Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 47

Devanagari script

ब्राह्म्या लक्ष्म्या समोपेतं निधानं तपसां शुचि । जमदग्निरिति ख्यातो योऽसौ त्रैलोक्यविश्रुतः । तस्य पुत्रोभवत्ख्यातो रामोनाम महायशाः

Transliteration

brāhmyā lakṣmyā samopetaṃ nidhānaṃ tapasāṃ śuci | jamadagniriti khyāto yo'sau trailokyaviśrutaḥ | tasya putrobhavatkhyāto rāmonāma mahāyaśāḥ

Translation

బ్రాహ్మ్యలక్ష్మితో సముపేతుడై, శుచిగా, తపస్సుల నిధిగా, త్రిలోకప్రసిద్ధుడైన అతడు ‘జమదగ్ని’ అని ఖ్యాతి పొందెను; అతని మహాయశస్సు గల కుమారుడు ‘రామ’నామధేయుడై ప్రసిద్ధి చెందెను।

Word by Word

• ब्राह्म्या: with Brahmī (divine) glory
• ब्राह्म्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन — करण/सह (with Brahmī splendour)

• लक्ष्म्या: with fortune
• लक्ष्म्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन — सह/करण (with Lakṣmī/fortune)

• समोपेतम्: endowed (with)
• समोपेतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-उप-इ (धातु) → समुपेत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; भूतकृत् (क्त) — ‘समोपेतम्’ (endowed/attended)

• निधानम्: treasure
• निधानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: निधान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन — कर्म/उपपद (treasure/store)

• तपसाम्: of austerities
• तपसाम्: Shashthi-Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन — सम्बन्ध (of austerities)

• शुचि: pure
• शुचि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुचि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन — विशेषण (pure); ‘निधानम्’ विशेषण

• जमदग्निः: Jamadagni
• जमदग्निः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जमदग्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — कर्ता/उद्देश्य (Jamadagni)

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/इति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय (उद्धरण/समाप्तिसूचक) — thus/so called

• ख्यातः: was known
• ख्यातः: Karta (Predicate/कर्तृसम्बन्धी)
• Type: Adjective
• Root: ख्या (धातु) → ख्यात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृत् (क्त) — ‘ख्यातः’ (renowned/called)

• यः: who
• यः: Karta (Relative subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — सम्बन्ध (who)

• असौ: that (he)
• असौ: Apposition (Co-referent/समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: असद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — निर्देश (that person)

• त्रैलोक्यविश्रुतः: famed in the three worlds
• त्रैलोक्यविश्रुतः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रैलोक्य + विश्रुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — तत्पुरुषः (त्रैलोक्ये विश्रुतः = famed in the three worlds); ‘असौ/जमदग्निः’ विशेषण

• तस्य: of him
• तस्य: Shashthi-Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन — सम्बन्ध (of him)

• पुत्रः: son
• पुत्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — कर्ता (son)

• अभवत्: became
• अभवत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — ‘अभवत्’ (became/was)

• ख्यातः: renowned
• ख्यातः: Karta (Predicate/कर्तृसम्बन्धी)
• Type: Adjective
• Root: ख्या (धातु) → ख्यात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्यय — ‘ख्यातः’ (renowned)

• रामः: Rāma
• रामः: Apposition (Co-referent/समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — समनाधिकरण (Rāma)

• नाम: by name
• नाम: Sambandha (Naming particle/नाम)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय/निपात)
• Form: अव्यय (नामार्थक-निपात) — ‘नाम’ = by name

• महायशाः: of great fame
• महायशाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महā + यशस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — कर्मधारयः (महच्च तत् यशः यस्य = very famous); ‘रामः’ विशेषण

Speaker

Narrator (within the ongoing Purāṇic narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara Kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣi-assembly (frame)

Visual Art Cues

Scene: A dignified portrait-like scene: Jamadagni as radiant ascetic with Vedic implements; beside/behind him the youthful Rāma (Paraśurāma) with axe, aura of restrained power; Lakṣmī-like auspiciousness symbolized by lotus and glow.

Characters & Entities

• Jamadagni
• Rāma (Paraśurāma)
• trailokya
• tapas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Austerity (tapas) and purity are presented as the true wealth that generates world-renowned dharmic exemplars.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is part of the Hāṭakeśvara-kṣetra māhātmya chapter that situates Paraśurāma’s lineage within sacred-place discourse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is genealogical praise highlighting tapas and purity.