Adhyaya 166

Verse 1

सूत उवाच । ऋचीकोऽपि समादाय पुरुषैराप्तकारिभिः । तानश्वान्प्रजगामाथ यत्र गाधिर्व्यवस्थितः

సూతుడు పలికెను—ఋచీక ముని కూడా సమర్థులైన సేవకుల సహాయంతో ఆ అశ్వాలను తీసుకొని, గాధి రాజు ఉన్న చోటికి వెళ్లెను।

Verse 2

तस्मै निवेदयामास कन्यार्थं तान्हयोत्तमान् । गाधिस्तु तान्प्रगृह्याथ योग्यान्वाजिमखस्य च

కన్యను పొందుటకై అతడు ఆ ఉత్తమ అశ్వాలను సమర్పించెను. గాధి రాజు వాటిని స్వీకరించి, అశ్వమేధ యాగానికి కూడా యోగ్యమని భావించెను.

Verse 3

एकैकं परमं तेषां स जगामाथ पार्थिवः । ततस्तां प्रददौ तस्मै कन्यां त्रैलोक्यसुन्दरीम्

రాజు వాటిని ఒక్కొక్కటిగా పరిశీలించెను—ప్రతి అశ్వమూ పరమోత్తమం. ఆపై త్రిలోకసుందరి అయిన కన్యను అతనికి ఇచ్చెను.

Verse 4

विप्राग्निसाक्षिसंभूतां गृह्योक्तविधिना न्वितः । ततो विवाहे निर्वृत्त ऋचीको मुनिसत्तमः

బ్రాహ్మణులను, పవిత్ర అగ్నిని సాక్షులుగా చేసుకొని, గృహ్యవిధి ప్రకారం వివాహం సమ్యక్గా పూర్తయ్యెను. ఆపై మునిశ్రేష్ఠుడు ఋచీకుడు సంతృప్తి పొందెను.

Verse 5

तस्याः संवेशने चैव निष्कामः समपद्यत । अथाब्रवीन्निजां भार्यां निष्कामः संस्थितो मुनिः

సహవాస సమయంలో కూడా అతడు నిష్కాముడిగానే నిలిచెను. అప్పుడు నిష్కామంగా స్థిరుడైన ముని తన భార్యతో పలికెను.

Verse 6

अहं यास्यामि सुश्रोणि काननं तपसः कृते । त्वं प्रार्थय वरं कंचिद्येनाभीष्टं ददामि ते

హే సుశ్రోణీ! తపస్సు నిమిత్తం నేను అరణ్యానికి వెళ్తాను. నీవు ఒక వరం కోరుము; నీ అభీష్టాన్ని నేను ప్రసాదిస్తాను.

Verse 7

सा श्रुत्वा तस्य तद्वाक्यं निष्कामस्य प्रजल्पितम् । वाष्पपूर्णेक्षणा दीना जगाम जननीं प्रति

నిష్కాముడైన తన భర్త మాటలు విని ఆమె దుఃఖితురాలై, కన్నీళ్లతో నిండిన కళ్లతో తల్లివద్దకు వెళ్లింది.

Verse 8

प्रोवाच वचनं तस्य सा निष्कामपते स्तदा । वरदानं तथा तेन यथोक्तं द्विजसत्तमाः

అప్పుడు ఆమె తన తల్లికి నిష్కామ భర్త పలికిన మాటలను చెప్పింది; అతడు చెప్పినట్లే వాగ్దానం చేసిన వరదానమును కూడా వివరించింది—ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా.

Verse 9

अथ श्रुत्वैव सा माता यथा तज्जल्पितं तया । सुतया ब्राह्मणश्रेष्ठास्ततो वचनमब्रवीत्

ఆపై కుమార్తె చెప్పినట్లే అన్నిటిని విని, ఆ తల్లి ఈ మాటలు పలికింది—ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠులారా.

