Adhyaya 142

Verse 1

सूत उवाच । तथान्यदपि तत्रास्ति पुण्यं गणपतित्रयम् । स्वर्गदं मर्त्यदं पुण्यं तथान्यन्नरकापहम्

సూతుడు పలికెను—అక్కడ గణపతి యొక్క మూడు పుణ్యక్షేత్రాలు కూడా ఉన్నాయి. అవి స్వర్గప్రదం, మానవలోకంలో సమృద్ధిదాయకం, అలాగే నరకపాతాన్ని హరించేవి.

Verse 2

हंतृ वै सर्वविघ्नानां पूजितं सुरदानवैः । सर्वकामप्रदं चैव विद्याकीर्तिविवर्धनम्

ఆయనే సమస్త విఘ్నాలను సంహరించువాడు, దేవదానవులచే పూజింపబడినవాడు. ఆయన అన్ని కోరికలను ప్రసాదించి, విద్యా కీర్తులను వృద్ధి చేస్తాడు.

Verse 3

ऋषय ऊचुः । त्रिविधाः पुरुषाः सूत जायंतेत्र महीतले । उत्तमा मध्यमाश्चान्ये तथा चान्येऽधमाः स्थिताः

ఋషులు పలికిరి—హే సూతా, ఈ భూమిపై మనుష్యులు మూడు విధాలుగా జన్మిస్తారు: కొందరు ఉత్తములు, కొందరు మధ్యములు, మరికొందరు అధములుగా నిలిచిపోతారు.

Verse 4

उत्तमाः प्रार्थयंति स्म मोक्षमेव हि केवलम् । गता यत्र निवर्तंते न कथंचिद्धरातले

ఉత్తములు కేవలం మోక్షాన్నే ప్రార్థిస్తారు. ఆ స్థితిని పొందిన తరువాత వారు ఏ విధంగానూ భూలోకానికి తిరిగి రారు.

Verse 5

मध्यमाः स्वर्गमार्गं च दिव्यान्भोगान्मनोरमान् । अप्सरोभिः समं क्रीडां यज्ञाद्यैः कर्मभिः कृताम्

మధ్యములు స్వర్గమార్గాన్ని, మనోహరమైన దివ్యభోగాలను కోరుతారు—యజ్ఞాది కర్మల ద్వారా పొందినవి—మరియు అప్సరలతో కలిసి క్రీడించుటను ఆశిస్తారు.

Verse 6

अधमा मर्त्यलोकेत्र रमंते विषयात्मकाः । विषकीटकवत्तत्र रतिं कृत्वा गरीयसीम्

అధములు ఈ మర్త్యలోకంలో విషయాసక్తులై ఆనందిస్తారు. విషానికి ఆకర్షిత కీటకులవలె అక్కడ అత్యంత ఘనమైన రతిని బంధించుకుంటారు.

Verse 7

स्वर्गमोक्षौ परित्यज्य तत्कस्मान्मर्त्य इष्यते । येनासौ प्रार्थ्यते मर्त्यैर्मर्त्यदो गणनायकः

స్వర్గమోక్షాలను విడిచి మర్త్యస్థితి ఎందుకు కోరబడుతుంది? ఎందుకంటే ఆ మర్త్యభావంతోనే మర్త్యులు మర్త్యవరదాత గణనాయకుడు శ్రీగణేశుని ప్రార్థిస్తారు.

Verse 8

केन संस्थापितास्ते च तस्मिन्क्षेत्रे गजाननाः । कस्मिन्काले च द्रष्टव्याः सर्वं विस्तरतो वद

ఆ క్షేత్రంలో ఆ గజానన దేవతలు ఎవరి చేత స్థాపించబడ్డారు? అలాగే ఏ కాలంలో దర్శించవలెను? సమస్తాన్ని విస్తారంగా చెప్పండి.

