Adhyaya 186

Verse 1

ऋषय ऊचुः । भूय एव महाभाग वद माहात्म्यमुत्तमम् । अतिथेः कृत्यमस्माकं विस्तरेण च सूतज

ఋషులు పలికిరి—ఓ మహాభాగ! ఆ ఉత్తమ మహాత్మ్యాన్ని మరల చెప్పుము. ఓ సూతపుత్రా, అతిథి పట్ల చేయవలసిన కర్తవ్యాన్ని మాకు విస్తారంగా వివరించుము।

Verse 2

सूत उवाच । शृण्वन्तु मुनयः सर्वे माहात्म्यमिदमुत्तमम् । येन संश्रुतमात्रेण नश्येत्पापं दिनोद्भवम्

సూతుడు పలికెను—ఓ మునులారా, మీరు అందరూ ఈ ఉత్తమ మహాత్మ్యాన్ని వినుడి; దీని శ్రవణమాత్రంతోనే దినదినం పుట్టే పాపం నశించును।

Verse 3

यन्मया च श्रुतं पूर्वं सकाशात्स्वपितुः शुभम्

నేను పూర్వం నా తండ్రి సన్నిధిలో వినిన శుభమూ హితకరమూ అయిన మాటలే (ఇప్పుడు చెప్పుచున్నాను)।

Verse 4

गृहस्थानां परो धर्मो नान्योऽस्त्यतिथिपूजनात् । अतिथेर्न च दोषोस्ति तस्यातिक्रमणेन च

గృహస్థులకు అతిథి పూజకన్నా గొప్ప ధర్మం లేదు. అతిథిలో దోషం లేదు; దోషం అతనిపట్ల కర్తవ్యలంఘనలోనే ఉంది।

Verse 5

अतिथिर्यस्य भग्नाशो गृहात्प्रतिनिवर्तते । स दत्त्वा दुष्कृतं तस्मै पुण्यमादाय गच्छति

ఎవరి ఇంటి నుండి అతిథి ఆశాభంగంతో తిరిగి వెళ్తాడో, ఆ అతిథి తన పాపాన్ని అతనికి ఇచ్చి, ఆ గృహస్థుని పుణ్యాన్ని తీసుకొని వెళ్తాడు।

Verse 6

सत्यं शौचं तपोऽधीतं दत्तमिष्टं शतं समाः । तस्य सर्वमिदं नष्टमतिथिं यो न पूजयेत्

సత్యం, శౌచం, తపస్సు, అధ్యయనం, దానం, యజ్ఞాలు—ఇలా వంద సంవత్సరాలు చేసినా; అతిథిని పూజించని వానికి ఇవన్నీ నశిస్తాయి।

Verse 7

दूरादतिथयो यस्य गृहमायांति निर्वृताः । स गृहस्थ इति प्रोक्तः शेषाश्च गृहरक्षिणः

ఎవరి ఇంటికి అతిథులు దూరం నుండికూడా ఆనందంగా వస్తారో, అతడే ‘గృహస్థుడు’ అని చెప్పబడతాడు; మిగిలినవారు ఇంటి కాపలాదారులే।

Verse 8

न पुराकृतपुण्यानां नराणामिह भूतले । त्रीनेतान्प्रतिहन्यंते श्राद्धं दानं शुभा गिरः

ఈ భూమిపై పూర్వపుణ్యము లేని మనుష్యులకు ఈ మూడు అడ్డుపడతాయి—శ్రాద్ధము, దానము, శుభవాక్యములు।

Verse 9

तुष्टेऽतिथौ गृहस्थस्य तुष्टाः स्युः सर्वदेवताः । विमुखे विमुखाः सर्वा भवंति च न संशयः

గృహస్థుని అతిథి తృప్తుడైతే సమస్త దేవతలు తృప్తులవుతారు; అతిథి విముఖుడైతే దేవతలన్నీ కూడా విముఖులవుతారు—సందేహం లేదు।

Verse 10

तस्मात्तोषयितव्यश्च गृहस्थेन सदाऽतिथिः । अप्यात्मनः प्रदानेन यदीच्छेत्पुण्यमात्मनः

కాబట్టి గృహస్థుడు ఎల్లప్పుడూ అతిథిని తృప్తిపరచాలి; తనకు పుణ్యం కావాలనుకుంటే తన వాటా నుండికూడా ఇచ్చి।

Verse 11

त्रिविधस्त्वतिथिः प्रोक्तो गृहस्थानां द्विजोत्तमाः । तस्याहं वच्मि वः कालं शृणुध्वं सुसमाहिताः

హే ద్విజోత్తములారా! గృహస్థులకు అతిథి మూడు విధములని చెప్పబడింది. వారి యోగ్యకాలాన్ని నేను మీకు చెబుతున్నాను—మనస్సు ఏకాగ్రంగా వినండి।

Verse 12

श्राद्धीयो वैश्वदेवीयः सूर्योढश्च तृतीयकः । ये चान्ये भोजनार्थीयास्ते सामान्याः प्रकीर्तिता

మూడు (ప్రధాన) అతిథులు—శ్రాద్ధీయుడు, వైశ్వదేవీయుడు, మరియు మూడవది సూర్యోఢ అతిథి. భోజనార్థం మాత్రమే వచ్చేవారు సాధారణులని చెప్పబడారు।

Verse 13

सांकल्पे विहिते श्राद्धे पितॄणां भोजनोद्भवे । समागच्छति यः काले तस्मिञ्छ्राद्धीय एव सः

