Adhyaya 222

Verse 1

भर्तृयज्ञ उवाच । येषां च शस्त्रमृत्युः स्यादपमृत्युरथापि वा । उपसर्गान्मृतानां च विषमृत्युमुपेयुषाम्

భర్తృయజ్ఞుడు పలికెను—ఎవరి మరణము శస్త్రములవలన జరుగునో, లేదా అపమృత్యువును పొందునో; ఉపసర్గములచేత మరణించినవారికీ, విషమరణమును పొందినవారికీ—

Verse 2

वह्निना च प्रदग्धानां जलमृत्युमुपेयुषाम् । सर्पव्याघ्रहतानां च शृंगैरुद्बन्धनैरपि

అగ్నిచేత దగ్ధులైనవారికి, జలమరణం పొందినవారికి, సర్పము లేదా వ్యాఘ్రముచేత హతులైనవారికి, అలాగే శృంగప్రహారముచేత గాని ఉరివలన గాని మరణించినవారికీ—అందరికీ.

Verse 3

श्राद्धं तेषां प्रकर्तव्यं चतुर्दश्यां नराधिप । तेषां तस्मिन्कृते तृप्तिस्ततस्तत्पक्षजा भवेत्

హే నరాధిపా! ఆ (ప్రేతుల) శ్రాద్ధం చతుర్దశీ తిథిన చేయవలెను. ఆ రోజున చేసినచో, ఆ ఆ పక్షవిధికి అనుగుణంగా వారి తృప్తి కలుగును.

Verse 4

आनर्त उवाच । कस्माच्छस्त्रहतानां च प्रोक्ता श्राद्धे चतुर्दशी । नान्येषां दिवसे तत्र संशयोऽयं वदस्व मे

ఆనర్తుడు అన్నాడు—శస్త్రహతుల శ్రాద్ధానికి చతుర్దశీనే ఎందుకు విధించబడింది? మరి అదే రోజున ఇతరులకెందుకు కాదు? ఈ సందేహం నాకు కలిగింది; చెప్పండి.

Verse 5

एकोद्दिष्टं न शंसंति सपिण्डीकरणं परम् । कस्मात्तत्र प्रकर्तव्यं वदैतन्मम विस्त रात्

కొంతమంది ఏకోద్దిష్టాన్ని ప్రశంసించరు, మరికొందరు సపిండీకరణమే శ్రేష్ఠమని అంటారు. అయితే అక్కడ అది ఎందుకు చేయవలెను? దీనిని నాకు విస్తారంగా చెప్పండి.

Verse 6

कस्मान्न पार्वणं तत्र क्रियते दिवसे स्थिते । प्रेतपक्षे विशेषेण कृते श्राद्धेऽखिलेऽपि च

తిథి ఉన్నప్పటికీ అక్కడ పార్వణ శ్రాద్ధం ఎందుకు చేయబడదు? ప్రత్యేకంగా సమస్త ప్రేతపక్షమంతటా శ్రాద్ధం జరుగుతున్నప్పుడుకూడా.

Verse 7

भर्तृयज्ञौवाच । बृहत्कल्पे पुरा राजन्हिरण्याक्षो महासुरः । बभूव बलवाञ्छूरः सर्वदेवभयंकरः

భర్తృయజ్ఞుడు పలికెను—ఓ రాజా, ప్రాచీన బృహత్కల్పమున హిరణ్యాక్షుడు అనే మహాసురుడు ఉండెను; అతడు మహాబలవంతుడు, శూరుడు, సమస్త దేవతలకు భయంకరుడు.

Verse 8

ब्रह्मा प्रतोषितस्तेन विधाय विविधं तपः । कृष्णपक्षे विशेषेण नभस्ये मासि संस्थिते

అతడు వివిధ తపస్సులు ఆచరించి బ్రహ్మదేవుని ప్రసన్నుని చేసెను—ప్రత్యేకించి నభస్య మాసములోని కృష్ణపక్షమున।

Verse 9

ब्रह्मोवाच । परितुष्टोस्मि ते वत्स प्रार्थयस्व यथेप्सितम् । अदेयमपि दास्यामि तस्मात्प्रार्थय मा चिरम्

బ్రహ్ముడు పలికెను—వత్సా, నేను నీపై ప్రసన్నుడను; నీకు ఇష్టమైనదాన్ని కోరుకో. ఇవ్వకూడనిదైనను కూడా ఇస్తాను; కాబట్టి ఆలస్యం చేయకు.

