्ये संकल्पकाले च पितुरक्षय्यदापने

సర్వత్ర ‘పితః’ అనే రూపం చెప్పబడింది. తర్పణకర్మలో మాత్రం ‘పితా’ అని ప్రయోగించాలి; అలాగే పితృ సంకల్పకాలంలోను, అక్షయ్యదాన అర్పణంలోను ‘పితుః’ రూపం వాడాలి.

Verse 9

गोत्रं स्वरांतं सर्वत्र गोत्रे तर्पणकर्मणि । गोत्राय कल्पनविधौ गोत्रस्याक्षय्यदापने

గోత్రనామాన్ని సరైన స్వరంతో సర్వత్ర ఉచ్చరించాలి. తర్పణకర్మలో ‘గోత్రే’, కల్పన/వినియోగ విధిలో ‘గోత్రాయ’, అక్షయ్యదానంలో ‘గోత్రస్య’ రూపం ప్రయోగించాలి.

Verse 10

शर्मन्नर्घ्यादिकर्तव्ये शर्मा तर्पणकर्मणि । शर्मणे सस्यदाने च शर्मणोऽक्षय्यके विधौ

అర్ఘ్యాది అర్పణాలలో ‘శర్మన్’ అనే నామరూపాన్ని ప్రయోగించాలి. తర్పణకర్మలో ‘శర్మా’; సస్యదానం (ధాన్య/అన్నదానం)లో ‘శర్మణే’; అక్షయ్యదాన విధిలో ‘శర్మణః/శర్మణో’ రూపం వాడాలి.

Verse 11

मातर्मात्रे तथा मातुरासने कल्पनेऽक्षये । गोत्रे गोत्रायै गोत्रायाः प्रथमाद्या विभक्तयः

అదేవిధంగా తల్లి విషయంలో ఆసనం, కల్పన మరియు అక్షయ్యార్పణ సందర్భాలలో ‘మాతర్’, ‘మాత్రే’, ‘మాతుః’ అని పలకాలి. గోత్ర విషయంలో ‘గోత్రే’, ‘గోత్రాయై’, ‘గోత్రాయాః’—ఇవి ప్రథమాది విభక్తిరూపాలు అవసరానుసారం ప్రయోగించబడతాయి.

Verse 12

देवि देव्यै तथा देव्या एवं मातुश्च कीर्तयेत् । प्रथमा च चतुर्थी च षष्ठी स्याच्छ्राद्धसिद्धये

‘దేవి’, ‘దేవ్యై’, ‘దేవ్యా’ అని, అలాగే మాతృశబ్దాన్నీ ఇదే విధంగా కీర్తించాలి. శ్రాద్ధసిద్ధి కోసం ప్రథమా, చతుర్థీ, షష్ఠీ విభక్తిరూపాలు ప్రయోగించాలి.

Verse 13

विभक्तिरहितं श्राद्धं क्रियते वा विपर्ययात् । अकृतं तद्विजानीयात्पितृणां नोपतिष्ठति

సరైన విభక్తిరూపాలు లేకుండా శ్రాద్ధం చేయబడితే, లేదా పొరపాటున విభక్తులు తలక్రిందులుగా ప్రయోగించబడితే, అది చేసినట్టే కాదు అని తెలుసుకోవాలి; అది పితృదేవతలకు చేరదు, తృప్తినీ కలిగించదు.

Verse 14

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन ब्राह्मणेन विजानता । विभक्तिभिर्यथोक्ताभिः श्राद्धे कार्यो विधिः सदा

కాబట్టి విధిని తెలిసిన బ్రాహ్మణుడు సంపూర్ణ ప్రయత్నంతో, శ్రాద్ధంలో శాస్త్రోక్త విభక్తిరూపాలను యథాతథంగా ఉపయోగిస్తూ విధిని ఎల్లప్పుడూ నిర్వహించాలి.

Verse 15

ततः सपिंडीकरणं वत्सरा दूर्ध्वतः स्थितम् । वृद्धिर्वाऽगामिनी चेत्स्यात्तदार्वागपि कारयेत्

ఆ తరువాత సపిండీకరణ సంస్కారం ఒక సంవత్సరం పూర్తైన తరువాత చేయవలెనని నియమం. కానీ వంశంలో మరొక మరణం సమీపిస్తున్న సూచన ఉంటే, దానిని ముందుగానే చేయించవచ్చు.

Verse 16

पार्वणोक्तविधानेन त्रिदैवत्यमदैविकम् । प्रेतमुद्दिश्य कर्तव्यमेको द्दिष्टं च पार्थिव

పార్వణ శ్రాద్ధ విధానమునుబట్టి, త్రిదైవత్యార్పణం ఇతర (అప్రాసంగిక) దేవతలను ఆహ్వానించకుండా చేయవలెను. ప్రేతుని ఉద్దేశించి, ఓ రాజా, ఏకోద్దిష్ట కర్మను నిర్వహించాలి.

Verse 17

एकेनैव तु पाकेन मम चैतन्मतं स्मृतम् । अर्घपात्रं समादाय यत्प्रेतार्थं प्रकल्पितम्

నా స్మృతి-పరంపరలో ఇదే నిర్ణయం: ఒకే పాకం (ఒకసారి వండినదే) ఉపయోగించాలి. ప్రేతార్థంగా సిద్ధం చేసిన అర్ఘ్యపాత్రాన్ని తీసుకొని ఆ ప్రేతకార్యాన్ని నిర్వహించాలి.

