Adhyaya 180

Verse 1

ऋषय ऊचुः । अत्यद्भुतमिदं सूत यत्त्वया समुदाहृतम् । ब्रह्मणा यत्कृतो यज्ञस्तत्र क्षेत्रे महात्मना

ఋషులు అన్నారు—హే సూతా! నీవు వివరించినది అత్యద్భుతం; ఆ పవిత్ర క్షేత్రంలో మహాత్ముడైన బ్రహ్మ యజ్ఞాన్ని నిర్వహించాడు।

Verse 2

अग्निष्टोमादयो यज्ञा ये वर्तन्ते धरातले । यष्टव्यस्तेषु यज्ञेषु स एव हि सुरेश्वरः

భూమిపై జరిగే అగ్నిష్టోమాది యజ్ఞాలలో, వాటిని ఆచరించవలసినవాడు నిశ్చయంగా ఆ దేవేశ్వరుడే।

Verse 3

तेनैव यजता तत्र को हीष्टः प्रब्रवीहि नः । ऋत्विजः के स्थितास्तत्र यैस्तत्कर्म मखोद्भवम् । तत्प्रत्यक्षे कृतं सर्वमेतन्नः कौतुकं परम्

ఆయనే అక్కడ యాగం చేస్తున్నప్పుడు ప్రధానంగా ఏ దేవతను ఇష్టిగా ఆరాధించారు? మాకు చెప్పండి. అక్కడ ఏ ఏ ఋత్వికులు ఉన్నారు, వారి చేత మఖోద్భవమైన ఆ యజ్ఞకర్మ నిర్వహించబడింది? ఇది అంతా వారి ప్రత్యక్షంలోనే జరిగింది—ఇదే మా పరమ ఆశ్చర్యం.

Verse 4

का चैव दक्षिणा दत्ता तेन तेषां द्विजन्मनाम् । कोऽध्वर्युर्विहितस्तत्र येन तद्यजनं कृतम्

మరియు ఆ ద్విజన్ములైన పురోహితులకు ఆయన ఏ దక్షిణను ఇచ్చాడు? అలాగే అక్కడ ఎవరు అధ్వర్యువుగా నియమితులయ్యారు, వారి చేత ఆ యజనం విధిపూర్వకంగా నిర్వహించబడింది?

Verse 5

को होता कश्च वाऽग्नीध्रः को ब्रह्मा तत्र संस्थितः । उद्गाता कः स्थितस्तत्र ह्याचार्यो यज्ञकर्मणि

అక్కడ హోతా ఎవరు, అగ్నీధ్రుడు ఎవరు? అక్కడ బ్రహ్మా (నియామక పురోహితుడు)గా ఎవరు ఆసీనులయ్యారు? అలాగే ఉద్గాతా ఎవరు—యజ్ఞకర్మలో ఆచార్యుడు ఎవరు?

Verse 6

सूत उवाच । अहं वः कीर्तयिष्यामि सर्वं यज्ञस्य संभवम् । वृत्तांतं यच्च तत्रस्थ माश्चर्यं द्विजपुंगवाः

సూతుడు అన్నాడు—ఓ ద్విజపుంగవులారా! ఆ యజ్ఞం ఎలా ఉద్భవించి ఎలా విస్తరించిందో అన్నిటినీ నేను వర్ణిస్తాను; అలాగే అక్కడ జరిగిన ఆ ఆశ్చర్యకర వృత్తాంతాన్ని కూడా చెబుతాను.

Verse 7

ये सदस्याः स्थितास्तत्र ऋत्विजश्च द्विजोत्तमाः । दक्षिणा याः प्रदत्ताश्च तेभ्यस्तेन महात्मना

అక్కడ ఉన్న సభాసదులు—ఋత్వికులు, ద్విజోత్తములు—వారందరికీ ఆ మహాత్ముడు యథోచిత దక్షిణలను ప్రసాదించాడు.

