Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

Devanagari script

पुत्रपौत्रसुभृत्याढ्यो दीर्घायू रोगवर्जितः । ब्राह्मणानां प्रसादेन मम वाक्याद्भविष्यति

Transliteration

putrapautrasubhṛtyāḍhyo dīrghāyū rogavarjitaḥ | brāhmaṇānāṃ prasādena mama vākyādbhaviṣyati

Translation

బ్రాహ్మణుల ప్రసాదంతో, నా వాక్యబలంతో అతడు పుత్ర-పౌత్రులు మరియు సత్పరిచారకులతో సమృద్ధుడై, దీర్ఘాయుష్మంతుడై, రోగరహితుడై ఉంటాడు।

Word by Word

• पुत्रपौत्रसुभृत्याढ्यः: rich in sons, grandsons, and good servants
• पुत्रपौत्रसुभृत्याढ्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पुत्र + पौत्र + सुभृत्य + आढ्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (पुत्र-पौत्र-सुभृत्यैः आढ्यः = ‘rich in sons, grandsons, and good servants’)

• दीर्घायुः: long-lived
• दीर्घायुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दीर्घ + आयुस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (‘दीर्घम् आयुः यस्य’)

• रोगवर्जितः: free from disease
• रोगवर्जितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: रोग + वर्जित (कृदन्त; √वृज्/√वर्ज् (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (रोगैः वर्जितः = free from diseases); क्त-कृदन्त

• ब्राह्मणानाम्: of Brahmins
• ब्राह्मणानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• प्रसादेन: by the grace
• प्रसादेन: Karana/Hetu (Instrument/Cause/करण/हेतु)
• Type: Noun
• Root: प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन; करण/हेतु-अर्थे (instrumental of cause/means)

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th case), एकवचन; सर्वनाम

• वाक्यात्: from (my) word/statement
• वाक्यात्: Hetu/Apadana (Cause/Source/हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th case), एकवचन; हेत्वर्थे (ablative of cause: ‘from/through my statement’)

• भविष्यति: will be / will happen
• भविष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लृट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

A king/ruler instructing his heirs and retainers

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Brahmins bestow blessings on a patron/protector; imagery of flourishing household—children, attendants, and symbols of health and longevity (āyur-śrī).

Characters & Entities

• Brāhmaṇas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Wellbeing and continuity of lineage are linked to receiving the goodwill of dharmic communities through righteous protection.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Within the Śaṅkhatīrtha-centered Tīrthamāhātmya narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

No separate rite; it emphasizes the blessing (prasāda) that follows sustained protection of Brahmins.