Verse 10

हिरण्याक्ष उवाच । भूताः प्रेताः पिशाचाश्च राक्षसा दैत्यदानवाः । बुभुक्षिताः प्रयाचंते मां नित्यं पद्मसंभव

హిరణ్యాక్షుడు పలికెను—ఓ పద్మసంభవా (బ్రహ్మా), భూతాలు, ప్రేతాలు, పిశాచాలు, రాక్షసులు, దైత్య-దానవులు—ఇవన్నీ ఆకలితో నిత్యం ప్రతిదినం నన్ను యాచిస్తుంటాయి.

Verse 11

प्रेतपक्षे कृते श्राद्धे कन्यासंस्थे दिवाकरे । एकस्मिन्नहनि प्रायस्तृप्तिः स्याद्वर्षसंभवा

ప్రేతపక్షమున శ్రాద్ధం చేయబడినప్పుడు, సూర్యుడు కన్యారాశిలో స్థితుడై ఉన్నచో, ఒక్క రోజులోనే యథార్థంగా సంవత్సరమంతటి తృప్తి కలుగుతుంది.

Verse 12

तत्त्वमद्य दिनं देहि तेभ्यः कमलसम्भव । तेन तृप्तिं गताः सर्वे स्थास्यंत्यब्दं पितामह

కాబట్టి హే కమలసంభవ పితామహ బ్రహ్మా, వీరికి నేటి దినాన్ని విశేషదినంగా ప్రసాదించండి. దానివల్ల అందరూ తృప్తి పొంది ఒక సంవత్సరం నిలిచివుంటారు।

Verse 13

श्रीब्रह्मोवाच । यः कश्चिन्मानवः श्राद्धं स्वपितृभ्यः प्रदास्यति । प्रेतपक्षे चतुर्दश्यां नभस्ये मा सि संस्थिते

శ్రీ బ్రహ్ముడు పలికెను—ఏ మనవుడైనా తన పితృదేవతలకు శ్రాద్ధాన్ని సమర్పిస్తే, ప్రేతపక్షంలోని చతుర్దశి నాడు, నభస్య (భాద్రపద) మాసంలో,

Verse 14

प्रेतानां राक्षसानां च भूतादीनां भविष्यति । मम वाक्यादसंदिग्धं ये चान्ये कीर्तितास्त्वया

అది ప్రేతులకు, రాక్షసులకు, భూతాదులకు కూడా నిశ్చయంగా ఫలిస్తుంది. నా వాక్యమువల్ల సందేహం లేదు; నీవు పేర్కొన్న ఇతరులకూ అలాగే।

Verse 15

दुर्मृत्युना मृता ये च संग्रामेषु हताश्च ये । एकोद्दिष्टे सुतैर्दत्ते तेषां तृप्तिर्भविष्यति

దుర్మరణంతో మరణించినవారు, యుద్ధాలలో హతులైనవారు—వారి కుమారులు ఏకోద్దిష్ట శ్రాద్ధం సమర్పిస్తే వారికి తృప్తి, శాంతి కలుగుతుంది।

Verse 16

एवमुक्त्वा ततो ब्रह्मा ततश्चादर्शनं गतः । हिरण्याक्षोऽपि संहृष्टः स्वमेव भवनं ययौ

ఇలా చెప్పి బ్రహ్ముడు ఆపై అదృశ్యమయ్యాడు. హిరణ్యాక్షుడూ సంతోషించి తన స్వగృహానికి వెళ్లిపోయాడు।

Verse 17

यच्च शस्त्रहतानां च तस्मिन्नहनि दीयते । एकोद्दिष्टं नरैः श्राद्धं तत्ते वक्ष्यामि कारणम्

అస్త్రహతులకై అదే దినమున జనులు అర్పించే ఏకోద్దిష్ట శ్రాద్ధమునకు గల కారణమును నీకు నేను వివరించెదను.