Verse 8

यजता देवदेवेन ब्रह्मणाऽमिततेजसा । यज्ञकामं चतुर्वक्त्रं ज्ञात्वा देवः शतक्रतुः

దేవదేవుడైన అపారతేజస్సు గల చతుర్ముఖ బ్రహ్మ యజ్ఞం నిర్వహించుచుండగా, యజ్ఞసిద్ధి కోరికను గ్రహించిన శతక్రతు ఇంద్రుడు దానిని గమనించి స్పందించెను।

Verse 9

सर्वैः सुरगणैः सार्धं साहाय्यार्थमुपागतः । तथा च भगवाञ्छंभुः सर्वदेवगणैः सह

సహాయార్థంగా ఆయన సమస్త సురగణాలతో కలిసి అక్కడికి వచ్చెను. అలాగే భగవాన్ శంభువు (శివుడు) కూడా సమస్త దేవగణాలతో సహా అక్కడికి చేరెను।

Verse 10

तान्दृष्ट्वाऽभ्यागतान्ब्रह्मा मर्त्यधर्मसमाश्रितान् । प्रोवाच विनयोपेतः कृतांजलिपुटः स्थितः

వారిని వచ్చినట్లు చూచి బ్రహ్మ మానవధర్మానికి తగిన మర్యాదను ఆశ్రయించి, కృతాంజలిగా నిలిచి వినయంతో పలికెను।

Verse 11

स्वागतं वः सुरश्रेष्ठाः प्रसादः क्रियतां मम । निविश्यतां यथान्यायं स्थानेषु रुचिरेषु च

హే సురశ్రేష్ఠులారా, మీకు స్వాగతం; నాపై ప్రసన్నులవండి. న్యాయానుసారం క్రమంగా ఈ రమ్య స్థానాలలో ఆసీనులవండి।

Verse 12

धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि यद्यूयं स्वयमागताः । मंत्राहूता यथा कृच्छ्रात्सर्वसत्रेषु गच्छथ

నేను ధన్యుడను, అనుగ్రహింపబడినవాడను; ఎందుకంటే మీరు స్వయంగా వచ్చారు. ఇతర మహాసత్రాలలో అయితే మంత్రాహ్వానంతో కూడ కష్టంగా మాత్రమే వస్తారు।

Verse 13

देवा ऊचुः । येन यच्चात्र कर्तव्यं तच्छीघ्रं वद पद्मज । यज्ञे तव महाभाग तस्य तत्त्वं समादिश

దేవులు పలికిరి—హే పద్మజా! ఇక్కడ ఎవరి చేత ఏ కర్తవ్యం చేయవలెనో త్వరగా చెప్పుము. హే మహాభాగ! నీ యజ్ఞముని తత్త్వమును విధానమును మాకు ఉపదేశించుము.

Verse 14

ब्रह्मोवाच । विश्वकर्मन्द्रुतं गच्छ यज्ञमण्डपसिद्धये । पत्नीशालां ततश्चैव यज्ञवेदीस्तथैव च

బ్రహ్మ పలికెను—హే విశ్వకర్మా! యజ్ఞమండపము సిద్ధించుటకు వెంటనే వెళ్ళుము. తరువాత పత్నీశాలనూ యజ్ఞవేదికలనూ విధివిధానముగా నిర్మించుము.

Verse 15

कुण्डानि चैव सर्वाणि यथास्थानेषु कारय । यज्ञपात्राणि सर्वाणि ग्रहाश्च चमसास्तथा

అన్ని కుండములను వాటి తగిన స్థానములలో చేయించుము. యజ్ఞపాత్రములన్నిటినీ—గ్రహములనూ చమసములనూ—సక్రమంగా సిద్ధం చేయుము.

