Adhyaya 124

Verse 2

सूत उवाच । अथान्यदपि तत्रास्ति मुखारं तीर्थमुत्तमम् । यत्र ते मुनयः श्रेष्ठा विप्राश्चौरेण संगताः । यत्र सिद्धिं समापन्नः स चौरस्तत्प्रभावतः । वाल्मीकिरिति विख्यातो रामायणनिबंधकृत्

సూతుడు పలికెను—అక్కడ మరొక పరమోత్తమ తీర్థము ‘ముఖార తీర్థము’ అని ఉంది; అక్కడ శ్రేష్ఠ మునులు, బ్రాహ్మణులు ఒక దొంగను కలిశారు. ఆ తీర్థ ప్రభావముచేత ఆ దొంగుడు సిద్ధిని పొందీ ‘వాల్మీకి’ అని ప్రసిద్ధుడై రామాయణ రచయిత అయ్యెను.

Verse 3

चमत्कारपुरे पूर्वं मांडव्यान्वय संभवः । लोहजंघो द्विजो ह्यासीत्पितृमातृपरायणः

పూర్వము చమత్కారపురములో మాండవ్య వంశసంభవుడైన లోహజంఘ అనే బ్రాహ్మణుడు ఉండెను; అతడు తల్లిదండ్రుల సేవలో పరాయణుడు.

Verse 4

तस्यैका चाभवत्पत्नी प्राणेभ्योऽपि गरीयसी । पतिव्रता पतिप्राणा पतिप्रियहिते रता

అతనికి ఒక్క భార్యయే ఉండెను; ఆమె ప్రాణాలకన్నా ప్రియమైనది. ఆమె పతివ్రత, భర్తనే ప్రాణంగా భావించెడి, భర్తకు ప్రియమగు హితకార్యములలో నిత్యము రతయై ఉండెను.

Verse 5

अथ तस्य स्थितस्यात्र ब्रह्मवृत्त्याभिवर्ततः । जगाम सुमहान्कालः पितृमातृरतस्य च

అతడు అక్కడ బ్రాహ్మణోచిత వృత్తి, ఆచారములతో జీవించుచుండగా, తల్లిదండ్రుల సేవలో రతుడైన అతనికి ఎంతో దీర్ఘకాలము గడిచెను.

Verse 6

एकदा भगवाञ्छक्रो न ववर्ष धरातले । आनर्तविषये कृत्स्ने यावद्वादशवत्सराः

ఒకసారి భగవాన్ శక్రుడు (ఇంద్రుడు) భూమిపై వర్షము కురిపించలేదు; సమస్త ఆనర్త దేశమంతటా పన్నెండు సంవత్సరముల వరకు.

Verse 7

ततः स कष्टमापन्नो लोहजंघो द्विजोत्तमाः । न प्राप्नोति क्वचिद्भिक्षां न च किंचित्प्रतिग्रहम्

అప్పుడు లోహజంఘుడు అనే ద్విజోత్తముడు ఘోర కష్టంలో పడ్డాడు; ఎక్కడా భిక్ష లభించలేదు, ఏ దానప్రతిగ్రహమూ పొందలేదు।

Verse 8

ततस्तौ पितरौ द्वौ तु दृष्ट्वा क्षुत्परिपीडितौ । भार्यां च चिंतयामास दुःखेन महतान्वितः

తర్వాత ఆకలితో బాధపడుతున్న తన ఇద్దరు తల్లిదండ్రులను చూసి అతడు మహా దుఃఖంతో ముంచెత్తబడి, భార్య గురించీ ఆలోచించసాగాడు।

Verse 9

किं करोमि क्व गच्छामि कथं स्याद्दर्शनं मम । एताभ्यामपि वृद्धाभ्यां पत्न्याश्चैव विशेषतः

అతడు ఇలా ఆలోచించాడు—“నేను ఏమి చేయాలి? ఎక్కడికి వెళ్లాలి? ఎలా గట్టెక్కాలి—ప్రత్యేకంగా ఈ ఇద్దరు వృద్ధుల కోసం, మరీ ముఖ్యంగా నా భార్య కోసం?”

Verse 10

ततः स दुःखसंयुक्तः फलार्थं प्रययौ वने । न च किंचिदवाप्नोति सर्वे शुष्का महीरुहाः

తర్వాత దుఃఖంతో నిండినవాడై ఫలాల కోసం అడవికి వెళ్లాడు; కానీ అన్ని చెట్లు ఎండిపోయి ఉండడంతో అతడికి ఏమీ దొరకలేదు।

Verse 12

अथापश्यत्स वृद्धां स्त्रीं स्तोकसस्यसमन्विताम् । गच्छमानां तथा तेन श्रमेण महतान्विताम् । ततस्तत्सस्यमादाय वस्त्राणि च स निर्दयः । जगाम स्वगृहं हृष्टः पितृभ्यां च न्यवेदयत्

అప్పుడు అతడు కొద్దిపాటి ధాన్యాన్ని మోసుకుంటూ, తీవ్రమైన శ్రమతో అలసిపోయి నడుస్తున్న ఒక వృద్ధ స్త్రీని చూశాడు. ఆపై అతడు నిర్దయగా ఆమె ధాన్యమూ వస్త్రాలూ తీసుకొని సంతోషంగా తన ఇంటికి వెళ్లి తల్లిదండ్రులకు తెలియజేశాడు।

Verse 13

स एवं लब्धलक्षोऽपि दस्युकर्मणि नित्यशः । कृत्वा चौर्यं पुपोषाथ निजमेव कुटुम्बकम्

లాభమార్గం తెలిసినప్పటికీ అతడు నిత్యం దొంగల పనిలోనే నిమగ్నుడయ్యెను. చౌర్యం చేసి తన ఇంటివారినే పోషించెను.