Verse 9

सूत उवाच । पूर्वं तप्त्वा तपस्तीव्रं मर्त्यलोके द्विजोत्तमाः । ततो गच्छंति संहृष्टाः स्वेच्छया त्रिदिवं प्रति । मोक्षमार्गं तथैवान्ये ध्यानाविष्कृतमानसाः

సూతుడు పలికెను—హే ద్విజోత్తములారా! మొదట మర్త్యలోకంలో తీవ్రమైన తపస్సు చేసి, తరువాత హర్షంతో స్వేచ్ఛగా స్వర్గలోకమునకు వెళ్తారు. మరికొందరు ధ్యానంతో మనస్సు నిర్మలమై ప్రకాశించి మోక్షమార్గంలో సాగుతారు.

Verse 10

ततः स्वर्गे समाकीर्णे कदाचिन्मनुजोत्तमैः । देवेषु क्षिप्यमाणेषु समंतात्तत्प्रभावतः

అనంతరం ఒక సమయంలో స్వర్గం మనుజోత్తములతో నిండిపోయి, వారి ప్రభావంతో దేవతలు అన్ని వైపులా నెట్టబడసాగారు.

Verse 11

गत्वा स्वयं सहस्राक्षः सर्वैर्देवगणैः सह । प्रोवाच शंकरं गौर्या सार्धमेकासनस्थितम्

అప్పుడు సహస్రాక్షుడైన ఇంద్రుడు స్వయంగా సమస్త దేవగణాలతో కలిసి వెళ్లి, గౌరీతో ఏకాసనంపై ఆసీనుడైన శంకరుని ఉద్దేశించి పలికెను।

Verse 12

इन्द्र उवाच । तपःप्रभावसंसिद्धैर्मानवैः परमेश्वर । अस्माकं व्याप्यते सर्वं महिमानं गृहादिकम्

ఇంద్రుడు పలికెను—హే పరమేశ్వరా, తపస్సు ప్రభావంతో సిద్ధులైన మనుష్యులచేత మా సమస్త మహిమ—మా నివాసాలు మొదలైనవి—వ్యాప్తమై అధిగమింపబడుతోంది।

Verse 13

तस्मात्कृत्वा प्रसादं नः कंचिच्चिंतय सांप्रतम् । उपायं येन तिष्ठामः सौख्येनात्र शिवालये

కాబట్టి మాపై ప్రసన్నుడై, ఇప్పుడే ఏదైనా ఉపాయాన్ని ఆలోచించుము; దానివల్ల మేము ఈ శివాలయంలో సుఖంగా నిలిచి ఉండగలము।

Verse 14

अथ श्रुत्वा विरूपाक्षस्तेषां तद्वचनं द्विजाः । पार्वत्याः पार्श्वसंस्थाया मुखचन्द्रं समैक्षयत्

వారి మాటలు విని, ఓ ద్విజులారా, విరూపాక్షుడు (శివుడు) తన పక్కన ఆసీనమైన పార్వతీదేవి చంద్రసమాన ముఖాన్ని స్థిరంగా చూచెను।

Verse 15

निजगात्रं ततो देवी सुसंमर्द्य मुहुर्मुहुः । मलमाहृत्य तं कृत्स्नं चक्रे नागमुखं ततः

తర్వాత దేవి తన శరీరాన్ని మళ్లీ మళ్లీ బాగా రుద్ది, అందులోనుంచి వచ్చిన సమస్త మలాన్ని (ఖురచిన ద్రవ్యం) సేకరించి, దానితో నాగముఖముగల ఒక సత్త్వాన్ని సృష్టించెను।

Verse 16

चतुर्हस्तं महाकायं लंबोदरसमन्वितम् । सुकौतुककरं तेषां सर्वेषां च दिवौकसाम्

అది చతుర్భుజుడై, మహాకాయుడై, లంబోదరసహితుడై ఉండెను; స్వర్గవాసులందరిలో మహా కుతూహలమును కలిగించెను।

Verse 17

ततः स विनयादाह देवीं शिखरवासिनीम् । यदर्थमंब सृष्टोऽहं तत्कार्यं वद मा चिरम्

అప్పుడు అతడు వినయంతో శిఖరవాసినీ దేవిని ఉద్దేశించి పలికెను—“అమ్మా! ఏ ప్రయోజనార్థం నన్ను సృష్టించారు? ఆ కార్యాన్ని ఆలస్యం లేక చెప్పుము।”

