Adhyaya 161
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 161

Adhyaya 161

ఈ అధ్యాయంలో సూతుడు బ్రాహ్మణసభలో జరిగిన ఆలోచనాత్మక సంభాషణను వివరిస్తాడు. పుష్పుడు తన భార్యతో కలిసి వినయభక్తులతో ద్విజుల సమక్షానికి వచ్చి భాస్కరుని (సూర్యదేవుని) ఆలయ నిర్మాణాన్ని ప్రకటించి, మూడు లోకాలలో కీర్తి వ్యాపించేందుకు దేవునికి “పుష్పాదిత్య” అనే నామం పెట్టాలని ప్రతిపాదిస్తాడు. బ్రాహ్మణులు పూర్వప్రఖ్యాతి-పరంపర రక్షణను గుర్తుచేస్తూ ప్రాయశ్చిత్త విధానాలను సూచిస్తారు; శుద్ధికై “లక్ష” పరిమాణ మహాహోమాన్ని కూడా నిర్దేశిస్తారు. పుష్పుడు ఆ నామంతోనే దేవుని నిరంతరం కీర్తించమని, అలాగే స్థలానికి సంబంధించిన దేవీనామంతో తన భార్యకు గౌరవం కలిగించాలని కోరుతాడు. చివరికి నిర్ణయం ఇలా స్థిరపడుతుంది—దేవుడు “పుష్పాదిత్య”గా అంగీకరించబడతాడు; దేవి “మాహికా/మాహీ”గా నామకరణం పొందుతుంది. ఫలశ్రుతిలో కలియుగ ఫలితాలు చెప్పబడతాయి—పుష్పాదిత్య భక్తితో ఆదివార పాపనాశనం; ఆదివారంతో సప్తమి యోగంలో 108 వరకు ఫలాలు సమర్పించి ప్రదక్షిణ చేస్తే ఇష్టసిద్ధి; “మాహికా” దుర్గాదర్శనం నిత్యం చేస్తే కష్టనివారణ; చైత్ర శుక్ల చతుర్దశి పూజతో సంవత్సరం పొడవునా అపశకునాల నుండి రక్షణ.

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच । अथ तेन द्विजाः सर्वे ब्रह्मस्थाने निवेशिताः । चातुश्चरणसंज्ञाश्च ततस्तस्य निवेशिताः

సూతుడు పలికెను—అనంతరం అతని చేత సమస్త ద్విజులు బ్రహ్మస్థానమున (పవిత్ర సభామండపమున) ఆసీనులయ్యారు; ‘చాతుశ్చరణ’ అనుష్ఠానమునకు నియుక్తులైనవారును తరువాత అతనికోసం తమ తమ స్థానములలో స్థాపింపబడ్డారు।

Verse 2

सोऽपि केशान्परित्यज्य सर्वगात्रसमुद्भवान् । निजपत्न्या समोपेतः प्रणम्य च द्विजोत्तमान्

అతడును తన శరీరమంతటా పెరిగిన కేశములను తొలగించి, తన భార్యతో కూడి వచ్చి, ద్విజోత్తములకు ప్రణామము చేసెను।

Verse 3

कृतांजलिपुटो भूत्वा वाक्यमेतदुवाच ह । भास्करस्यास्य विहितः प्रासादोयं मया द्विजाः

అంజలి బద్ధుడై అతడు ఈ వాక్యము పలికెను—“హే ద్విజులారా, ఈ భాస్కరుని (సూర్యదేవుని) కొరకు ఈ ప్రాసాదమును నేను నిర్మించితిని।”

Verse 4

पुष्पादित्य इति ख्यातिं प्रयातु भुवनत्रये । ब्राह्मणा ऊचुः । न वयं याज्ञवल्क्यस्य कीर्तिं नेष्यामहे क्षयम्

“ఇది ‘పుష్పాదిత్య’ అనే నామంతో త్రిలోకములలో ఖ్యాతిని పొందుగాక.” బ్రాహ్మణులు అన్నారు—“యాజ్ఞవల్క్యుని కీర్తి క్షీణించనివ్వము.”