Verse 14

सुभिक्षे चापि संप्राप्ते नान्यत्कर्म करोति सः । ब्राह्मीं वृत्तिं परित्यक्त्वा चौर्यकर्म समाचरत्

సుభిక్షమూ సమృద్ధీ వచ్చినప్పటికీ అతడు మరే పనీ చేయలేదు. బ్రాహ్మణోచిత వృత్తిని విడిచి చౌర్యకర్మనే కొనసాగించెను.

Verse 15

कस्यचित्त्वथ कालस्य तीर्थयात्राप्रसंगतः । तत्र सप्तर्षयः प्राप्ता मरीचिप्रमुखा द्विजाः

తర్వాత ఒక సమయంలో తీర్థయాత్రా సందర్భమున అక్కడికి మరిచి మొదలైన ద్విజులైన సప్తర్షులు వచ్చిరి.

Verse 16

ततस्तान्विजने दृष्ट्वा द्रोहकोपसमन्वितः । यष्टिमुद्यम्य वेगेन तिष्ठध्वमिति चाब्रवीत्

అప్పుడు వారిని ఏకాంతస్థలమున చూచి అతడు ద్వేషకోపాలతో నిండెను. దండం ఎత్తి వేగంగా—“నిలువుడి!” అని అరిచెను.

Verse 17

त्रिशिखां भृकुटीं कृत्वा सत्वरं समुपाद्रवत् । भर्त्समानः स परुषैर्वाक्यैस्तांस्ताडयन्निव

భ్రూకుటిని కఠినంగా ముడిచుకొని అతడు త్వరగా వారిపై దూసుకొచ్చెను. కఠిన వాక్యాలతో దూషిస్తూ, కొట్టినట్లే ప్రవర్తించెను.

Verse 18

ततस्ते मुनयो दृष्ट्वा यमदूतोपमं च तम् । यज्ञोपवीतसंयुक्तं प्रोचुस्ते कृपयान्विताः

అప్పుడు మునులు అతనిని యమదూతసమానంగా చూచి, అయినా యజ్ఞోపవీతధారిగా గమనించి, కరుణతో అతనితో పలికిరి।

Verse 19

ऋषय ऊचुः । अहो त्वं ब्राह्मणोऽसीति तत्कस्मादतिगर्हितम् । करोषि कर्म चैतद्धि म्लेच्छकृत्यं तु बालिश

ఋషులు పలికిరి—అయ్యో! నీవు బ్రాహ్మణుడవే; అయితే ఎందుకు ఇంత నింద్యమైన కర్మను చేస్తున్నావు? ఓ మూర్ఖా, మ్లేచ్ఛాచారమే నీవు ఆచరిస్తున్నావు।

Verse 20

वयं च मुनयः शांतास्त्यक्ताऽशेषपरिग्रहाः । नास्माकमपि पार्श्वस्थं किंचिद्गृह्णाति यद्भवनान्

మేము కూడా శాంతస్వభావులైన మునులము; సమస్త పరిగ్రహాలను త్యజించాము. మా పక్కన నిలిచినవాడైనా ప్రజల ఇళ్ల నుండి ఏదీ తీసుకోడు।

Verse 21

लोहजंघ उवाच । एतानि शुभ्रचीराणि वल्कलान्यजिनानि च । उपानहसमेतानि शीघ्रं यच्छंतु मे द्विजाः

లోహజంఘుడు అన్నాడు—ఓ ద్విజులారా! ఈ శుభ్రమైన తెల్ల వస్త్రాలు, వల్కలాలు, అజినాలు, పాదుకలతో సహా, వెంటనే నాకు ఇవ్వండి।

Verse 22

नो चेद्धत्वाप्रहारेण यष्ट्या वज्रोपमेन च । प्रापयिष्यस्यसंदिग्धं धर्मराजनिवेशनम्

ఇవ్వకపోతే, వజ్రసమాన ప్రహారమున్న దండంతో మిమ్మల్ని కొట్టి, నిస్సందేహంగా ధర్మరాజుని నివాసానికి పంపిస్తాను।

Verse 23

ऋषय ऊचुः । सर्वं दास्यामहे तुभ्यं वयं तावन्मलिम्लुच । किंवदन्तीं वदास्माकं यां पृच्छामः कुतूहलात्

ఋషులు అన్నారు—హే మలిమ్లుచా! మేము నీకు అన్నిటినీ ఇస్తాము; కుతూహలంతో మేము అడుగుతున్న ఈ కింవదంతిని మాకు చెప్పు।

Verse 24

किमर्थं कुरुषे चौर्यं त्वं विप्रोऽसि सुनिर्घृणः । किं जितो व्यसनै रौद्रैः किं वा व्याधद्विजो भवान्

నీవెందుకు దొంగతనం చేస్తున్నావు? నీవు బ్రాహ్మణుడివి, అయినా కరుణలేనివాడివి. క్రూరమైన వ్యసనాలు నిన్ను జయించాయా? లేక నీవు ‘వ్యాధ-బ్రాహ్మణుడు’ అయ్యావా?