Verse 18

त्रैलोक्ये त्वत्प्रसादेन नासाध्यं विद्यते मम

త్రిలోకాలలో నీ ప్రసాదముచేత నాకు అసాధ్యమని ఏదియు లేదు।

Verse 19

श्रीदेव्युवाच । मर्त्यलोके नरा ये च स्वर्गमोक्षपराः सदा । तेषां विघ्नं त्वया कार्यं शुभकृत्येषु चैव हि

శ్రీదేవి పలికెను—మర్త్యలోకంలో ఎవరైతే సదా స్వర్గమోక్షపరులై ఉంటారో, వారి శుభకార్యాలలో నీవు తప్పక విఘ్నమును కలిగించవలెను।

Verse 20

सरितां पतयस्त्रिंशच्छंकवः सप्तसप्ततिः । महासरोजषष्टिश्च निखर्वाणां च विंशतिः

నదుల అధిపతులు ముప్పై; శంకవులు డెబ్బైఏడు; మహాసరోజులు అరవై; మరియు నిఖర్వులు ఇరవై మంది ఉన్నారు।

Verse 21

अर्बुदायुतसंयुक्ताः कोट्यो नवतिपञ्च च । लक्षाश्च पंचपंचाशत्सहस्राः पंचविंशतिः । शतानि नवषष्टिश्च गणाश्चान्येऽत्र संस्थिताः

ఇక్కడ అర్బుద–అయుతాలతో కూడిన తొంభై ఐదు కోట్లు, యాభై ఐదు లక్షలు, ఇరవై ఐదు వేల, అరవై తొమ్మిది వందలు—మరియు ఇతర గణులు కూడా స్థితులై ఉన్నారు।

Verse 22

येषां नदी स्मृतः पूर्वो महाकालस्तथा परः । ते सर्वे वशगास्तुभ्यं प्रभवंतु गणोत्तमाः

పవిత్ర నది మొదటి ఆశ్రయమని, మహాకాలుడు పరమ గమ్యమని యెవరి స్మరణలో ఉన్నదో—ఆ గణోత్తములందరూ ప్రబలించి నీ వశమై ఉండుగాక, ఓ గణశ్రేష్ఠా।

Verse 23

आधिपत्यं मया दत्तं तव वत्स कुरुष्व तत् । सर्वेषां गणवृंदानामाधिपत्ये व्यवस्थितः

వత్సా, నేను నీకు అధిపత్యాన్ని ఇచ్చితిని—దానిని స్వీకరించు. సమస్త గణవృందాలపై పాలనలో స్థిరంగా స్థాపితుడవు।

Verse 24

एवमुक्त्वाथ सा देवी समानीयौषधीभृतान् । हेमकुंभान्सुतीर्थांभः परिपूर्णान्महोदयान्

ఇట్లు పలికి దేవి ఔషధధారులను పిలిపించి, ఉత్తమ తీర్థజలంతో నిండిన, మహాశుభ్రమైన దివ్య స్వర్ణకుంభాలను తెప్పించింది।

Verse 25

तस्याभिषेचनं चक्रे स्वयमेव सुरेश्वरी । गीतवाद्यविनोदेन नृत्यमंगलजैः स्वनैः

సురేశ్వరీ స్వయంగా అతని అభిషేకాన్ని నిర్వహించింది—గీతవాద్యాల వినోదమధ్య, నృత్యజనిత మంగళధ్వనులతో కూడి।

Verse 26

त्रयस्त्रिंशत्स्मृताः कोटयो देवानां याः स्थिता दिवि । ताः सर्वास्तत्र चागत्य तस्य चक्रुश्च मंगलम्

స్వర్గంలో నివసించువారని ప్రసిద్ధమైన ముప్పైమూడు కోట్లు దేవతలు—అందరూ అక్కడికి వచ్చి అతనికి మంగళకార్యాలు చేసి ఆశీర్వదించారు।