Verse 16

यूपाश्च यत्प्रमाणेन कर्तव्याः सचषालकाः । पचनार्थं तथा गर्ताः कर्तव्या यत्प्रमाणतः

యూపములు (యజ్ఞస్తంభములు) నియమిత ప్రమాణమునుబట్టి, ఉపకరణములతో కూడి చేయబడవలెను. అలాగే పాకమునకై గర్తములు (గుంతలు) కూడా తగిన ప్రమాణమునుబట్టి చేయబడవలెను.

Verse 17

इष्टिकानां सहस्राणि दश चाष्टशतानि च । कर्तव्यानि त्वया शीघ्रं चयनानीति सत्वरम्

పది వేల ఇష్టికలు మరియు మరి ఎనిమిది వందలు—ఇవన్నీ నీవు త్వరగా చేయవలెను; వేదికా-చయనార్థం వెంటనే సిద్ధం చేయుము.

Verse 18

तथा हिरण्मयश्चापि पुरुषः कार्य एव हि । तथेत्युक्ता ततस्त्वष्टा शीघ्राच्छीघ्रतरं ययौ

“సువర్ణమయ పురుష-ప్రతిమను కూడా తప్పక తయారు చేయాలి.” అని చెప్పగా త్వష్టా “తథాస్తు” అని పలికి అత్యంత వేగంగా బయలుదేరెను.

Verse 19

ततस्तु पद्मजः प्राह देवाचार्यं बृह स्पतिम् । बृहस्पते त्वमानीहि यज्ञार्हानृत्विजोऽखिलान्

అప్పుడు పద్మజుడైన బ్రహ్మ దేవగురువు బృహస్పతితో ఇలా అన్నాడు—“ఓ బృహస్పతీ, యజ్ఞార్హులైన సమస్త ఋత్విజులను ఇక్కడికి తీసుకురా.”

Verse 20

यावत्षोडशसंख्याश्च नान्यस्यैतद्धि युज्यते । त्वया शक्र सदा कार्या शुश्रूषा च द्विजन्मनाम्

“వారు పదహారు మంది ఉండాలి; దీనికన్నా వేరే ఏర్పాటు యుక్తం కాదు. ఓ శక్రా, నీవు ఎల్లప్పుడూ ద్విజుల సేవ-శుశ్రూష చేయవలెను.”

Verse 21

हस्तपादावमर्द्दश्च श्रांतानां पृष्ठमर्द्दनम् । धनाध्यक्ष त्वया देया दक्षिणा कालसंभवा

“శ్రమించినవారి చేతులు-కాళ్లు మర్దించు, అలసినవారి వెన్ను మర్దించు. ఓ ధనాధ్యక్షా, తగిన కాలంలో దక్షిణను నీవే ఇవ్వవలెను.”

Verse 22

सुवस्त्राणि हिरण्यं च तथान्यद्वापि वांछितम् । त्वया विष्णो सदा कार्यं कृत्याकृत्यपरीक्षणम्

“శ్రేష్ఠ వస్త్రాలు, స్వర్ణం మరియు కోరిన ఇతరమేదైనా సమర్పించు. ఓ విష్ణో, నీవు ఎల్లప్పుడూ కర్తవ్య-అకర్తవ్య పరిశీలన చేయవలెను.”

Verse 23

युक्तं कृतमथो नैव सावधानेन सर्वदा । लोकपालाश्च ये सर्वे रक्षंतु सकला दिशः । भूतप्रेतपिशाचानां प्रवेशं राक्षसोद्भवम्

ఏ కార్యమూ అశ్రద్ధగా గాని అనుచితంగా గాని చేయకూడదు; ఎల్లప్పుడూ జాగ్రత్తగా ఉండాలి. సమస్త లోకపాలకులు అన్ని దిశలను రక్షించి, భూత‑ప్రేత‑పిశాచములూ రాక్షసోద్భవ దుష్టశక్తుల ప్రవేశాన్ని నిరోధించుగాక।

Verse 24

यो यं कामयते कामं किंचिद्वस्त्रं धनं च वा । विचार्य तस्य तद्देयं सर्वयज्ञाधिपेन तु

