Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 45

Devanagari script

आसीत्तत्र दिने कृष्णा माघमास चतुर्दशी । तेन नो निधनं प्राप्ता सुहताऽपि तपस्विनी

Transliteration

āsīttatra dine kṛṣṇā māghamāsa caturdaśī | tena no nidhanaṃ prāptā suhatā'pi tapasvinī

Translation

ఆ దినము మాఘమాస కృష్ణపక్ష చతుర్దశి; అందువల్ల ఘోరంగా హతమైనా ఆ తపస్విని మరణాన్ని పొందలేదు।

Word by Word

• आसीत्: was
• आसीत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: लङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• तत्र: there
• तत्र: Desha-adhikarana (देशाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; देशवाचक-क्रियाविशेषणम् (adverb of place)

• दिने: on the day
• दिने: Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• कृष्णा: dark-fortnight (kṛṣṇa-pakṣa)
• कृष्णा: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘चतुर्दशी’ इत्यस्य विशेषणम् (कृष्णपक्षीय)

• माघ-मासः: the month Māgha
• माघ-मासः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: माघ (प्रातिपदिक) + मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः: माघस्य मासः (षष्ठी-तत्पुरुषः)

• चतुर्दशी: the fourteenth lunar day
• चतुर्दशी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चतुर्दशन् (संख्या-प्रातिपदिक) → चतुर्दशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तिथिवाचकः

• तेन: thereby/for that reason
• तेन: Hetu (हेतु)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; हेतौ/करणे

• नः: our
• नः: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-विभक्तिः (Genitive/Dative), बहुवचनम्; अत्र षष्ठी (our) अधिकम्

• निधनम्: death
• निधनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: निधन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• प्राप्ता: did not attain/meet (with)
• प्राप्ता: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + √आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्तः; स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तपस्विनी इत्यस्य विधेय-विशेषणम्

• सु-हता: though well-struck/violently struck
• सु-हता: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (अव्यय) + √हन् (धातु) → हत (कृदन्त, क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः: सुष्ठु हता (कर्मधारयः)

• अपि: even though
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अपवादार्थक-निपातः (even/though)

• तपस्विनी: the ascetic woman
• तपस्विनी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तपस्विन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Amara-liṅga

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: Night of Māgha kṛṣṇa caturdaśī: lamps flicker in the temple; despite wounds, the ascetic woman remains alive, surrounded by a protective, cool radiance from the liṅga; devotees keep vigil.

Characters & Entities

• Māgha
• Kṛṣṇa-pakṣa Caturdaśī
• Tapasvinī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Time (tithi) and place (kṣetra) together amplify spiritual outcomes, portraying divine protection that transcends ordinary fate.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Amara-liṅga temple-kṣetra, where the ‘deathlessness’ motif manifests even in extraordinary circumstances.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is prescribed, but the mention of Māgha kṛṣṇa caturdaśī signals a highly sacred tithi often associated with Śaiva observances.