Verse 18

पितृपात्रेषु त्रिष्वेव त्रिधा तच्च परिक्षिपेत् । एवं पिंडं त्रिधा कृत्वा पितृपिंडेषु च त्रिषु

పితృల కోసం ఉన్న మూడు పాత్రలలోనే ఆ అర్పణాన్ని మూడు భాగాలుగా పంచి వేయాలి. అలాగే పిండాన్ని కూడా మూడు భాగాలుగా చేసి మూడు పితృపిండాలలో స్థాపించాలి.

Verse 19

ये समानेति मन्त्राभ्यां न स्यात्प्रेतस्ततः परम् । अवनेजनं ततः कृत्वा पितृपूर्वं यथाक्रमम्

“యే సమానే…” అని ప్రారంభమయ్యే రెండు మంత్రాల వలన, ఆ తరువాత అతడు ప్రేతుడిగా పరిగణింపబడడు. తరువాత అవనేజనం (స్నాన-శుద్ధి) చేసి, పితృల నుండి ప్రారంభించి యథాక్రమంగా కొనసాగించాలి.

Verse 20

गन्धधूपादिकं सर्वं पुनरेव प्रदापयेत् । पितृपूर्वं समुच्चार्य वर्जयेच्च चतुर्थकम्

గంధం, ధూపం మొదలైన అన్ని ఉపచారాలను మరల సమర్పించాలి. పితృల నుండి ప్రారంభించి క్రమంగా ఉచ్చరిస్తూ, నాల్గవ (భాగం/అర్పణం)ను వదలాలి.

Verse 21

केचिच्चतुर्थं कुर्वंति प्रेतं च स्वपितुस्ततः । पितुः पूर्वं भवेच्छ्राद्धं परं नैतन्मतं मम

కొంతమంది నాలుగో భాగం చేస్తూ, ఆపై తమ తండ్రినే ప్రేతుడిగా భావిస్తారు. ఆ విధానంలో తండ్రి శ్రాద్ధం ముందే అవుతుంది; కానీ అది నా అభిప్రాయం కాదు.

Verse 22

सपिण्डीकरणादूर्ध्वमेकोद्दिष्टं न कारयेत् । क्षयाहं च परित्यज्य शस्त्राहत चतुर्दशीम्

సపిండీకరణం తరువాత ఏకోద్దిష్ట శ్రాద్ధం చేయించకూడదు. అలాగే క్షయాహం మరియు శస్త్రాహత-చతుర్దశిని విడిచి, తగిన కాలంలో పితృకర్మ చేయాలి.

Verse 23

यः सपिण्डीकृतं प्रेतं पृथक्पिण्डे नियोजयेत् । अकृतं तद्विजानीयात्पितृहा चोपजायते

సపిండీకృతుడైన ప్రేతుని వేరే పిండంలో నియమించే వాడు, ఆ కర్మ చేసినట్టే కాదు అని తెలుసుకోవాలి; అతనికి పితృద్రోహమనే ఘోర దోషం కలుగుతుంది.

Verse 24

पिता यस्य तु निर्वृत्तो जीवते च पितामहः । पितुः स नाम संकीर्त्य कीर्तयेत्प्रपितामहम्

ఎవరి తండ్రి పరలోకగతుడై, పితామహుడు జీవించి ఉంటే, అతడు ముందుగా తండ్రి నామాన్ని ఉచ్చరించి, తరువాత ప్రపితామహుని నామాన్ని పలకాలి.

Verse 25

पितामहस्तु प्रत्यक्षं भुक्त्वा गृह्णाति पिण्डकम् । पितामहक्षयाहे च पार्वणं श्राद्धमिष्यते

పితామహుడు ప్రత్యక్షంగా ఉండి భోజనం చేసి పిండాన్ని స్వీకరిస్తాడు. అలాగే పితామహుని క్షయాహ దినంలో పార్వణ శ్రాద్ధం విధించబడింది.

Verse 26

जनकं स्वं परित्यज्य कथंचिन्नास्य दीयते । तस्याकृतेन श्राद्धेन न स्वल्पं पितृतो भयम्

ఎవడు తన జనకుని నిర్లక్ష్యము చేసి ఏ విధముగానూ అతనికి ఏదియు ఇవ్వడో, అతడు చేయని శ్రాద్ధమువలన పితృదేవతల నుండి కలుగు భయము స్వల్పము కాదు।

Verse 27

अमावास्यासु सर्वासु मृते पितरि पार्वणम् । नभस्यापरपक्षस्य मध्ये चैतदुदाहृतम्

పితరు మరణించిన తరువాత ప్రతి అమావాస్యనాడు పార్వణ-శ్రాద్ధము చేయవలెను; అలాగే నభస్య (భాద్రపద) మాస కృష్ణపక్ష మధ్యములోనూ ఇదే విధి చెప్పబడినది।

Verse 28

यावत्सपिंडता नैव न तावच्छ्राद्धमाचरेत्

సపిండత (సపిండీకరణ) జరిగే వరకు శ్రాద్ధము ఆచరించకూడదు।

Verse 29

जनके मृत्युमापन्ने श्राद्धपक्षे समागते । पितामहादेः कर्तव्यं श्राद्धं यन्नैकपिंडता

తండ్రి మరణించి శ్రాద్ధపక్షము వచ్చినప్పుడు, పితామహాది పితృగణములకు శ్రాద్ధము చేయవలెను; ఎందుకంటే అప్పటికి ఏకపిండత స్థితి ఇంకా కలగదు।

Verse 225

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये सपिंडीकरणविधिवर्णनंनाम पञ्चविंशत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణము, ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహిత, షష్ఠ నాగరఖండము, హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యములో ‘సపిండీకరణవిధివర్ణనము’ అను 225వ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।