Verse 10

यद्ययं पुत्रि ते भर्ता वरं यच्छति वांछितम् । तत्प्रार्थय सुतं तस्माद्ब्राह्मण्येन समन्वितम्

కుమార్తె! నీ భర్త కోరిన వరం ఇస్తే, అతనిని బ్రాహ్మణ్యగుణసంపన్నుడైన ఒక కుమారుని వరంగా కోరుము.

Verse 11

मदर्थं चैकपुत्रं च निःशेषक्षात्त्रतेजसा । संयुक्तं याचय शुभे विपुत्राऽहं यतः स्थिता

నా కోసమూ, ఓ శుభే, సంపూర్ణ క్షాత్రతేజస్సుతో యుక్తమైన ఒక కుమారుని ప్రార్థించు; ఎందుకంటే నేను పుత్రహీనగా ఉన్నాను.

Verse 12

सा श्रुत्वा जननीवाक्यमृचीकं प्राप्य सुव्रता । अब्रवीज्जननी वाक्यं सर्वं विस्तरतो द्विजाः

తల్లి మాటలు విని ఆ సువ్రత ఋచీకుని దగ్గరకు వెళ్లి, ఓ ద్విజులారా, తల్లి చెప్పినదంతా విస్తారంగా వివరించింది.

Verse 13

स तस्याश्च वचः श्रुत्वा चकाराथ चरुद्वयम् । पुत्रेष्टिं विधिवत्कृत्वा नमस्कृत्य स्वयंभुवम्

ఆమె మాటలు విని ఆయన రెండు చరు భాగాలను సిద్ధం చేశాడు. విధివిధానంగా పుత్రేష్టి యాగం చేసి స్వయంభూ ప్రభువుకు నమస్కరించాడు.

Verse 14

एकस्मिन्योजयामास ब्राह्म्यं तेजोऽखिलं च सः । क्षात्रं तेजस्तथान्यस्मिन्सकलं द्विजसत्तमाः

ఒక భాగంలో ఆయన సమస్త బ్రాహ్మతేజస్సును నింపాడు; మరొక భాగంలో అలాగే సంపూర్ణ క్షాత్రతేజస్సును, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా.

Verse 15

भार्यायै प्रददौ पूर्वं ब्राह्म्यं च चरुमुत्त मम् । अब्रवीत्प्राशयित्वैनमश्वत्थालिंगनं कुरु

ముందుగా ఆయన తన భార్యకు బ్రాహ్మతేజస్సుతో యుక్తమైన ఉత్తమ చరువును ఇచ్చి, ‘ఆమెకు ఇది తినిపించి అశ్వత్థ వృక్షాన్ని ఆలింగనం చేయి’ అని అన్నాడు.

Verse 16

ततः प्राप्स्यसि सत्पुत्रं ब्राह्म्यतेजःसमन्वितम् । द्वितीयश्चरुको यश्च तं त्वं मात्रे निवे दय

అప్పుడు నీవు బ్రాహ్మ్య తేజస్సుతో యుక్తమైన సత్పుత్రుని పొందుతావు. రెండవ చరువును మాత్రం నీ తల్లికి సమర్పించు.

Verse 17

अब्रवीच्च ततस्तां तु ऋचीको मुनिसत्तमः । त्वमेनं चरुकं प्राश्य न्यग्रोधालिंगनं कुरु

అప్పుడు మునిశ్రేష్ఠుడైన ఋచీకుడు ఆమెతో ఇలా అన్నాడు—‘నీవు ఈ చరువును భుజించి న్యగ్రోధ (వట) వృక్షాన్ని ఆలింగనం చేయి.’

Verse 18

ततः प्राप्स्यसि सत्पुत्रं संयुक्तं क्षात्रतेजसा । निःशेषेण महाभागे न मे स्याद्वचनं वृथा

అప్పుడు నీవు క్షాత్ర తేజస్సుతో సంయుక్తమైన సత్పుత్రుని పొందుతావు. ఓ మహాభాగ్యవతీ, సంపూర్ణంగా—నా వాక్యం వృథా కాదని తెలుసుకో.