Verse 25

लोहजंघ उवाच । व्यसनार्थं न मे कृत्यमेतच्चौर्यसमुद्भवम् । कुटुम्बार्थं विजानीथ धर्ममेतन्न संशयः

లోహజంఘుడు అన్నాడు—దొంగతనం వల్ల పుట్టిన ఈ పని నేను వ్యసనభోగం కోసం చేయడం లేదు. కుటుంబ పోషణార్థమే అని తెలుసుకోండి; సందేహం లేదు—నేను దీనినే ధర్మంగా భావిస్తున్నాను।

Verse 26

पितरौ मम वार्द्धक्ये वर्तमानौ व्यवस्थितौ । तथा पतिव्रता पत्नी गृहधर्मविचक्षणा

నా తల్లిదండ్రులు వృద్ధాప్యంలో స్థిరంగా ఉన్నారు; అలాగే నా భార్య పతివ్రత, గృహధర్మంలో నిపుణురాలు, వివేకవంతురాలు।

Verse 27

उपार्ज्जयामि यत्किञ्चिदहमेतेन कर्मणा । तत्सर्वं तत्कृते नूनं सत्येनात्मानमालभे

ఈ పనితో నేను ఏదైనా సంపాదిస్తే, అది అంతా నిశ్చయంగా ఆ పవిత్ర ప్రయోజనానికే సమర్పిస్తాను; సత్యవ్రతంతో నా ఆత్మను అర్పిస్తున్నాను।

Verse 28

तस्मान्मुंचथ प्राक्सर्वं विभवं किं वृथोक्तिभिः । कृताभिः स्फुरते हस्तो ममायं हन्तुमेव हि

కాబట్టి వెంటనే నీ సమస్త వైభవమును, లోకబలమును విడిచిపెట్టు; వ్యర్థ వాక్యాలతో ఏమి ప్రయోజనం? చేసిన కర్మలతో నా చేయి కంపిస్తోంది—నిన్ను సంహరించుటకే అది సిద్ధమై ఉంది।

Verse 29

ऋषय ऊचुः । यद्येवं चौर तद्गत्वा त्वं पृच्छस्व कुटुम्बकम् । ममपापांशभागी त्वं किं भविष्यसि किं न वा

ఋషులు అన్నారు—అలా అయితే, ఓ దొంగ, వెళ్లి నీ కుటుంబాన్ని అడుగు. నీవు నా పాపంలో భాగస్వామి అయితే నీకు ఏమవుతుంది—దానిని స్వీకరిస్తావా లేదా?

Verse 30

यदि ते संविभागेन पापस्यांशोऽपि गच्छति । तत्कुरुष्वाथवा पाप दुर्वहं ते भविष्यति

విభజన వల్ల పాపంలో చిన్న భాగమైనా నీకు వస్తే, అప్పుడే ఇది చేయి; లేకపోతే, ఓ పాపీ, అది నీకు భరించలేనిదిగా మారుతుంది।

Verse 31

सकलं रौरवे रौद्रे पतितस्य सुदुर्मते । वयं त्वा ब्राह्मणं मत्वा ब्रूम एतदसंशयम्

భయంకరమైన రౌరవ నరకంలో పడినవానికి, ఓ దుర్బుద్ధి, దుఃఖం సంపూర్ణంగా ఉంటుంది. అయినా మేము నిన్ను బ్రాహ్మణుడిగా భావించి ఇది సందేహం లేకుండా చెబుతున్నాము।

Verse 32

कृपाविष्टाः सहास्माभिः सञ्जातेऽपि सुदर्शने । मुनीनां यतचित्तानां दर्शनाद्धि शुभं भवेत्

కరుణతో ప్రేరితులమై, నీవు మా శుభదర్శనానికి వచ్చినా; ఎందుకంటే నియమితచిత్తముగల మునుల దర్శనంతో నిశ్చయంగా మంగళం కలుగుతుంది।

Verse 33

एकः पापानि कुरुते फलं भुंक्ते महाजनः । भोक्तारो विप्रमुच्यंते कर्ता दोषेण लिप्यते

ఒకడు పాపాలు చేస్తాడు, ఫలాన్ని మాత్రం మహా కుటుంబం అనుభవిస్తుంది. అనుభవించేవారు విముక్తులవుతారు; కర్త మాత్రం దోషంతో లిప్తుడవుతాడు.

Verse 34

सूत उवाच । स तेषां तद्वचः श्रुत्वा चौरः किंचिद्भयान्वितः । सत्यमेतन्न संदेहो यदेतैर्व्याहृतं वचः

సూతుడు అన్నాడు—వారి మాటలు విని దొంగ కొంత భయపడెను. ‘ఇది సత్యమే; సందేహం లేదు—ఈ మునులు పలికిన వాక్యం యథార్థం.’

