Adhyaya 17

Verse 2

। ऋषय ऊचुः । चमत्कारपुरोत्पत्तिः श्रुता त्वत्तो महामते । तत्क्षेत्रस्य प्रमाणं यत्तदस्माकं प्रकीर्तय । यानि तत्र च पुण्यानि तीर्थान्यायतनानि च । सहितानि प्रभावेण तानि सर्वाणि कीर्तय

ఋషులు పలికిరి— ఓ మహామతీ, చమత్కారపుర ఉద్భవాన్ని మేము మీ నుండి విన్నాము. ఇప్పుడు ఆ క్షేత్రపు పరిమాణాన్ని మాకు చెప్పండి; అలాగే అక్కడున్న పుణ్య తీర్థాలు, ఆలయస్థానాలు అన్నిటినీ వాటి ప్రభావంతో కూడి వర్ణించండి.

Verse 3

सूत उवाच । पञ्चक्रोशप्रमाणेन क्षेत्रं ब्राह्मणसत्तमाः । आयामव्यासतश्चैव चमत्कारपुरोत्तमम्

సూతుడు పలికెను— ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠులారా, ఉత్తమ చమత్కారపుర క్షేత్రం ఐదు క్రోశాల పరిమాణమైంది; దీర్ఘం-విస్తారం రెండింటిలోనూ అంతే.

Verse 4

प्राच्यां तस्य गयाशीर्षं पश्चिमेन हरेः पदम् । दक्षिणोत्तरयोश्चैव गोकर्णेश्वरसंज्ञितौ

దాని తూర్పున గయాశీర్షము, పడమట హరిపాదచిహ్నము ఉంది. దక్షిణం మరియు ఉత్తరంలో ‘గోకర్ణేశ్వర’ అనే తీర్థస్థానాలు ఉన్నాయి.

Verse 5

हाटकेश्वर संज्ञं तु पूर्वमासीद्द्विजोत्तमाः । तत्क्षेत्रं प्रथितं लोके सर्वपातकनाशनम्

హే ద్విజోత్తములారా, పూర్వం దానికి ‘హాటకేశ్వర’ అనే నామం ఉండేది. ఆ క్షేత్రం లోకంలో సర్వపాపనాశకమని ప్రసిద్ధి పొందింది.

Verse 6

यतः प्रभृति विप्रेभ्यो दत्तं तेन महात्मना । चमत्कारेण तत्स्थानं नाम्ना ख्यातिं ततो गतम्

ఆ మహాత్ముడు బ్రాహ్మణులకు దానమిచ్చిన నాటి నుంచే, ఒక అద్భుత ఘటనవల్ల ఆ స్థలం అదే నామంతో ప్రసిద్ధి పొందింది.

Verse 7

ब्राह्मणा ऊचुः । यदेतद्भवता प्रोक्तं तस्य पूर्वे गयाशिरः । माहात्म्यं तस्य नो ब्रूहि सूतपुत्र सविस्तरम्

బ్రాహ్మణులు పలికిరి—మీరు దాని తూర్పున గయాశీర్షముందని చెప్పారు. హే సూతపుత్రా, ఆ పవిత్రస్థల మహాత్మ్యాన్ని మాకు విస్తారంగా చెప్పండి.

Verse 8

सूत उवाच । आसीद्विदूरथोनाम हैहयाधिपतिः पुरा । यो वै दानपतिर्दक्षः शत्रुपक्षक्षयावहः

సూతుడు పలికెను—పూర్వకాలంలో హైహయుల అధిపతి ‘విదూరథ’ అనే రాజు ఉండెను. అతడు దానాధిపతి, నిపుణుడు, శత్రుసేనలను నాశనం చేసేవాడు.

Verse 9

स कदाचिन्मृगान्हंतुं नृपः सेनावृतो ययौ । नानावृक्षलताकीर्णं वनं श्वापदसंकुलम्

ఒకసారి ఆ రాజు సేనతో చుట్టుముట్టబడి జింకలను వేటాడుటకు బయలుదేరి, నానావృక్షలతలతో నిండిన, క్రూర మృగాలతో కిక్కిరిసిన అరణ్యంలో ప్రవేశించాడు।

Verse 10

स जघान मृगांस्तत्र शरैराशीविषोपमैः । महिषांश्चवराहांश्च तरक्षूञ्च्छम्बरान्रुरून्

అక్కడ అతడు విషసర్పసమానమైన బాణాలతో మృగాలను సంహరించాడు—మహిషాలు, వరాహాలు, తరక్షువులు, శంబరాలు, రురువులనూ।

Verse 11

सिंहान्व्याघ्रान्गजान्मत्ताञ्च्छतशोऽथ सहस्रशः । अथ तेन मृगो विद्धः शरेणाऽनतपर्वणा

సింహాలు, వ్యాఘ్రాలు, మదించిన గజాలు వందలుగా, వేలుగా ఎదురయ్యాయి; అప్పుడు ఆ మృగం అతని వంగని సంధుల బాణంతో విద్ధమైంది।

Verse 12

न पपात धरापृष्ठे सशरो दुद्रुवे द्रुतम् । ततः स कौतुकाविष्टस्तस्य पृष्ठे हयोत्तमम् । प्रेरयामास वेगेन मनोमारुतवेगधृक्