Verse 18

संख्ये शस्त्रहता ये च निर्विकल्पेन चेतसा । युध्यमाना न ते मर्त्ये जायते मनुजाः पुनः

యుద్ధరంగమున నిశ్చలచిత్తముతో పోరాడుతూ అస్త్రహతులైన వారు ఈ మర్త్యలోకమున మళ్లీ మనుజులుగా జన్మించరు.

Verse 19

पराङ्मुखाश्च हन्यंते पलायनपरायणाः । ते भवंति नराः प्रेता एतदाह पितामहः

వెనుదిరిగి పారిపోవడమే లక్ష్యంగా ఉండి హతులైన వారు ప్రేతలవుతారు—ఇది పితామహుడు (బ్రహ్మ) ప్రకటించాడు.

Verse 20

सम्मुखा अपि ये दैन्यं हन्यमाना वदंति च । पश्चात्तापं च वा कुर्युः प्रहारैर्जर्जरीकृताः

శత్రువుకు ఎదురుగా ఉన్నప్పటికీ, హతమవుతున్న వేళ దైన్యవాక్యాలు పలికేవారు, లేదా దెబ్బలతో చితికిపోయి పశ్చాత్తాపపడేవారు—

Verse 21

तेऽपि प्रेता भवन्तीह मनुः स्वायंभुवोऽब्रवीत् । कदाचिच्चित्तचलनं शूराणामपि जायते

వారూ ఇక్కడ ప్రేతలవుతారు—ఇట్లు స్వాయంభువ మనువు చెప్పెను; ఎందుకంటే కొన్నిసార్లు శూరులకూడా మనస్సు చలించును.

Verse 22

तेषां भ्रांत्या दिने तत्र श्राद्धं देयं निजैः सुतैः । अपमृत्युमृतानां च सर्वेषामपि देहिनाम्

కాబట్టి వారి భ్రాంతి కారణంగా ఆ రోజున అక్కడ తమ తమ కుమారులు శ్రాద్ధం సమర్పించాలి—అపమృత్యువుతో మరణించినవారికీ, సమస్త దేహధారులైన ప్రేతులకూ।

Verse 23

प्रेतत्वं जायते यस्मात्तस्माच्छ्राद्धस्य तद्दिनम् । श्राद्धार्हं पार्थिवश्रेष्ठ विशेषेण प्रकीर्तितम्

ఆ రోజున ప్రేతత్వం కలుగుతుంది గనుక, ఆ రోజే—ఓ రాజశ్రేష్ఠా—శ్రాద్ధకర్మకు విశేషంగా యోగ్యమని ప్రకటించబడింది।

Verse 24

एकोद्दिष्टं प्रकर्तव्यं यस्मात्तत्र दिने नरैः । सपिंडीकरणादूर्ध्वं तत्ते वक्ष्याभि कारणम्

కాబట్టి ఆ రోజున అక్కడ మనుష్యులు ఏకోద్దిష్ట శ్రాద్ధం చేయాలి. సపిండీకరణానంతరం ఏమి చేయవలెనో, దాని కారణాన్ని నేను నీకు వివరిస్తాను।

Verse 25

यदि प्रेतत्वमापन्नः कदाचित्स्वपिता भवेत् । तृप्त्यर्थं तस्य कर्तव्यं श्राद्धं तत्र दिने नृप

ఎప్పుడైనా తన తండ్రి ప్రేతత్వాన్ని పొందితే, ఓ నృపా, అతని తృప్తి కోసం ఆ రోజున అక్కడ శ్రాద్ధం తప్పక చేయాలి।

Verse 26

पितामहाद्यास्तत्राह्नि श्राद्धं नार्हंति कुत्रचित् । अथ चेद्भ्रांतितो दद्याद्धियते राक्षसैस्तु तत्

ఆ రోజున పితామహాది పితృదేవతలు ఎక్కడా శ్రాద్ధం పొందుటకు అర్హులు కారు. ఎవడైనా భ్రాంతితో ఇచ్చినచో, అది రాక్షసులచే హరించబడుతుంది।

