Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 10

Devanagari script

अजेयः सर्वशत्रूणां प्रतापी स्फी तिसंयुतः । भविष्यति न सन्देहो ब्राह्मणानां स पालनात्

Transliteration

ajeyaḥ sarvaśatrūṇāṃ pratāpī sphī tisaṃyutaḥ | bhaviṣyati na sandeho brāhmaṇānāṃ sa pālanāt

Translation

అతడు సమస్త శత్రువులచే అజేయుడై, పరాక్రమశాలియై, శ్రీ-సంపదలతో యుక్తుడై ఉంటాడు—ఇందులో సందేహం లేదు; బ్రాహ్మణుల రక్షణ వల్లనే ఇది కలుగుతుంది।

Word by Word

• अजेयः: invincible
• अजेयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अजेय (कृदन्त; √जि (धातु) + अ- उपसर्ग/निषेध + यत् प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; यत्-कृदन्त (gerundive/future passive participle) — ‘अजेयः’ = ‘जेतुं अशक्यः’ (invincible)

• सर्वशत्रूणाम्: of all enemies
• सर्वशत्रूणाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व + शत्रु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case), बहुवचन; समासः—कर्मधारयः (‘सर्वे च ते शत्रवः’)

• प्रतापी: powerful, valiant
• प्रतापी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्रतापिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; विशेषण

• स्फीतिसंयुतः: endowed with prosperity
• स्फीतिसंयुतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्फीति + संयुत (कृदन्त; √युज् (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (स्फीत्या संयुतः); क्त-कृदन्त (past passive participle)

• भविष्यति: will become / will be
• भविष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• सन्देहः: doubt
• सन्देहः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सन्देह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• ब्राह्मणानाम्: of Brahmins
• ब्राह्मणानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• पालनात्: from (the act of) protecting
• पालनात्: Hetu/Apadana (Cause/Source/हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: पालन (प्रातिपदिक; √पाल् (धातु) + ल्युट्/अन)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th case), एकवचन; अपादान/हेतु-अर्थे (ablative of cause)

Speaker

A king/ruler instructing his heirs and retainers

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A righteous protector/king stands at the gate of a sacred town, offering protection to venerable Brahmins; enemies retreat; Lakṣmī-like prosperity imagery appears as auspicious signs.

Characters & Entities

• Brāhmaṇas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Protection of dharma-bearers is portrayed as the hidden source of victory, authority, and prosperity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The benefits are stated within the Śaṅkhatīrtha episode of the Tīrthamāhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Not a ritual; a results-statement (phalaśruti) tied to the duty of protecting Brahmins.