పితృభోజనార్థం సంకల్పపూర్వకంగా శ్రాద్ధం చేయబడినప్పుడు, ఆ సమయానికే ఎవడు వచ్చినా వాడే శ్రాద్ధీయ అతిథిగా భావించవలెను।

Verse 14

दूराध्वानं पथि श्रांतं वैश्वदेवांत आगतम् । अतिथिं तं विजानीयान्नातिथिः पूर्वमागतः

దూరప్రయాణం చేసి మార్గంలో అలసిపోయి వైశ్వదేవాంతరాన వచ్చేవాడినే నిజమైన అతిథిగా తెలుసుకోవాలి; ముందే వచ్చినవాడు ఈ భావంలో అతిథి కాడు।

Verse 15

प्रियो वा यदि वा द्वेष्यो मूर्खः पंडित एव वा । वैश्वदेवे तु संप्राप्तः सोऽतिथिः स्वर्गसंक्रमः

అతడు ప్రియుడైనా ద్వేష్యుడైనా, మూర్ఖుడైనా పండితుడైనా—వైశ్వదేవ సమయాన వచ్చినవాడే అతిథి; అతని సేవ స్వర్గప్రాప్తికి మార్గమగును।

Verse 16

न पृच्छेद्गोत्रचरणं न स्थानं वेदमेव च । दृष्ट्वा यज्ञोपवीतं च भोजयेत्तं प्रभक्तितः

అతని గోత్రం, చరణం, నివాసస్థానం లేదా ఏ వేదశాఖననుసరిస్తాడో అడగకూడదు; యజ్ఞోపవీతం చూచి భక్తితో భోజనం పెట్టాలి।

Verse 17

श्राद्धे वा वैश्वदेवे वा यद्यागच्छति नातिथिः । घृताहुतिं ततो दद्यात्तन्नाम्ना च हविर्भुजि

శ్రాద్ధంలో గానీ వైశ్వదేవంలో గానీ అతిథి రాకపోతే, అతని నామాన్ని ఉచ్చరించి హవిర్భుజ అగ్నిలో ఘృతాహుతి సమర్పించాలి।

Verse 18

अशक्त्या भोज्यदानस्य देयं भक्त्या ततः परम् । तस्यान्नमपि तु स्तोकं येन तुष्टिं प्रगच्छति

పూర్తి భోజనం దానం చేయగల శక్తి లేకపోతే కూడా భక్తితో ఏదో కొంత ఇవ్వాలి—అతిథి తృప్తి పొందునట్లు స్వల్పమైన అన్నమైనా ఇవ్వవలెను।

Verse 19

तथान्यश्च तृतीयस्तु सूर्योढोऽतिथिरुच्यते । कृते तु भोजने यस्तु रात्रौ वा चाधिगच्छति । तस्य शक्त्या प्रदातव्यं सस्यं च गृहमेधिना

ఇంకొకటి, మూడవ రకమైన అతిథిని ‘సూర్యోఢ అతిథి’ అంటారు—గృహస్థుని భోజనం సిద్ధమైన తరువాత సాయంకాలంలో గాని రాత్రిలో గాని వచ్చేవాడు. అటువంటి అతిథికి గృహస్థుడు తన శక్తి మేరకు ధాన్యమును మరియు అవసర సామగ్రిని ఇవ్వవలెను।

Verse 21

तृणानि भूमिरुदकं वाक्चतुर्थी च सूनृता । एतान्यपि सतां गेहे नोच्छिद्यंते कदाचन

తృణములు (కూర్చునుటకు), భూమి (కూర్చునే స్థలం), నీరు, మరియు నాల్గవది—మృదువైన సత్యవాక్యం; ఇవి సజ్జనుల గృహంలో ఎప్పుడూ కొరవడవు।

Verse 22

स्वागतेनाग्नयस्तृप्तिं गृहस्थस्य प्रयांति च । आसनेन व्रजेत्तुष्टिं स्वयंभूः प्रपितामहः

గౌరవపూర్వక స్వాగతంతో గృహస్థుని పవిత్ర అగ్నులు తృప్తి పొందుతాయి; ఆసనం సమర్పించుటవలన స్వయంభూ ప్రపితామహుడు బ్రహ్మ ప్రసన్నుడై వెళ్తాడు।

Verse 23

अर्घेण शंभुः पाद्येन सर्वे देवाः सवासवाः । भोज्यदानेन विष्णुः स्यात्सर्वदेवमयोऽतिथिः

అర్ఘ్యార్పణతో శంభువు పూజింపబడతాడు; పాద్యప్రదానంతో ఇంద్రునితో కూడిన సమస్త దేవతలు పూజింపబడతారు; భోజ్యదానంతో విష్ణువు ప్రసన్నుడవుతాడు—ఎందుకంటే అతిథి సర్వదేవమయుడు।

Verse 24

तस्मात्पूज्यः सदा विप्रा भोजनीयो विशेषतः । नामाप्युच्चार्य भोज्योऽन्यो ब्राह्मणो गृहमेधिना

అందుచేత బ్రాహ్మణులు సదా పూజ్యులు; విశేషంగా వారికి భోజనం పెట్టవలెను. గృహస్థుడు పేరును ఉచ్చరించి పిలిచినా, మరొక బ్రాహ్మణునికూడా భోజనం పెట్టవలెను.

Verse 186

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाट केश्वरक्षेत्रमाहात्म्येऽतिथिमाहात्म्यवर्णनंनाम षडशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణము, ఏకాశీతి సహస్ర శ్లోకసంహితలో, షష్ఠమైన నాగరఖండంలో, శ్రీహాట కేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో ‘అతిథిమాహాత్మ్యవర్ణనం’ అనే 186వ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.