Verse 5

प्रायश्चित्तं प्रदास्यामश्चित्तस्य हृदयंगमम् । अन्ये च ब्राह्मणाः प्रोचुः केचिन्मध्यस्थवृत्तयः

“హృదయాన్ని తాకి చిత్తాన్ని శుద్ధిచేసే ప్రాయశ్చిత్తాన్ని మేము విధిస్తాము.” ఇతర బ్రాహ్మణులూ పలికారు; కొందరు మధ్యస్థ, సమభావులు.

Verse 6

वृत्त्यर्थमस्य देवस्य लक्षं होमेऽत्र कल्प्यताम् । लक्षं तु सर्वविप्राणां प्रायश्चित्तविशुद्धये

ఈ దేవుని సేవా-నిర్వహణార్థం ఇక్కడ హోమంలో లక్ష ఆహుతులు ఏర్పాటు చేయబడుగాక. అలాగే సమస్త బ్రాహ్మణుల ప్రాయశ్చిత్త-శుద్ధికై కూడా అదే లక్ష (ఆహుతులు) అర్పించబడుగాక.

Verse 7

पुष्प उवाच । तस्मात्सर्वे द्विजश्रेष्ठा मन्नाम्ना कीर्तयंत्विमम् । पुष्पादित्यमिति ख्यातिं कीर्तयंतु तथानिशम्

పుష్పుడు అన్నాడు—“కాబట్టి, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా, మీరు అందరూ దీనిని నా నామంతో కీర్తించండి. ‘పుష్పాదిత్య’ అనే ఖ్యాతిని అలాగే నిరంతరం ప్రకటించండి.”

Verse 8

अनया भार्यया मह्यं मान्या या स्थापिता पुरा । दुर्गाऽस्याश्चात्र नाम्ना वै भूयात्ख्याताऽत्र सत्पुरे

మరియు ఈ భార్య నా కొరకు పూర్వం ఇక్కడ స్థాపించిన ఈ పూజ్య దేవి—ఈ సత్పురంలో ‘దుర్గ’ అనే నామంతోనే ప్రసిద్ధి పొందుగాక.

Verse 9

ब्राह्मणा ऊचुः । दुःशीलेन पुराऽकारि प्रासादो हरसंभवः । दुर्वासःस्थापितस्यापि भवद्भिस्तुष्ट मानसैः

బ్రాహ్మణులు పలికిరి—పూర్వం దుష్శీలుడొకడు హర (శివ) సంబంధమైన ప్రాసాదాన్ని నిర్మించాడు. అయినా దుర్వాసులు ప్రతిష్ఠించినదానికీ మీరు ప్రసన్నమనస్సులతో సమ్మతించారు.

Verse 10

तथाप्यस्य तु दीनस्य प्रासादः क्रियतां द्विजाः

అయినప్పటికీ, ఓ ద్విజులారా, ఈ దీన భక్తునికోసం ఒక ప్రాసాదం (మందిరం) నిర్మించబడుగాక.

Verse 11

नाममात्रेण देवस्य दुःशीलेन यया पुरा । अनेनाराधितः पूर्वं स्वमांसैरेष भास्करः

పూర్వం ఆ దుష్శీలుడు కేవలం నామోచ్చారణమాత్రంతో దేవుని ఆరాధించాడు. అంతకుముందు ఇదే వ్యక్తి భాస్కరుని (సూర్యుని) తన స్వమాంసంతో కూడా ప్రసన్నం చేశాడు.

Verse 12

तस्मान्न क्षतिरस्याथ दत्ते नाम्नि यथा पुरा । नाम्ना माहिकया नाम माहीत्येव च सा भवेत्

కాబట్టి పూర్వంలాగానే పేరు పెట్టినందున ఏ హానీ లేదు. ‘మాహికా’ అనే నామంతో ఆమె నిజంగా ‘మాహీ’ అని ప్రసిద్ధి చెందుగాక.

