Adhyaya 1

Verse 1

। ओंनमः पुरुषोत्तमाय । अथ स्कान्दे महापुराणे षष्ठनागरखण्डप्रारम्भः । व्यास उवाच । स धूर्जटि जटाजूटो जायतां विजयाय वः । यत्रैकपलितभ्रांतिं करोत्यद्यापि जाह्नवी

ఓం పురుషోత్తమునకు నమస్కారం. ఇప్పుడు స్కంద మహాపురాణంలోని షష్ఠ నాగరఖండము ప్రారంభమగుచున్నది. వ్యాసుడు పలికెను—జటాజూటధారి ధూర్జటి (శివుడు) మీ విజయానికి కారణమగుగాక; ఆయన సన్నిధిలో జాహ్నవీ (గంగా) నేటికీ ఒక్క తెల్ల వెంట్రుక భ్రమను కలిగించుచున్నది।

Verse 2

ऋषय ऊचुः । हरस्य पूज्यते लिंगं कस्मादतन्महामते । विशेषात्संपरित्यज्य शेषांगानि सुरासुरैः

ఋషులు పలికిరి—హే మహామతీ, హరుని (శివుని) ఇతర అవయవాలను విడిచి, ప్రత్యేకంగా దేవాసురులు ఆయన లింగాన్నే ఎందుకు పూజించుచున్నారు?

Verse 3

तस्मादेतन्महाबाहो यथावद्वक्तुमर्हसि । सांप्रतं सूत कार्त्स्न्येन परं कौतूहलं हि नः

అందువల్ల, హే మహాబాహో, దీనిని యథావిధిగా చెప్పవలసినవారు మీరు. హే సూతా, ఇప్పుడేమో మాకు సంపూర్ణంగా వినాలనే పరమ కుతూహలం కలిగియున్నది।

Verse 4

सूत उवाच । प्रश्नभारो महानेष यो भवद्भिरुदाहृतः । कीर्तयिष्ये तथाप्येनं नमस्कृत्य स्वयंभुवे

సూతుడు పలికెను—మీరు ఉద్ఘాటించిన ఈ ప్రశ్న మహత్తరమైన భారమైంది. అయినప్పటికీ, స్వయంభూ ప్రభువుకు నమస్కరించి నేను దీనిని వర్ణించెదను।

Verse 5

आनर्तविषये चास्ति वनं मुनिजनाश्रयम् । मनोज्ञं सर्वसत्त्वानां सर्वर्तुफलितद्रुमम्

ఆనర్త దేశంలో మునుల ఆశ్రయమైన ఒక వనం ఉంది; అది సమస్త జీవులకు మనోహరమైనది, అక్కడి వృక్షాలు అన్ని ఋతువులలోనూ ఫలములతో నిండియుంటాయి।

Verse 6

तत्राश्रमपदं रम्यं सौम्यसत्त्वनिषेवितम् । अस्ति तापससंकीर्णं वेदध्वनिविराजितम्

అక్కడ ఒక రమ్యమైన ఆశ్రమస్థానం ఉంది; అది సౌమ్యస్వభావులైన సత్పురుషులచే సేవింపబడుతుంది. అది తపస్వులతో నిండివుండి, వేదపాఠ ధ్వనితో విరాజిల్లుతుంది.

Verse 7

अब्भक्षैर्वायुभक्षैश्च शीर्णपर्णाशिभिस्तथा । दन्तोलूखलिभिर्विप्रैः सेवितं चाश्मकुट्टकैः

ఆ పవిత్ర వనం ఘోరవ్రతధారులైన విప్రులచే సేవింపబడింది—కొంతమంది జలాహారులు, కొంతమంది వాయుభక్షులు, మరికొందరు రాలిన ఆకులనే భుజించేవారు; కొందరు దంతాలనే ఉఖలిలా చేసుకొని తపించేవారు, ఇంకొందరు రాతిపై కొట్టి చేసిన ధాన్యంతో జీవించేవారు.

Verse 8

स्नानहोमपरैश्चैव जपस्वाध्यायतत्परैः । वानप्रस्थैस्त्रिदण्डैश्च हंसैश्चापि कुटीचरैः

ఆ స్థలం స్నానము, హోమము చేయుటలో నిమగ్నులైనవారితో, జపము మరియు స్వాధ్యాయములో తత్పరులైనవారితో కూడ నిండివుండేది—వానప్రస్థులతో, త్రిదండీ సన్యాసులతో, హంసస్వరూప మునులతో, కూటీచర తపస్వులతో కూడ.

Verse 9

स्नातकैर्यतिभिर्दान्तैस्तथा पंचाग्निसाधकैः । कस्यचित्त्वथ कालस्य भगवांस्त्रिपुरांतकः

ఆ ఆశ్రమవనం స్నాతకులు, దాంత యతులు, అలాగే పంచాగ్ని సాధకులతో నిండివుండేది. ఆపై కొంతకాలం గడిచిన తరువాత భగవాన్ త్రిపురాంతకుడు—త్రిపుర సంహారకుడు—(అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యాడు).