బాణం గుచ్చుకున్నా అది నేలపై పడలేదు; వేగంగా పరుగెత్తింది. అప్పుడు కుతూహలంతో నిండిన రాజు దాని వెనుక తన ఉత్తమ అశ్వాన్ని మనోమారుతసమ వేగంతో దూకించాడు।

Verse 13

ततः सैन्यं समुत्सज्य मृगं लिप्सुर्महीपतिः । अन्यद्वनांतरं प्राप्तो रौद्रं चित्तभयावहम्

అప్పుడు మృగాన్ని పట్టుకోవాలనే తపనతో మహీపతి సైన్యాన్ని విడిచి, మరొక అరణ్యాంతరానికి చేరాడు—అది రౌద్రమైనది, హృదయభయాన్ని కలిగించేది।

Verse 14

कण्टकीबदरीप्रायं शाल्मलीवनसंकुलम् । तथान्यैः कण्टकाकीर्णै रूक्षै र्वृक्षैः समन्वितम्

ఆ ప్రాంతం ఎక్కువగా కంటకమయమైన బదరీ పొదలతో నిండిపోయి, శాల్మలీ వృక్షాల ఘనవనంతో కిక్కిరిసి, మరెన్నో రూక్షమైన ముళ్లతో నిండిన చెట్లతో కూడి ఉండెను।

Verse 15

तत्र रूक्षाऽखिला भूमिर्निर्जला तमसा वृता । चीरिकोलूकगृधाढ्या शीर्षच्छायाविवर्जिता

అక్కడ సమస్త భూమి రూక్షమై నీరు లేకుండా, చీకటితో కప్పబడి ఉండెను; చిలిపి పక్షుల కూయుట, గుడ్లగూబలు, గద్దలు విరివిగా ఉండి, పై నుండి నీడ ఆశ్రయం లేనిది।

Verse 16

ग्रीष्मे मध्यगते सूर्ये मृगाकृष्टः स पार्थिवः । दूराध्वानं जगामाऽथ प्रासपाणिर्वराश्वगः

గ్రీష్మకాలంలో సూర్యుడు మధ్యాకాశంలో ఉన్న వేళ, మృగం ఆకర్షణచేత లాగబడిన ఆ రాజు, చేతిలో ప్రాసము పట్టుకొని, శ్రేష్ఠ అశ్వంపై ఎక్కి, దూరమైన మార్గం సాగెను।

Verse 17

तेन तस्यानुगा भृत्याः सर्वे सुश्रांतवाहनाः । क्षुत्पिपासाकुलाः श्रांताः स्थाने स्थाने समाश्रिताः

ఆ వెంబడింపువల్ల అతని అనుచర సేవకులందరూ—వారి వాహనాలు బాగా అలసిపోయి—క్షుధా తృష్ణలతో వ్యాకులమై, శ్రమించి, చోటుచోటా ఆశ్రయము పొందిరి।

Verse 18

सिंहव्याघ्रैस्तथा चान्यैः पतिता नष्टचेतनाः । भक्ष्यंते चेतयन्तोऽपि तथाऽन्ये चलनाक्षमाः

కొంతమంది సింహవ్యాఘ్రాదులచేత పడిపోయి చైతన్యము కోల్పోయి భక్షింపబడిరి; మరికొందరు చైతన్యముండగానే కదలలేక, వారూ భక్ష్యమయ్యిరి।

Verse 19

ततः सोऽपि महीपालः क्षुत्पिपासासमाकुलः । दृष्ट्वा तद्व्यसनं प्राप्तमात्मनः सेवकैः समम्

అప్పుడు ఆ భూపాలుడూ ఆకలి దాహాలతో వ్యాకులుడై, తన సేవకులతో కూడ తనపై వచ్చిన ఆ విపత్తును చూచెను।

Verse 20

कांतारस्यांतमन्विच्छन्प्रेरयामास तं हयम् । जात्यं सर्वगुणोपेतं कशाघातैः प्रताडयन्

అరణ్యాంతాన్ని అన్వేషిస్తూ, సర్వగుణసంపన్నమైన ఆ శ్రేష్ఠాశ్వాన్ని కొరడా దెబ్బలతో ప్రేరేపించి ముందుకు నడిపెను।

Verse 21

ततः स नृपतिस्तेन वायुवेगेन वाजिना । नीतो दूरं दुर्गमार्गं सर्वजंतुविवर्जितम्

తరువాత వాయువేగసమమైన ఆ వాజి చేత ఆ నృపతి ఎంతో దూరం, సమస్త జీవులు లేని దుర్గమార్గంలో తీసికొనిపోబడెను।

Verse 22

एवं तस्य नरेन्द्रस्य कांदिशीकेऽनवस्थिते । सोऽश्वोऽपतद्धरापृष्ठे सोऽप्यधस्तात्तुरंगमात्

ఇలా ఆ నరేంద్రుడు భ్రమించి స్థిరత్వం కోల్పోయిన వేళ, ఆ అశ్వం భూమిపై పడిపోయెను; అతడూ తురంగమం నుండి క్రింద పడెను।