Verse 36

एतत्कर्म न गृह्णंति यदि वा संत्यजाम्यहम् । महद्भयं समुत्पन्नं मम चेतसि सांप्रतम्

వారు ఈ కర్మను (దాని ఫలితంతో సహా) స్వీకరించకపోతే, నేను దానిని విడిచిపెడతాను. ఈ క్షణమే నా హృదయంలో మహాభయం కలిగింది.

Verse 37

यदि यूयं न चान्यत्र प्रयास्यथ मुनीश्वराः । पलायनपरा भूत्वा तद्गत्वा निजमंदिरम्

హే మునీశ్వరులారా, మీరు ఇతరత్రా వెళ్లకపోతే, నేను పారిపోవాలనే ఉద్దేశంతో ఇక్కడి నుంచి నా ఇంటికి వెళ్లిపోతాను.

Verse 38

पृच्छामि पोष्यवर्गं च युष्मद्वाक्यं विशेषतः । यदि तत्पातकांशं मे ग्रहीष्यति कुटुम्बकम् । तद्युष्माकं ग्रहीष्यामि यत्किंचित्पार्श्वसंस्थितम्

నేను నా ఆధారితులను అడిగి, ముఖ్యంగా మీ వాక్యాన్ని నిర్ధారించుకుంటాను. నా కుటుంబం నా పాపంలో భాగాన్ని స్వీకరిస్తే, మీ పక్కన ఉన్నదేదైనా నేను తీసుకుంటాను.

Verse 39

तस्मात्पृच्छामि तद्गत्वा निजमेव कुटुम्बकम् । यदि स्यात्संविभागो मे पापांशस्य करोमि वै

కాబట్టి నేను వెళ్లి నా స్వకుటుంబాన్నే అడుగుతాను. నా పాపభాగంలో నిజంగా భాగస్వామ్యం ఉంటే, నేను నిశ్చయంగా ఆ కార్యం చేస్తాను.

Verse 40

ततस्ते शपथान्कृत्वा तस्य प्रत्ययकारणात् । तस्योपरि दयां कृत्वा मुमुचुस्तं गृहं प्रति

అప్పుడు నమ్మకం కలగడానికి వారు అతనితో ప్రమాణాలు చేయించారు. తరువాత అతనిపై దయచేసి అతన్ని ఇంటి వైపు వెళ్లేందుకు విడిచిపెట్టారు.

Verse 41

सोऽपि गत्वाऽथ पप्रच्छ प्रगत्वा पितरं निजम् । शृणु तात वचोऽस्माकं ततः प्रत्युत्तरं कुरु

అతడూ వెళ్లి తన తండ్రిని సమీపించి అడిగాడు—“తండ్రీ, నా మాటలు వినండి; తరువాత సమాధానం చెప్పండి.”

Verse 42

यत्कृत्वाहमकृत्यानि चौर्यादीनि सहस्रशः । पुष्टिं करोमि ते नित्यस् तद्भागस्तेऽस्ति वा न वा

దొంగతనం వంటి నిషిద్ధ కర్మలను నేను వేలసార్లు చేసి మీకు ప్రతిరోజూ పోషణ కల్పిస్తున్నాను. చెప్పండి, అందులో మీకు భాగం ఉందా లేదా?

Verse 43

पापस्य मम प्रब्रूहि पृच्छतोऽत्र यथातथम् । अत्र मे संशयो जातस्तस्माच्छीघ्रं प्रकीर्तय

నా పాపం గురించి యథార్థంగా చెప్పండి. నాకు సందేహం కలిగింది; అందుకే త్వరగా వెల్లడించండి.

Verse 44

पितोवाच । बाल्ये पुत्र मया नीतस्त्वं पुष्टिं व्याकुलात्मना । शुभाऽशुभानि कृत्यानि कृत्वा स्निग्धेन चेतसा

తండ్రి అన్నాడు—కుమారా, నీ బాల్యంలో నేను వ్యాకుల హృదయంతో, స్నేహభరిత చిత్తంతో, శుభాశుభ కర్మలు చేస్తూనే నిన్ను పోషించాను।

Verse 45

एतदर्थं पुनर्येन वार्धक्ये समुपस्थिते । गां पालयसि भूयोऽपि कृत्वा कर्म शुभाऽशुभम्

అందుకే, ఇప్పుడు నాపై వృద్ధాప్యం వచ్చి నిలిచినప్పుడు, నీవు మళ్లీ గృహాన్ని పోషిస్తున్నావు; శుభాశుభ కర్మలను కూడా మరల చేస్తూ।

Verse 46

न तस्य विद्यते भागस्तव स्वल्पोऽपि पुत्रक । शुभस्य वाऽथ पापस्य सांप्रतं च तथा मम

కుమారా, ఆ కర్మలో నీకు ఏ భాగమూ లేదు—శుభమైనా పాపమైనా, అతి స్వల్పమూ కాదు; అలాగే ఇప్పుడు నీ కర్మలో నాకూ భాగం లేదు।

