Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 19

Devanagari script

एवमुक्त्वा ऋचीकस्तु स विसृज्य च तेजसी । सुहृष्टो ब्राह्मणश्रेष्ठः स्वयं च महितोऽभवत्

Transliteration

evamuktvā ṛcīkastu sa visṛjya ca tejasī | suhṛṣṭo brāhmaṇaśreṣṭhaḥ svayaṃ ca mahito'bhavat

Translation

ఇలా చెప్పి ఋచీకుడు ఆ రెండు తేజస్సులను విడుదల చేసి (ప్రదానం చేసి) వేశాడు. బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు ఆనందించాడు; తానూ మహా గౌరవాన్ని పొందాడు.

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (प्रकारवाचक/adverb)

• उक्त्वा: having spoken
• उक्त्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund) — ‘having said’

• ऋचीकः: Ṛcīka
• ऋचीकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋचीक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तु: indeed; then
• तु: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (अवधारण/विरोध-निपात)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• विसृज्य: having sent away
• विसृज्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: वि+सृज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund) — ‘having released/sent away’

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (conjunction)

• तेजसी: the two energies
• तेजसी: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; ‘two lustres/energies’ (context: two portions/energies)

• सुहृष्टः: very delighted
• सुहृष्टः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु+हृष्ट (कृदन्त; हृष् धातु-निष्पन्न)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्यय; विशेषणम्

• ब्राह्मणश्रेष्ठः: the best of Brahmins
• ब्राह्मणश्रेष्ठः: Apposition (Samānādhikaraṇa/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (ब्राह्मणानां श्रेष्ठः)

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (स्वतन्त्रकर्तृवाचक/adverb)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (conjunction)

• महितः: honoured
• महितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मह्/महि (धातु) → महित (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्यय; ‘honoured’

• अभवत्: became
• अभवत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Speaker

Sūta narrating (deduced)

Visual Art Cues

Scene: Ṛcīka, pleased, bestows/releases two potencies; he rejoices as the foremost brāhmaṇa and becomes honored.

Characters & Entities

• Ṛcīka
• Two tejas (brāhmya and kṣātra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When dharma is enacted rightly, spiritual power is transmitted responsibly, and righteousness brings both joy and honor.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it is narrative scaffolding within the chapter’s tīrtha-māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new prescription here; it concludes the sage’s act of bestowing/assigning the two potencies connected to the offerings.