Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6

Devanagari script

यतः प्रभृति विप्रेभ्यो दत्तं तेन महात्मना । चमत्कारेण तत्स्थानं नाम्ना ख्यातिं ततो गतम्

Transliteration

yataḥ prabhṛti viprebhyo dattaṃ tena mahātmanā | camatkāreṇa tatsthānaṃ nāmnā khyātiṃ tato gatam

Translation

ఆ మహాత్ముడు బ్రాహ్మణులకు దానమిచ్చిన నాటి నుంచే, ఒక అద్భుత ఘటనవల్ల ఆ స్థలం అదే నామంతో ప్రసిద్ధి పొందింది.

Word by Word

• यतः: from which (time)
• यतः: None
• Type: Indeclinable
• Root: यत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सम्बन्ध/हेतु-अव्यय (relative adverb: from which time/wherefrom)

• प्रभृति: since/from
• प्रभृति: None
• Type: Indeclinable
• Root: प्रभृति (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (since/from)

• विप्रेभ्यः: to the Brahmins
• विप्रेभ्यः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), बहुवचन; सम्प्रदान (dative: to/for)

• दत्तम्: given
• दत्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: √दा (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (given)

• तेन: by him
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण/कर्तृ-निर्देश (by him)

• महात्मना: by the great-souled one
• महात्मना: Kartr (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; समासः कर्मधारय (महान् आत्मा यस्य)

• चमत्कारेण: by a miracle/marvel
• चमत्कारेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: चमत्कार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण (by/through a marvel)

• तत्स्थानम्: that place
• तत्स्थानम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः तत्पुरुष (तत् स्थानम्)

• नाम्ना: by name
• नाम्ना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण (by name/with the name)

• ख्यातिम्: fame/renown
• ख्यातिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ख्याति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म

• ततः: thereafter/from that
• ततः: None
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय; तद्-तसिल्)
• Form: अव्यय (adverb: thence/thereafter)

• गतम्: attained/went to
• गतम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त—क्रियाविशेषणवत्/परिणाम (having attained/has gone to)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (name-fame linked to dāna)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇas/ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: A great-souled donor formally gifting land/wealth to brāhmaṇas; a miraculous sign (light, rain of flowers, divine voice) causing the place to gain its celebrated name.

Characters & Entities

• brāhmaṇas (vipra)
• Camatkāra (marvel)
• kṣetra/sthāna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dāna (pious gifting), especially honoring brāhmaṇas, becomes a cause for lasting sanctification and sacred renown of a place.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The place later famed as Camatkārapura (by reason of a “camatkāra”), within the same kṣetra narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dāna is implied: the great-souled person “gave” (dattam) to the vipras; details of the gift are not specified in this verse.