Verse 47

आत्मनैव कृतं कर्म स्वयमेवोपभुज्यते । शुभं वा यदि वा पापं भोक्तारोन्यजनाः स्मृताः

తానే చేసిన కర్మఫలాన్ని తానే అనుభవిస్తాడు—అది శుభమైనా పాపమైనా; ఇతరులు భోక్తలుగా భావింపబడరు।

Verse 48

साधुत्वेनाथ चौर्येण कृष्या वा वाणिजेन वा । त्वमुपानयसे भोज्यं न मे चिन्ता प्रजायते

సద్గుణంతో అయినా దొంగతనంతో అయినా, వ్యవసాయంతో అయినా వ్యాపారంతో అయినా—నీవు నాకు భోజనం తెస్తావు; అందుకే నాకు చింత కలగదు।

Verse 49

तस्मान्नैतद्धृदि स्थाप्यं कर्मनिंद्यं करिष्यसि । यत्तस्यांशं प्रभोक्ता त्वं वयं सर्वे प्रभुंजकाः

కాబట్టి ఈ భావాన్ని హృదయంలో నిలుపుకోకు; నింద్యమైన కర్మను చేయకు—‘దాని భాగాన్ని నీవు భోగిస్తావు, మేమందరం కూడా భోగిస్తాము’ అని అనుకొని.

Verse 50

सूत उवाच । स एतद्वचनं श्रुत्वा व्याकुलेनान्त्तरात्मना । पप्रच्छ मातरं गत्वा तमेवार्थं प्रयत्नतः

సూతుడు పలికెను—ఆ మాటలు విని అతని అంతరాత్మ వ్యాకులమైంది. తల్లియొద్దకు వెళ్లి అదే విషయాన్ని ఎంతో ప్రయత్నంతో అడిగాడు.

Verse 51

ततस्तयापि तच्चोक्तं यत्पित्रा तस्य जल्पितम् । असामान्यं शुभे पापे कृत्ये तस्य द्विजोत्तमाः

అప్పుడు ఆమె కూడా అతని తండ్రి చెప్పినదే తెలిపింది—“ఓ ద్విజోత్తమా, అతని కృత్యం పుణ్యమైనా పాపమైనా అసాధారణమే.”

Verse 52

ततः पप्रच्छ तां भार्यां गत्वा दुःखसमन्वितः । साऽप्युवाच ततस्तादृक्पापं गुरुजनोद्भवम्

తర్వాత దుఃఖంతో నిండినవాడై భార్య వద్దకు వెళ్లి అడిగాడు. ఆమె కూడా చెప్పింది—“ఇలాంటి పాపం గురుజనుల పట్ల చేసిన అపచారంవల్ల పుడుతుంది.”

Verse 53

ततः स शोकसंतप्तः पश्चात्तापेन संयुतः । गर्हयन्नेव चात्मानं ययौ ते यत्र तापसाः

అనంతరం శోకంతో దగ్ధుడై, పశ్చాత్తాపంతో నిండినవాడై, తనను తానే గర్హించుకుంటూ ఆ తపస్వులు ఉన్న చోటుకు వెళ్లాడు.

Verse 54

ततः प्रणम्य तान्सर्वान्कृतांजलिपुटः स्थितः । गम्यतां गम्यतां विप्राः क्षम्यतां क्षम्यतां मम

అప్పుడు అతడు వారందరికి నమస్కరించి, అంజలి బట్టి నిలిచి ఇలా అన్నాడు— “వెళ్లండి, వెళ్లండి, ఓ విప్రులారా; నన్ను క్షమించండి, క్షమించండి.”

Verse 55

यन्मया मौर्ख्यमास्थाय युष्मन्निर्भर्त्सना कृता । सुपाप्मना विमूढेन तस्मात्कार्या क्षमाद्य मे

“నేను మూర్ఖత్వాన్ని ఆశ్రయించి మీపై దూషణ చేశాను—భ్రమించిన మహాపాపిని; అందువల్ల నేడు నన్ను క్షమించండి.”

Verse 56

युष्मदीयं वचः कृत्स्नं मद्गुरुभ्यां प्रजल्पितम् । भार्यया च द्विजश्रेष्ठास्तेन मे दुःखमागतम्

“ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా, మీ మాటలన్నిటిని నా గురువులు/పెద్దలు మరియు నా భార్య కూడా పునరుక్తి చేశారు; అందువల్ల నాకు దుఃఖం కలిగింది.”

Verse 57

तस्मात्कुर्वंतु मे सर्वे प्रसादं मुनिसत्तमाः । उपदेशप्रदानेन येन पापं क्षपाम्यहम्

“కాబట్టి, ఓ మునిసత్తములారా, మీరందరూ నాపై ప్రసాదం చూపండి—ఉపదేశం ప్రసాదించి—దాని ద్వారా నేను నా పాపాన్ని క్షయింపజేసుకోగలను.”