Verse 27

अथ तस्य ददौ तुष्टो भगवान्वृषभध्वजः । कुठारं निशितं हस्ते सदा वै श्रेष्ठमायुधम्

అప్పుడు ప్రసన్నుడైన భగవాన్ వృషభధ్వజుడు (శివుడు) అతని చేతిలో ధరించుటకు పదునైన గొడ్డలిని ఇచ్చెను—అది సదా శ్రేష్ఠమైన ఆయుధము।

Verse 28

पात्रं मोदकसंपूर्णमक्षयं चैव पार्वती । भोजनार्थे महाभागा मातृस्नेहपरायणा

మహాభాగ్యవతీ, మాతృస్నేహపరాయణ అయిన పార్వతి అతని భోజనార్థం మోదకాలతో నిండిన అక్షయ పాత్రను ఇచ్చెను।

Verse 29

मूषकं कार्तिकेयस्तु वाहनार्थं प्रहर्षितः । भ्रातरं मन्यमानस्तु बन्धुस्नेहेन संयुतः

కార్తికేయుడు హర్షితుడై, బంధుస్నేహంతో యుక్తుడై, అతనిని సోదరుడిగా భావించి వాహనార్థం ఒక మూషకాన్ని ఇచ్చెను।

Verse 30

ज्ञानं दिव्यं ददौ ब्रह्मा तस्मै हृष्टेन चेतसा । अतीतानागतं चैव वर्तमानं च यद्भवेत्

బ్రహ్మ హర్షితచిత్తంతో అతనికి దివ్యజ్ఞానాన్ని ప్రసాదించాడు—గతం, రాబోయేది, మరియు వర్తమానంలో జరిగేదంతా తెలిసేలా।

Verse 31

प्रज्ञां विष्णुः सहस्राक्षः सौभाग्यं चोत्तमं महत् । सौभाग्यं कामदेवस्तु कुबेरो विभवादिकम्

విష్ణువు వివేకమయమైన ప్రజ్ఞను ప్రసాదించాడు; సహస్రాక్షుడు (ఇంద్రుడు) మహత్తరమైన ఉత్తమ సౌభాగ్యాన్ని ఇచ్చాడు. కామదేవుడు మనోహర ఆకర్షణతో కూడిన సౌభాగ్యాన్ని, కుబేరుడు ధన-వైభవాది సమృద్ధిని ప్రసాదించాడు.

Verse 32

प्रतापं भगवान्सूर्यः कांतिमग्र्यां निशाकरः

భగవాన్ సూర్యుడు ప్రతాపం, తేజస్సును ప్రసాదించాడు; నిశాకరుడు (చంద్రుడు) శ్రేష్ఠమైన కాంతిని ఇచ్చాడు.

Verse 33

तथान्ये विबुधाः सर्वे ददुरिष्टानि भूरिशः । आत्मीयानि प्रतुष्ट्यर्थं देव्या देवस्य च प्रभोः

అలాగే ఇతర దేవతలందరూ కూడా దేవి మరియు ప్రభు దేవుడు ప్రసన్నులగుటకై తమ తమ ఇష్టమైన అనేక వరాలను సమృద్ధిగా ఇచ్చారు.

Verse 34

एवं लब्धवरः सोऽथ गणनाथो द्विजोत्तमाः । देवकृत्यपरो नित्यं चक्रे विघ्नानि भूतले

ఇలా వరప్రాప్తుడైన ఆ గణనాథుడు—ఓ ద్విజోత్తమా—దేవకార్యాలలో నిత్యం నిమగ్నుడై, ఆపై భూతలమందు విఘ్నాలను సృష్టించాడు.

Verse 35

धर्मार्थं यतमानानां मोक्षाय सुकृताय च । ततो भूमितलेऽभ्येत्य गणेशस्तत्र यः स्मृतः

ధర్మం, మోక్షం, సుకృతం కోసం యత్నించువారికి గణేశుడు భూతలమునకు అవతరించాడు; అక్కడే ఆయన స్మరణీయుడుగా, పూజ్యుడుగా భావింపబడతాడు.