ఎవరెవరు ఏ కోరిక కోరినా—వస్త్రమైనా ధనమైనా—దానిని సమ్యక్‌గా విచారించి, సమస్త యజ్ఞములకు అధిపతియైన ప్రభువు అతనికి అదే ప్రసాదించుగాక।

Verse 25

आदित्या वसवो रुद्रा विश्वेदेवा मरुद्गणाः । भवंतु परिवेष्टारो भोक्तुकामजनस्य च

ఆదిత్యులు, వసువులు, రుద్రులు, విశ్వేదేవులు, మరుద్గణములు—భోగము స్వీకరించదలచిన జనులకు పరివేష్టారులుగా, సేవకులుగా ఉండుగాక।

Verse 26

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो विश्वकर्मा त्वरान्वितः । अब्रवीत्पंकजभवं संसिद्धो यज्ञमण्डपः

ఇంతలో విశ్వకర్మ త్వ‌రతో వచ్చి పద్మజుడైన (బ్రహ్మ)ను ఉద్దేశించి పలికెను—“యజ్ఞమండపము సంపూర్ణంగా సిద్ధమైంది।”

Verse 27

सर्वमन्यत्समादिष्टं यत्त्वयोक्तं चतुर्मुख

ఓ చతుర్ముఖా! నీవు ఆజ్ఞాపించినట్లుగా మిగతా సమస్త ఏర్పాట్లు కూడా సక్రమంగా చేయబడ్డాయి।

Verse 28

ततो बृहस्पतिः प्राह समभ्येत्य पितामहम् । समानीता मया देव ब्राह्मणा यज्ञकर्मणि

అప్పుడు బృహస్పతి పితామహుడైన బ్రహ్మను సమీపించి ఇలా అన్నాడు— “హే దేవా! యజ్ఞకర్మ కోసం బ్రాహ్మణులను నేను తీసుకొచ్చాను।”

Verse 29

विप्राः षोडशसंख्याश्च ऋत्विक्कर्मणि योजय । स्वयं परीक्ष्य देवेश यज्ञकर्मप्रसिद्धये

“పదహారు మంది విప్రులను ఋత్విక్ కర్తవ్యాలలో నియమించండి; హే దేవేశా! మీరు స్వయంగా పరీక్షించి, యజ్ఞకర్మ సఫలమగునట్లు చేయండి।”

Verse 30

ततो ब्रह्मा स्वयं दृष्ट्वा तान्परीक्ष्य प्रयत्नतः । ऋत्विक्त्वे च नियोज्याथ ततश्चक्रे तदर्हणम्

అప్పుడు బ్రహ్మ స్వయంగా వారిని చూచి శ్రద్ధగా పరీక్షించాడు; ఋత్విజులుగా నియమించి, అనంతరం వారికి తగిన సత్కార విధిని నిర్వహించాడు।

Verse 31

ऋषय ऊचुः । ऋत्विजां चैव सर्वेषां सूत नामानि कीर्तय । येन यो विहितस्तत्र पदार्थः सूत तं वद

ఋషులు అన్నారు— “హే సూతా! సమస్త ఋత్విజుల పేర్లు కీర్తించు; అలాగే అక్కడ ఎవరికెవరికీ ఏ పదవి, ఏ ప్రత్యేక కర్తవ్యం విధించబడిందో చెప్పు।”

Verse 32

सूत उवाच । भृगुर्हौत्रे ततस्तेन वृतो ब्राह्मणसत्तमाः । मैत्रावरुणसंज्ञस्तु तथैव च्यवनो मुनिः

సూతుడు అన్నాడు— “హోతృ పదానికి బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడైన భృగువును ఎన్నుకున్నారు; అలాగే మైత్రావరుణ పదానికి ముని చ్యవనుడు నియమితుడయ్యాడు।”

Verse 33

अच्छावाको मरीचिश्च ग्रावस्तुद्गालवो मुनिः । पुलस्त्यश्च तथा ऽध्वर्युः प्रस्थातात्रिश्च संस्थितः