Verse 58

मया कर्म कृतं निंद्यं सदैव द्विजसत्तमाः । स्त्रियोऽपि च द्विजेंद्राश्च तापसाश्च विशेषतः

“ఓ ద్విజసత్తములారా, నేను నింద్యమైన కర్మ చేశాను—స్త్రీల పట్ల కూడా, ద్విజేంద్రుల పట్ల కూడా, ముఖ్యంగా తాపసుల పట్ల.”

Verse 59

ये ये दीनतरा लोका न समर्थाः प्रयोधितुम् । ते मया मुषिताः सर्वे न समर्थाः कदाचन

ప్రతిఘటించుటకైనా ప్రతీకారం తీర్చుటకైనా అశక్తులైన అతి దీనులైన వారందరినీ నేను దోచుకున్నాను; వారు ఎప్పుడూ నన్ను ఎదిరించలేకపోయారు।

Verse 60

कुटुम्बार्थं विमूढेन साधुसंगविवर्जिना । यथैव पठता शास्त्रं तन्मेऽद्य पतितं हृदि

కుటుంబార్థమేనని మోహగ్రస్తుడై, సాధుసంగం లేని నేను జీవితం నడిపాను; కాని నేడు శాస్త్రం చదువుతున్నట్లే దాని సత్యం నా హృదయంలో పడింది।

Verse 61

यदि न स्याद्भवद्भिर्मे दर्शनं चाद्य सत्तमाः । तदन्यान्यपि पापानि कर्ताहं स्यां न संशयः

హే సజ్జనశ్రేష్ఠులారా! నేడు మీ పవిత్ర దర్శనం నాకు కలగకపోయి ఉంటే, నిస్సందేహంగా నేను మరిన్ని పాపాలు చేస్తూనే ఉండేవాడిని।

Verse 62

तेषां मध्यगतश्चासीत्पुलहो नाम सन्मुनिः । हास्यशीलः स तं प्राह विप्लवार्थं द्विजोत्तमम्

వారిలో పులహ అనే సన్ముని ఉన్నాడు. హాస్యశీలుడైన అతడు, వ్యవహారంలో మలుపు తేవాలనే ఉద్దేశంతో, ఆ ద్విజోత్తమునితో పలికెను।

Verse 63

अहं ते कीर्तयिष्यामि मन्त्रमेकं सुशोभनम् । यं ध्यायञ्जप्यमानस्त्वं सिद्धिं यास्यसि शाश्वतीम्

నేను నీకు ఒక అతి శోభనమైన మంత్రాన్ని ప్రకటిస్తాను; దానిని ధ్యానించి జపిస్తూ నీవు శాశ్వతమైన, అచ్యుతమైన సిద్ధిని పొందుతావు।

Verse 64

जाटघोटेतिमन्त्रोऽयं सर्वसिद्धिप्रदायकः तमेनं जप विप्र त्वं दिवारात्रमतंद्रितः

‘జాటఘోటే’ అనే ఈ మంత్రం సమస్త సిద్ధులను ప్రసాదిస్తుంది. కాబట్టి ఓ బ్రాహ్మణా, ఆలస్యం విడిచి పగలు-రాత్రి దీనిని జపించు.

Verse 65

ततो यास्यसि संसिद्धिं दुर्लभां त्रिदशैरपि

అప్పుడు నీవు సంపూర్ణ సిద్ధిని పొందుతావు—అది దేవతలకైనా దుర్లభమైనది.

Verse 66

एवमुक्त्वाथ ते विप्रास्तीर्थयात्रां ततो ययुः । सोऽपि तत्रैव चौरस्तु स्थितो जपपरायणः

ఇలా చెప్పి ఆ బ్రాహ్మణులు తీర్థయాత్రకు వెళ్లిపోయారు. కానీ ఆ దొంగ అక్కడే ఉండి జపంలోనే పరాయణుడయ్యాడు.

Verse 67

अनन्यमनसा तेन प्रारब्धः स तदा जपः । यथाऽभवत्समाधिस्थो येनावस्थां परां गतः

అతడు ఏకాగ్ర మనస్సుతో అప్పుడే జపాన్ని ప్రారంభించాడు. అలా సమాధిస్థుడై, దాని ద్వారానే పరమ స్థితిని పొందాడు.

Verse 68

तस्यैवं स्मरमाणस्य तं मन्त्रं ब्राह्मणस्य च । निश्चलत्वं गतः कायः कार्ये च निश्चलः स्थितः

బ్రాహ్మణుడు ఉపదేశించిన ఆ మంత్రాన్ని ఇలా స్మరిస్తూ ఉండగా అతని దేహం నిశ్చలమైంది; సాధనలో కూడా అతడు అచలంగా నిలిచాడు.