Verse 13

सूत उवाच । पुष्पेण दाने दत्तेऽथ संमतेनाग्रजन्मनाम् । मध्यमेन कृतं नाम पुष्पादित्य इति श्रुतम्

సూతుడు పలికెను—అగ్రజ బ్రాహ్మణుల సమ్మతితో పుష్పుడు దానమిచ్చిన తరువాత, మధ్యస్థుడు స్థాపించిన పేరు ‘పుష్పాదిత్య’ అని వినబడెను.

Verse 14

तत्पत्न्या चापि या तत्र दुर्गा देवी द्विजोत्तमाः । नाम्ना माहिकया नाम माहीत्येव च साऽभवत्

అక్కడ ఆయన భార్యరూపంగా ఉన్న దుర్గాదేవి, ఓ ద్విజోత్తములారా—‘మాహికా’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి చెందింది; అందువల్ల ఆమె ‘మాహీ’ అని కూడా ఖ్యాతి పొందింది.

Verse 15

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोस्मि द्विजोत्तमाः । पुष्पा दित्यो यथा जातो याज्ञवल्क्यप्रतिष्ठितः

సూతుడు పలికెను—ఓ ద్విజోత్తములారా, మీరు అడిగినదంతా నేను సమగ్రంగా వివరించాను—పుష్పాదిత్యుడు ఎలా జన్మించాడు, యాజ్ఞవల్క్యుడు అతనిని ఎలా ప్రతిష్ఠించాడు.

Verse 16

अद्यापि कलिकाले स दृष्टो भक्त्या सुरेश्वरः । नाशयेद्दिनजं पापं नराणां नात्र संशयः

ఇప్పటికీ కలియుగంలో ఆ సురేశ్వరుడు భక్తితో దర్శనమిస్తాడు; మనుష్యుల దినజ పాపాలను నశింపజేస్తాడు—ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 17

तथा च सप्तमीयुक्ते रवेर्वारे द्विजोत्तमाः । अष्टोत्तरशतंयावत्फलहस्तः करोति यः । प्रदक्षिणां च सद्भक्त्या स लभेद्वांछितं फलम्

మరియు, ఓ ద్విజోత్తములారా, సప్తమీయుక్త ఆదివారంలో ఎవడు చేతిలో ఫలాలు పట్టుకొని నూట ఎనిమిది వరకు సంఖ్యగా సద్భక్తితో ప్రదక్షిణ చేస్తాడో, వాడు కోరిన ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 18

माहीकामपि यो दुर्गां नित्यमेव प्रपश्यति । न स पश्यति कष्टानि तस्मिन्नहनि कर्हिचित्

మాహికా రూపిణీ దుర్గాదేవిని నిత్యం దర్శించేవాడు, ఆ దినంలో ఎప్పటికీ కష్టాలను చూడడు.

Verse 19

चैत्रशुक्लचतुर्दश्यां यस्तां पूजयते नरः । तस्य संवत्सरंयावन्नापत्संजायते क्वचित्

చైత్ర శుక్ల చతుర్దశినాడు ఎవడు ఆ దేవిని భక్తితో పూజిస్తాడో, అతనికి సంపూర్ణ ఒక సంవత్సరం ఎక్కడా ఏ అపదా కలుగదు।

Verse 161

इति श्रीस्कांदेमहापुराणएकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पुष्पादित्यमाहात्म्यवर्णनंनामैकषष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతి సహస్ర శ్లోకసంహితలో, షష్ఠ నాగరఖండంలో, హాటకేశ్వర-క్షేత్రమాహాత్మ్యంలో ‘పుష్పాదిత్యమాహాత్మ్యవర్ణనం’ అనే నామముగల నూట అరవై ఒకటవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।