అక్కడ మరీచి అచ్ఛావాకుడిగా, ముని గాలవుడు గ్రావస్తుత్‌గా, పులస్త్యుడు అధ్వర్యువుగా నియమితుడయ్యాడు; అత్రి ప్రస్థాతృగా స్థాపితుడయ్యాడు।

Verse 34

तत्र रैभ्यो मुनिर्नेष्टा तत्रोन्नेता सनातनः । ब्रह्मा च नारदो गर्गो ब्राह्मणाच्छंसिरेव च

అక్కడ ముని రైభ్యుడు నేష్టృగా, సనాతనుడు ఉన్నేతృగా వ్యవహరించాడు. బ్రహ్మా, నారదుడు, గర్గుడు మరియు బ్రాహ్మణాచ్ఛంసి పురోహితుడూ అక్కడ నియమితులై ఉన్నారు।

Verse 35

आग्नीध्रश्च भरद्वाजो होता पाराशरस्तथा । तथैव तत्र क्षेत्रे च उद्गाता गोभिलो मुनिः

భరద్వాజుడు ఆగ్నీధ్రుడయ్యాడు, అలాగే పరాశరుడు హోతృ అయ్యాడు. అదే పవిత్ర క్షేత్రంలో ముని గోభిలుడు ఉద్గాతృగా అయ్యాడు।

Verse 36

तथैव कौथुमो जज्ञे प्रस्तौता यज्ञकर्मणि । शांडिल्यः प्रतिहर्त्ता च सुब्रह्मण्यस्तथांगिराः

అలాగే యజ్ఞకర్మలో కౌథుముడు ప్రస్తోతృగా అయ్యాడు. శాండిల్యుడు ప్రతిహర్తృగా, అంగిరసుడు సుబ్రహ్మణ్య పురోహితుడిగా కూడా నియమితుడయ్యాడు।

Verse 37

तस्य यज्ञस्य सिद्ध्यर्थमित्येते षोडशर्त्विजः । वस्त्राभरणशोभाढ्या विनयेन कृताश्च ते

ఆ యజ్ఞసిద్ధి కొరకు ఈ పదహారు ఋత్వికులు నియమితులయ్యారు—శ్రేష్ఠ వస్త్రాభరణాలతో ప్రకాశిస్తూ, వినయశీలతతో సమన్వితులై।

Verse 38

ततः कृत्वा स्वयं ब्रह्मा सर्वेषामर्हणक्रियाम् । गृह्योक्तेन विधानेन ततः प्रोवाच सादरम्

అనంతరం స్వయంగా బ్రహ్మదేవుడు గృహ్యపద్ధతిలో చెప్పబడిన విధానమునుబట్టి అందరికీ అర్హణ-సత్కారక్రియను నిర్వహించి, తరువాత సాదరంగా వారితో పలికెను।

Verse 39

एषोऽह शरणं प्राप्तो युष्माकं द्विजसत्तमाः । अनुगृह्णीत मां सर्वे दीक्षायै यज्ञकर्मणः

హే ద్విజశ్రేష్ఠులారా! నేను మీ శరణు పొందాను. మీరు అందరూ నాపై అనుగ్రహించండి, ఈ యజ్ఞకర్మకు నాకు దీక్ష లభించునట్లు।

Verse 180

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे ब्रह्मयज्ञोपाख्याने यज्ञमण्ड पप्राप्तब्राह्मणसत्कारपूर्वकर्त्विगादिस्थानयोजनापूर्वकाध्वरकर्मारंभोनामाशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణము, ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహిత, షష్ఠ నాగరఖండము, బ్రహ్మయజ్ఞోపాఖ్యానములో ‘యజ్ఞమండపమునకు వచ్చిన బ్రాహ్మణుల సత్కారం, ఋత్వికాదుల స్థాననియోగం, అధ్వరకర్మారంభం’ అనే నామముగల 180వ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।