Verse 69

ततः कालेन महता वल्मीकेन समावृतः । समंताद्ब्राह्मणश्रेष्ठा ध्यानस्थस्य महात्मनः

అనంతరం మహాకాలం గడిచిన తరువాత, ధ్యాననిమగ్నుడైన ఆ మహాత్ముడు—ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠులారా—చుట్టూరా వాల్మీకము (చీమల పుట్ట) చేత కప్పబడెను।

Verse 70

तौ मातापितरौ तस्य सा च भार्या मनस्विनी । याता मृत्युवशं सर्वे तमन्वेष्य प्रयत्नतः

అతని తల్లిదండ్రులు, అలాగే మనస్వినియైన భార్య కూడా—అతనిని యత్నపూర్వకంగా వెదుకుతూ—అందరూ మృత్యువశమునకు లోనయ్యారు।

Verse 71

न विज्ञातश्च तत्रस्थः संन्यस्तः स महाव्रतः । संसारभावनिर्मुक्तस्तस्मान्मुनिसमागमात्

అతడు అక్కడే ఉన్నా ఎవరికీ గుర్తుపడలేదు. సన్న్యాసం స్వీకరించిన ఆ మహావ్రతుడు మునిసమాగమం వలన సంసారభావముల నుండి విముక్తుడయ్యెను।

Verse 72

कस्यचित्त्वथ कालस्य तेन मार्गेण ते पुनः । तीर्थयात्राप्रसंगेन मुनयः समुपस्थिताः

కొంతకాలం తరువాత, తీర్థయాత్రా సందర్భమున, ఆ మునులు అదే మార్గమున మళ్లీ వచ్చి చేరిరి।

Verse 73

प्रोचुश्चैतद्द्विजाः स्थानं यत्र चौरेण संगमः । आसीद्वस्तेन रौद्रेण ब्राह्मणच्छद्मधारिणा

ఆ ద్విజ మునులు, బ్రాహ్మణ వేషం ధరించిన ఉగ్రుడైన క్రూర దొంగతో సంగమం జరిగిన ఆ స్థలమును సూచించిరి।

Verse 74

ततो वल्मीकमध्यस्थं शुश्रुवुर्निस्वनं च ते । जाटघोटेतिमंत्रस्य तस्यैव च महात्मनः

అప్పుడు వారు వల్మీకం మధ్యనుండి వినిపించిన నాదాన్ని విన్నారు; ఆ మహాత్ముడు ‘జాట-ఘోట’ అని మొదలయ్యే మంత్రాన్ని జపించుచుండెను।

Verse 75

अथ भूम्यां प्रहारास्ते सस्वनुः सर्वतोदिशम् । ते वल्मीकं ततो दृष्ट्वा तं चौरं तस्य मध्यगम्

తర్వాత వారి భూమిపై చేసిన దెబ్బలు అన్ని దిశలలో ప్రతిధ్వనించాయి. ఆపై వల్మీకాన్ని చూసి, దాని మధ్యన కూర్చున్న ఆ దొంగను వారు చూచిరి।

Verse 76

जपमानं तु तं मन्त्रं पुलहेन निवेदितः । हास्यरूपेण यस्तस्य सिद्धिं च द्विजसत्तमाः

ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా, పులహుడు ఉపదేశించిన—హాస్యరూపంగా ఇచ్చిన—ఆ మంత్రాన్నే అతడు జపించుచుండెను; అయినా అతనికి సిద్ధి కలిగెను।

Verse 77

यद्वा सत्यमिदं प्रोक्तमाचार्यैः शास्त्रदृष्टिभिः । स्तोकं सिद्धिकृते तस्य यस्मात्सिद्धिरुपस्थिता

లేదా శాస్త్రదృష్టి గల ఆచార్యులు చెప్పినది నిజమే: అతని సిద్ధికి కొద్దిపాటి సాధనమే చాలు, ఎందుకంటే సిద్ధి అతనికి ప్రత్యక్షమైంది।

Verse 78

मन्त्रे तीर्थे द्विजे देवे दैवज्ञे भेषजे गुरौ । यादृशी भावना यस्य सिद्धिर्भवति तादृशी

మంత్రంలో, తీర్థంలో, ద్విజునిలో, దేవునిలో, దైవజ్ఞునిలో, ఔషధంలో, గురువులో—ఎవరి భావన ఏ విధమో, సిద్ధి కూడా అట్లానే కలుగుతుంది।

Verse 79

अथ तं वीक्ष्य संसिद्धं कुमन्त्रेणापि तस्करम् । ते विप्रा विस्मयाविष्टाः कृपाविष्टा विशेषतः

అనంతరం ఆ దొంగను—దోషమున్న మంత్రంతో కూడ—పూర్తిగా సిద్ధుడై ఉన్నవాడిగా చూచి, ఆ బ్రాహ్మణులు ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయి, ముఖ్యంగా కరుణతో కదిలిపోయారు।

Verse 80

समाध्यर्हैस्ततो द्रव्यैस्तैलैस्तद्भेषजैरपि

అప్పుడు వారు సమాధికి యోగ్యమైన ద్రవ్యాలతో—నూనెలు మరియు ఆ ఔషధాలతో కూడ—అతనికి చికిత్స ప్రారంభించారు।

Verse 81

ममर्दुस्तस्य तद्गात्रं समाधिस्थं चिरं द्विजाः । ततः स चेतनां लब्धा आलोक्य च मुहुर्मुहुः । प्रोवाच विस्मयाविष्टस्तान्मुनीन्प्रकृतानिति

ద్విజులు దీర్ఘకాలం సమాధిలో ఉన్న అతని శరీరాన్ని మర్దనం చేశారు। ఆపై అతడు చైతన్యం పొందీ మళ్లీ మళ్లీ చూచి, ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయి, సాధారణ స్థితిలో ఉన్నట్లు కనిపించిన ఆ మునులతో పలికాడు।