Verse 36

वैमानिकैः समभ्येत्य स्थापितस्तत्र स द्विजाः । येन स्वर्गार्थिनो लोकाः पूजां तस्य प्रचक्रिरे । प्रथमं सर्वकृत्येषु विघ्ननाशाय तत्पराः

వైమానిక దేవగణులతో కలిసి వచ్చి ఆయన అక్కడ స్థాపింపబడెను, ఓ ద్విజులారా. అందుచేత స్వర్గార్థులు ఆయనను పూజించసాగిరి; ప్రతి కార్యారంభమున ఆయనను ముందుగా నిలిపి, విఘ్ననాశమునకు తత్పరులై ఉంటారు।

Verse 37

एतस्मिन्नेव काले च चमत्कारपुरोद्भवैः । ब्राह्मणैर्ब्रह्मविज्ञानतत्परैर्मोक्षहेतुभिः । ईशानः स्थापितस्तत्र मोक्षदो य उदाहृतः

అదే కాలమున చమత్కారపురమున జన్మించిన, బ్రహ్మవిజ్ఞానమున నిమగ్నులై మోక్షహేతువై యత్నించు బ్రాహ్మణులు అక్కడ ‘మోక్షదాత’ అని ప్రకటింపబడిన ఈశానుని స్థాపించిరి।

Verse 38

स्वर्गं वाञ्छद्भिरेवान्यैः स्वर्गद्वारप्रदस्तथा । हेरंबः स्थापितस्तत्र सत्यनामा यथोदितः

అలాగే స్వర్గాన్ని కోరిన ఇతరులు అక్కడ హేరంబుని స్థాపించిరి—ఆయన స్వర్గద్వారప్రదుడు; యథోక్తంగా ఆయన పేరు సత్యనామమే।

Verse 39

तथान्यैर्मर्त्यदो नाम गणैशस्तत्र यः स्थितः । येन स्वर्गाच्च्युता यांति न कदा नरकादिकम् । तिर्यक्त्वं वा कृमित्वं वा स्थावरत्वमथापि वा

అలాగే ఇతరులు అక్కడ గణేశుని ‘మర్త్యద’ అనే నామంతో స్థాపించిరి. ఆయన అనుగ్రహముచే స్వర్గమునుండి చ్యుతులైనవారుకూడా ఎప్పుడూ నరకాది గతులకు పోరు; జంతుజన్మ, కృమిజన్మ, స్థావరత్వమునకూడా చేరరు।

Verse 40

एतस्मात्कारणात्तत्र क्षेत्रे पुण्ये द्विजोत्तमाः । हेरम्बो मर्त्यदो जातः स्वर्गिणां मर्त्यदः सदा

ఈ కారణముచేత, ఓ ద్విజోత్తములారా, ఆ పుణ్యక్షేత్రమున హేరంబుడు ‘మర్త్యద’ అయ్యెను—స్వర్గప్రాప్తులకై ఆయన సదా ‘మర్త్యద’గానే నిలిచెను।

Verse 41

एतद्वः सर्वमाख्यातं पुण्यं हेरंबसंभवम् । आख्यानं सर्वविघ्नानि यन्निहन्ति श्रुतं नृणाम्

ఇదంతా మీకు వివరించబడింది—హేరంబుని ప్రాకట్యమునకు సంబంధించిన పుణ్యాఖ్యానం. దీనిని వినిన మాత్రమున నరుల సర్వ విఘ్నములు నశించును.

Verse 42

एतन्माघचतुर्थां यः शुक्लायां पूजयेन्नरः । न तस्य वत्सरं यावद्विघ्नं सञ्जायते क्वचित्

మాఘమాస శుక్లపక్ష చతుర్థీనాడు ఎవడు (హేరంబ/గణేశుని) పూజించునో, అతనికి ఒక సంవత్సరం వరకూ ఎక్కడా విఘ్నము కలుగదు.