Verse 19

एवमुक्त्वा ऋचीकस्तु स विसृज्य च तेजसी । सुहृष्टो ब्राह्मणश्रेष्ठः स्वयं च महितोऽभवत्

ఇలా చెప్పి ఋచీకుడు ఆ రెండు తేజస్సులను విడుదల చేసి (ప్రదానం చేసి) వేశాడు. బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు ఆనందించాడు; తానూ మహా గౌరవాన్ని పొందాడు.

Verse 20

ते चैव तु गृहे गत्वा प्रहृष्टेनांतरात्मना । ऊचतुश्च मिथस्ते च सत्यमेतद्भविष्यति

అప్పుడు వారు ఇంటికి వెళ్లి అంతరాత్మతో ఆనందించారు. తరువాత వారు పరస్పరం ఇలా అన్నారు—‘ఇది నిశ్చయంగా సత్యంగా జరుగుతుంది.’

Verse 21

ततो माता सुतां प्राह आत्मार्थे सकलो जनः । विशेषं कुरुते कृत्ये सामान्ये च व्यवस्थिते

అప్పుడు తల్లి కుమార్తెతో చెప్పింది—స్వలాభార్థం కోసం అందరూ, విషయం సాధారణమై ముందే స్థిరమైనదైనా, కార్యంలో ప్రత్యేక భేదం చేస్తారు.

Verse 22

तत्तवार्थं कृतोऽनेन यश्चरुश्चारुलोचने । यस्तस्मिन्विहितोऽनेन मन्त्रग्रामो भविष्यति । विशेषेण महाभागे सत्यमेतन्मयोदितम्

ఓ చారులోచనే! ఈ చరు తత్త్వార్థసిద్ధి కోసం సిద్ధం చేయబడింది; దీనికి ఉపయోగించవలసిన మంత్రసమూహమూ ఆయనచే విధిగా నిర్దేశించబడింది. ఓ మహాభాగే! నేను ప్రత్యేకంగా నీకు చెబుతున్నాను—ఇది నా సత్యవాక్యం.

Verse 23

तस्माच्च चरुकं मह्यं त्वं गृहाण शुचिस्मिते । आत्मीयं मम यच्छस्व वृक्षाभ्यां च विपर्ययः । क्रियतां च महाभागे येन मे स्यात्सुतोत्तमः

కాబట్టి, ఓ శుచిస్మితే! నా కోసం ఈ చరును నీవు స్వీకరించు. నీది అయినదాన్ని నాకు ఇవ్వు; రెండు వృక్షాల విషయంలో కావలసిన మార్పిడి/విపర్యయం చేయబడుగాక. ఓ మహాభాగే! నాకు ఉత్తమ పుత్రుడు లభించేలా ఇది జరగాలి.

Verse 24

राज्यकर्मणि दक्षश्च शूरः परबलार्दनः । त्वदीयो द्विजमात्रोऽपि तव तुष्टिं करिष्यति

అతడు రాజధర్మ కార్యాలలో దక్షుడు, వీరుడు, శత్రుబలాన్ని నాశనం చేసేవాడు అవుతాడు. అతడు కేవలం ద్విజుడు (బ్రాహ్మణజన్మ) అయినా, నీకు తృప్తి కలిగిస్తాడు.

Verse 25

अथ सा विजने प्रोक्ता तया मात्रा यशस्विनी । अकरोद्व्यत्ययं वृक्षे चरौ च द्विजसत्तमाः

తర్వాత యశస్వినీ తల్లి ఆమెకు ఏకాంతంలో ఉపదేశించింది; అప్పుడు ఆమె ఉత్తమ బ్రాహ్మణులతో కలిసి వృక్షం మరియు చరు విషయంలో నిర్దేశించిన మార్పిడి (వ్యత్యయం) నిర్వహించింది.