Verse 27

ब्रह्मणो वचनाद्राजन्भूतप्रेतैश्च दानवैः । तेनैकोद्दिष्टमेवात्र कर्तव्यं न तु पार्वणम्

ఓ రాజా! బ్రహ్మ ఆజ్ఞ మేరకు మరియు భూత, ప్రేత, దానవుల కారణంగా, ఇక్కడ ఏకోద్దిష్ట శ్రాద్ధం మాత్రమే చేయాలి, పార్వణ శ్రాద్ధం కాదు.

Verse 28

पितृपक्षे चतुर्दश्यां कन्यासंस्थे दिवाकरे । पितामहो न गृह्णाति पित्रा तेन समं तदा

పితృపక్షంలో చతుర్దశి నాడు సూర్యుడు కన్యా రాశిలో ఉన్నప్పుడు, పితామహుడు (తాత) శ్రాద్ధాన్ని స్వీకరించడు, ఎందుకంటే అప్పుడు అతడు తండ్రితో సమానంగా ఉంటాడు.

Verse 29

न च तस्य पिता राजंस्तथैव प्रपितामहः

ఓ రాజా! అలాగే అతని తండ్రి గానీ, ముత్తాత గానీ ఆ సమయంలో శ్రాద్ధాన్ని స్వీకరించరు.

Verse 30

एतस्मात्कारणाद्राजन्पार्वणं न विधीयते । तस्मिन्नहनि संप्राप्ते व्यर्थं श्राद्धं भवेद्यतः

ఓ రాజా! ఈ కారణంగానే పార్వణ శ్రాద్ధం విధించబడలేదు; ఎందుకంటే ఆ రోజున చేసిన పార్వణ శ్రాద్ధం వ్యర్థమవుతుంది.

Verse 31

नान्यस्थानोद्भवैर्विप्रैः श्राद्धकर्मव्रतानि च । नागरो नागरैः कुर्यादन्यथा तद्वृथा भवेत्

ఇతర ప్రదేశాలలో జన్మించిన బ్రాహ్మణులచే శ్రాద్ధ కర్మలు మరియు వ్రతాలు చేయించకూడదు. నాగర బ్రాహ్మణుడు నాగర బ్రాహ్మణుల చేతనే వాటిని చేయించాలి, లేకపోతే అది వృథా అవుతుంది.

Verse 32

अन्यस्थानोद्भवैर्विप्रैर्यच्छ्राद्धं क्रियते ध्रुवम् । संपूर्णं व्यर्थतां याति नागराणां क्रियापरैः

ఇతర ప్రాంతాల్లో జన్మించిన బ్రాహ్మణులచే చేయబడిన శ్రాద్ధం, సంపూర్ణంగా చేసినా కూడా—క్రియాపరాయణులైన నాగరులకు—నిశ్చయంగా ఫలహీనమవుతుంది.

Verse 33

अथाचारपरिभ्रष्टाः श्राद्धार्हा एव नागराः । वलीवर्दसमानोऽपि ज्ञातीयो यदि लभ्यते । किमन्यैर्बहुभिर्विप्रैर्वेदवेदांगपारगैः

ఆచారభ్రష్టులైనప్పటికీ నాగరులు శ్రాద్ధార్హులే. ఎద్దుతో సమానంగా తుచ్ఛంగా భావించబడే బంధువు అయినా దొరికితే, వేదవేదాంగాలలో పారంగతులైన అనేక ఇతర బ్రాహ్మణులు ఎందుకు?

Verse 222

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये श्राद्ध कल्पे चतुर्दशीशस्त्रहतश्राद्धनिर्णयवर्णनंनाम द्वाविंशत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీస్కాంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, షష్ఠమైన నాగరఖండంలో, హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యంలోని శ్రాద్ధకల్ప విభాగంలో ‘చతుర్దశినాడు శస్త్రహతుల శ్రాద్ధనిర్ణయవర్ణనం’ అనే రెండువందల ఇరవై రెండవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.