Verse 82

लोहजंघ उवाच । किमर्थं न गता यूयं मया मुक्ता द्विजोत्तमाः । नाहं किंचिद्ग्रहीष्यामि युष्मदीयं कथंचन । कुटुंबार्थं यतस्तस्माद्व्रजध्वं स्वेच्छयाऽधुना

లోహజంఘుడు అన్నాడు—ఓ ద్విజోత్తములారా! నా చేత విడుదల చేయబడినప్పటికీ మీరు ఎందుకు వెళ్లలేదు? మీది ఏదీ నేను ఏ విధంగానూ తీసుకోను. అది మీ కుటుంబార్థమే కాబట్టి, ఇప్పుడు మీ ఇష్టమొచ్చినట్లు వెళ్లండి।

Verse 83

मुनय ऊचुः । चिरकालाद्वयं प्राप्ताः पुनर्भ्रांत्वाऽत्र कानने । समाधिस्थेन न ज्ञातः कालोऽतीतस्त्वया बहु

మునులు అన్నారు—చాలా కాలం తర్వాత మేము మళ్లీ ఈ అరణ్యంలో తిరుగుతూ ఇక్కడికి వచ్చాము. నీవు సమాధిలో ఉండటం వల్ల ఎంతో కాలం గడిచిపోయింది—నీకు తెలియలేదు।

Verse 84

तौ मातापितरौ वृद्धौ त्वया मुक्तौ क्षयं गतौ । त्वं च संसिद्धिमापन्नः परामस्मत्प्रसादतः

ఆ ఇద్దరు—నీ వృద్ధ తల్లిదండ్రులు—నీ చేత విముక్తులై తమ అంత్యగతిని పొందారు. నీవు మా ప్రసాదముచే పరమసిద్ధిని పొందితివి.

Verse 85

वल्मीकांतः स्थितो यस्मात्संसिद्धिं परमां गतः । वल्मीकिर्नाम विख्यातस्तस्माल्लोके भविष्यसि

నీవు వల్మీకము (చీమగుట్ట) అంచున నిలిచి పరమసిద్ధిని పొందినందున, లోకంలో ‘వాల్మీకి’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడవుతావు.

Verse 86

अत्रस्थेन यतो मुष्टास्त्वया लोकाः पुरा द्विज । मुखाराख्यं ततस्तीर्थमेतत्ख्यातिं गमिष्यति

ఓ ద్విజా! నీవు ఇక్కడ నివసిస్తూ పూర్వం ప్రజలను దోచినందున, ఈ తీర్థం ‘ముఖారా’ అనే నామంతో ఖ్యాతిని పొందును.

Verse 87

येऽत्र स्नानं करिष्यंति श्रावण्यां श्रद्धया द्विजाः । क्षालयिष्यंति ते पापं चौर्य कर्मसमुद्भवम्

శ్రావణమాసంలో శ్రద్ధతో ఇక్కడ స్నానం చేసే ద్విజులు, దొంగతనకర్మ నుండి పుట్టిన పాపాన్ని కడిగి వేయుదురు.

Verse 88

सूत उवाच । एवमुक्त्वाथ ते विप्रास्तमामंत्र्य मुनिं ततः । प्रणतास्तेन संजग्मुर्वांछिताशां ततः परम्

సూతుడు పలికెను—ఇట్లు చెప్పి ఆ ద్విజులు ఆ మునిని అనుమతి కోరుకొని, నమస్కరించి, తరువాత ముందుకు వెళ్లిరి; వారి అభీష్టాలు సిద్ధించెను.

Verse 89

तपःस्थः सोऽपि तत्रैव वाल्मीकिरिति यः स्मृतः

అతడూ అక్కడే తపస్సులో స్థిరుడై నిలిచెను—‘వాల్మీకి’ అని స్మరింపబడువాడు.

Verse 90

मुनीनां प्रवरः श्रेष्ठः संजातश्च ततः परम् । अद्यापि तिष्ठते मूर्तः स तत्रस्थो मुनीश्वरः

ఆ తరువాత మునులలో అగ్రగణ్యుడైన పరమశ్రేష్ఠ ముని అవతరించెను. నేటికీ ఆ మునీశ్వరుడు మూర్తిమంతుడై అక్కడే నివసించుచున్నాడు.

Verse 91

यस्तं प्रपूजयेद्भक्त्या स कविर्जायते भुवम् । अष्टम्यां च विशेषेण सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः

ఎవడు భక్తితో ఆయనను పూజించునో, వాడు భూమిపై కవిగా జన్మించును. ముఖ్యంగా అష్టమీనాడు, సమ్యక్ శ్రద్ధతో యుక్తుడైతే ఫలం నిశ్చయం.

Verse 124

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये मुखारतीर्थोत्पत्तिवर्णनंनाम चतुर्विंशत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీస్కంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతి-సాహస్రీ సంహితలో, షష్ఠ నాగరఖండంలో, హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో ‘ముఖారతీర్థోత్పత్తి-వర్ణనం’ అనే 124వ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.