Verse 26

ततः पुंस वने स्नाते ते शुभे चारुलोचने । दधाते गर्भमेवाथ भर्तुः संयोगतः क्षणात्

అనంతరం, హే శుభే చారులోచనే, పురుషుడు వనంలో స్నానం చేసిన వెంటనే, భర్తతో సంయోగమాత్రమునే ఆ క్షణంలోనే ఆమె గర్భం ధరించింది।

Verse 27

ततस्तु गर्भमासाद्य सा च त्रैलोक्यसुन्दरी । क्षात्त्रेण तेजसा युक्ता तत्क्षणात्समपद्यत । मनो राज्ये ततश्चक्रे हस्त्यश्वारोहणोद्भवे

కాని గర్భం ధరించిన వెంటనే ఆ త్రైలోక్యసుందరి క్షాత్రతేజస్సుతో తక్షణమే యుక్తమైంది. ఆపై ఆమె మనస్సు రాజ్యాభిలాషలో, ఏనుగు-గుర్రాలారోహణజన్య కార్యాలలో నిలిచింది।

Verse 28

युद्धवार्त्तास्तथा चक्रे देवासुरगणोद्भवाः । शृणोति च तथा नित्यं विलासेषु मनो दधे । अनुष्ठानं ततश्चक्रे मनोराज्यसमुद्भवम्

ఆమె దేవాసురగణముల నుండి ఉద్భవించిన యుద్ధవార్తలను కూడా చెప్పసాగింది. అలాంటి కథనాలను నిత్యం వింటూ, రాజసిక విలాసాలలో మనస్సు నిలిపింది. తరువాత ఆ రాజ్యకల్పనల నుండి పుట్టిన అనుష్ఠానాలను ఆచరించింది।

Verse 29

पितुर्गृहात्समानीय जात्यानश्वांस्तथा गजान् । रक्तानि चैव वस्त्राणि काश्मीराद्यं विलेपनम्

ఆమె తండ్రి ఇంటి నుండి శ్రేష్ఠజాతి గుర్రాలు, ఏనుగులు తెప్పించి, ఎర్రని వస్త్రాలు మరియు కుంకుమ-కస్తూరి-కేశరాది లేపనద్రవ్యాలను అలంకారార్థం తీసుకొచ్చింది।

Verse 30

तद्दृष्ट्वा चेष्टितं तस्या राज्यार्हं बहुभोगधृक् । ब्राह्मणार्हैः परित्यक्तं समाचारैश्च कृत्स्नशः

ఆమె ప్రవర్తన రాజ్యార్హమై అనేక భోగాలతో నిండినదిగా చూసి, బ్రాహ్మణోచిత ఆచారాలు మరియు సమస్త శిష్టాచార నియమాలు ఆమె పూర్తిగా విడిచిందని అతడు గ్రహించాడు।

Verse 31

अब्रवीच्च ततः क्रुद्धो धिक्पापे किमिदं कृतम् । व्यत्ययो विहितो नूनं चरुकस्य नगस्य च

అప్పుడు అతడు కోపంతో పలికెను—“ధిక్ పాపినీ! నీవు ఇది ఏమి చేసితివి? నిశ్చయంగా చరు మరియు నాగవృక్ష విషయములో విపర్యయం ఏర్పడినది।”

Verse 32

क्षत्रियार्हं द्विजाचारैः सकलैः परिवर्जितम्

“ఆ లక్షణము క్షత్రియునకు యోగ్యము; ద్విజుల సమస్త ఆచార-నియమములనుండి పూర్తిగా విరహితము.”

Verse 33

चीरवल्कलसंत्यक्तं स्नानजाप्यविवर्जितम् । संयुक्तं विविधैर्गन्धैर्मृगनाभिपुरःसरैः

“చీర-వల్కలములను విడిచినది; అయినా స్నానము, జపము విడువదు; కస్తూరి ముందుండగా అనేక సుగంధములతో సంయుక్తమై ఉంది।”

Verse 34

तव माता शमस्था सा जपहोमपरायणा । तीर्थयात्रापरा चैव वेदश्रवणलालसा

“నీ తల్లి శాంతిలో స్థిరపడినది; జప-హోమములలో పరాయణ; తీర్థయాత్రలో నిమగ్నమై, వేదశ్రవణమునకు ఆకాంక్ష కలది।”

Verse 35

तस्मात्ते क्षत्रियः पुत्रो भविष्यति न संशयः

“కాబట్టి నీ కుమారుడు క్షత్రియుడగును—ఇందులో సందేహము లేదు।”

Verse 36

मातुश्च ब्राह्मणश्रेष्ठो ब्रह्मचर्यकथापरः । भविष्यति सुतश्चिह्नैर्गर्भलक्षणसंभवैः

నీ తల్లికి ఒక కుమారుడు జన్మించును—అతడు శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణుడు, బ్రహ్మచర్యకథలలో నిమగ్నుడు; గర్భలక్షణాలనుండి పుట్టిన సూచనలచే కుమారలక్షణాలు తెలియబడును।

Verse 37

यस्मादुदीरितः पूर्वं श्लोकोऽयं शास्त्रचिन्तकैः । यादृशा दोहदाः सन्ति सगर्भाणां च योषिताम्

ఎందుకంటే ఈ శ్లోకము పూర్వం శాస్త్రచింతకులచే ఉచ్చరింపబడినది—గర్భిణీ స్త్రీలలో ఏ ఏ విధమైన దోహదాలు (ఆకాంక్షలు) కలుగుతాయో వివరించుటకు।

Verse 38

तादृगेव स्वभावेन तासां पुत्रोऽत्र जायते । सैवमुक्ता भयत्रस्ता वेपमाना कृतांजलिः

అదే స్వభావానుసారంగా వారి కుమారుడు ఇక్కడ తదనుగుణంగా జన్మించును। ఇలా చెప్పబడిన ఆమె భయంతో వణికుతూ, అంజలి ఘటించి నిలిచింది।

Verse 39

बाष्पपूर्णेक्षणा दीना वाक्यमेतदुवाच ह । सत्यमेतत्प्रभो वाक्यं यत्त्वया समुदाहृतम्

కన్నీళ్లతో నిండిన కన్నులతో, దీనంగా ఆమె పలికింది—“ప్రభూ, మీరు ఉచ్చరించిన ఈ వాక్యం సత్యమే।”

Verse 40

अतीतानागतं वेत्ति विना लिंगैर्भवानिह । तस्मात्कुरु प्रसादं मे यथा स्याद्ब्राह्मणः सुतः । क्षत्रियस्य तु पुत्रस्य भवान्नार्हः कथंचन

ఇక్కడ మీరు బాహ్య లక్షణాలు లేకుండానే గతభవిష్యత్తులను తెలిసికొనుచున్నారు. కనుక నాపై ప్రసన్నుడై, నా కుమారుడు బ్రాహ్మణుడగునట్లు అనుగ్రహించండి. కానీ క్షత్రియ కుమారునితో మీకు ఏ విధమైన సంబంధమూ యోగ్యం కాదు।

Verse 41

ऋचीक उवाच । यत्किंचिद्ब्रह्मतेजः स्यात्तन्न्यस्तं ते चरौ मया । क्षात्त्रं तेजश्च ते मातुर्व्यत्ययं च कथंचन । करोमि वाधमो लोके शास्त्र स्य च व्यतिक्रमम्

ఋచీకుడు పలికెను—ఏదైన బ్రాహ్మణతేజస్సు ఉన్నదో, దానంతటిని నేను నీ చరువులో (యజ్ఞాహుతిలో) న్యసించితిని. అలాగే నీ తల్లియొక్క క్షాత్రతేజస్సులోనూ ఏదో విధంగా వ్యత్యయం కలుగజేస్తున్నాను; అందువల్ల లోకములో నేను నిందనీయుడనై, శాస్త్రవిధిని అతిక్రమించుచున్నాను.

Verse 42

पत्न्युवाच । यद्येवं भृगुशार्दूल मम पौत्रोऽत्र यो भवेत् । क्षात्त्रं तेजोऽखिलं तस्य गात्रे भूया त्त्वयाऽहृतम्

భార్య పలికెను—అలా అయితే, ఓ భృగుశార్దూలా, నా వంశంలో ఇక్కడ పుట్టబోయే మనవడికి ఉన్న సమస్త క్షాత్రతేజస్సు అతని గాత్రం నుండి నీవే లాగి తిరిగి తీసికొనుగాక.

Verse 43

पुत्रस्तु ब्राह्मणश्रेष्ठो भूयादभ्यधिकस्तव

కానీ నీ కుమారుడు బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడై, నిన్ను మించినవాడై ఉండుగాక.

Verse 44

ऋचीक उवाच । एवं भवतु मद्वाक्यात्पुत्रस्ते ब्राह्मणः शुभे । पौत्रः सुदुर्द्धरः संख्ये संयुक्तः क्षात्त्रतेजसा

ఋచీకుడు పలికెను—హే శుభే, నా వాక్యముచేత అట్లే జరుగుగాక. నీ కుమారుడు బ్రాహ్మణుడగును; నీ మనవడు యుద్ధములో అప్రతిహతుడై, క్షాత్రతేజస్సుతో సంయుక్తుడగును.

Verse 45

ततः सत्यं वरं लब्ध्वा प्रसन्नवदना सती । मातुर्निवेदयामास तत्सर्वं कांत जल्पितम्

అనంతరం సత్యమైన వరాన్ని పొందిన ఆ సతి ప్రసన్నవదనయై, తన ప్రియుడు పలికిన మాటలన్నిటిని తల్లికి వెళ్లి నివేదించెను.

Verse 46

ततः सा दशमे मासि संप्राप्ते गुरुदैवते । नक्षत्रे जनयामास पुत्रं बालार्कसन्निभम्

అనంతరం పదవ మాసంలో, గురుదేవత అధిష్ఠిత నక్షత్రం వచ్చినప్పుడు, ఆమె ఉదయించే బాలసూర్యుని వంటి కాంతిమంతుడైన కుమారుని ప్రసవించింది।

Verse 47

ब्राह्म्या लक्ष्म्या समोपेतं निधानं तपसां शुचि । जमदग्निरिति ख्यातो योऽसौ त्रैलोक्यविश्रुतः । तस्य पुत्रोभवत्ख्यातो रामोनाम महायशाः

బ్రాహ్మ్యలక్ష్మితో సముపేతుడై, శుచిగా, తపస్సుల నిధిగా, త్రిలోకప్రసిద్ధుడైన అతడు ‘జమదగ్ని’ అని ఖ్యాతి పొందెను; అతని మహాయశస్సు గల కుమారుడు ‘రామ’నామధేయుడై ప్రసిద్ధి చెందెను।

Verse 48

एकविंशतिदा येन धरा निःक्षत्रिया कृता । क्षात्त्रतेजःप्रभावेन पितामहप्रसादतः

ఆయన ఇరవై ఒక్కసార్లు భూమిని ‘నిఃక్షత్రియ’గా చేసెను—క్షాత్రతేజ ప్రభావంతో, పితామహ ప్రసాదంతో।

Verse 166

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्या संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये परशुरामोत्पत्तिवर्णनंनाम षट्षष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణం, ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహిత, షష్ఠ నాగరఖండం, హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో ‘పరశురామోత్పత్తి వర్ణనం’ అనే 166వ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।