Verse 10

सतीवियोगसंतप्तो भ्रममाण इतस्ततः । तस्मिन्वने समायातः सौम्यसत्त्वनिषेविते

సతీ వియోగవేదనతో దగ్ధుడై, ఇటూ అటూ సంచరిస్తూ, సౌమ్యశాంత సత్త్వులచే సేవింపబడే ఆ వనానికి ఆయన చేరుకున్నాడు.

Verse 11

क्रीडंति नकुला यत्र सार्धं सर्पैःप्रहर्षिताः । पञ्चाननाश्च मातंगैर्वृषदंशास्तथाखुभिः । काकाः कौशिकसंघैश्च वैरभावविवर्जिताः

అక్కడ ముంగిసలు సర్పాలతో కలిసి హర్షంతో క్రీడించేవి; సింహాలు ఏనుగులతో; కాటు వేసే జీవులు ఎలుకలతో; కాకులు గుడ్లగూబల గుంపులతో—అన్నీ వైరం లేనివిగా ఉండేవి।

Verse 12

ततश्च भगवान्रुद्रो दृष्ट्वाश्रमपदं तदा । नग्नः कपालमादाय भिक्षार्थं प्रविवेश सः

అనంతరం భగవాన్ రుద్రుడు ఆ ఆశ్రమస్థానాన్ని చూసి, నగ్నుడై చేతిలో కపాలపాత్రం ధరించి భిక్షార్థం అక్కడ ప్రవేశించాడు।

Verse 13

अथ तस्य समालोक्य रूपं गात्रसमुद्भवम् । अदृष्टपूर्वं तापस्यः सर्वाः कामवशं गताः

ఆపై ఆయన దేహసౌందర్యం—ఇంతకు ముందు ఎప్పుడూ చూడని ఆ రూపాన్ని చూసి—ఆ తాపసీ స్త్రీలందరూ కామవశులయ్యారు।

Verse 14

गृहकर्म परित्यज्य गुरुशुश्रूषणानि च । मिथः संभाषणं चक्रुः स्थानेस्थाने च ताः स्थिताः

గృహకార్యాలను, గురువుల సేవను కూడా విడిచి, వారు చోటుచోట నిలబడి పరస్పరం సంభాషించసాగారు।

Verse 15

एका सा कापि धन्या या चक्रे तस्यावगूहनम् । विश्रब्धा सर्वगात्रेषु तापसस्य महात्मनः

వారిలో ఒక స్త్రీ తాను ధన్యురాలినని భావించి, నిస్సంకోచంగా ఆ మహాత్మ తాపసుని సర్వాంగాలతో హత్తుకొని ఆలింగనం చేసింది।

Verse 16

तथान्याः कौतुकाविष्टा धावंत्यः सर्वतोदिशम् । दृश्यंते तं समुद्दिश्य विस्तारितविलोचनाः

అలాగే ఇతర స్త్రీలు కుతూహలావేశంతో అన్ని దిశలకూ పరుగెత్తారు; అతనినే లక్ష్యంగా చేసుకొని విస్తారమైన నేత్రాలతో పరుగెత్తుతూ కనిపించారు।

Verse 17

काश्चिदर्द्धानुलिप्तांग्यः काश्चिदेकांजितेक्षणाः । अर्धसंयमितैः कैशैस्तथान्यास्त्यक्तबालकाः

కొంతమంది స్త్రీల శరీరానికి సగమే లేపనం పూయబడి ఉంది, కొంతమందికి ఒక్క కన్నుకే అంజనం వేసి ఉంది; కొందరి జుట్టు సగమే కట్టబడి, మరికొందరు భయంతో పిల్లలను వదిలి పరుగెత్తారు।

Verse 18

एवमालोक्यमानः स कामिनीभिर्महेश्वरः । बभ्राम राजमार्गेण भिक्षां देहीति कीर्तयन्

స్త్రీలచే ఇలా తిలకింపబడుతూ మహేశ్వరుడు రాజమార్గమున సంచరిస్తూ ‘భిక్షం దేహి’ అని ప్రకటించాడు।

Verse 19

अथ ते मुनयो दृष्ट्वा तं तथा विगतांबरम् । कामोद्भवकरंस्त्रीणां प्रोचुः कोपारुणेक्षणाः

అప్పుడు మునులు అతనిని అలా నిర్వస్త్రుడిగా చూచి—స్త్రీలలో కామోద్రేకం కలిగించువాడని—కోపంతో ఎర్రబడిన కన్నులతో పలికారు।

Verse 20

यस्मात्पाप त्वयास्माकमाश्रमोऽयं विडंबितः । तस्माल्लिंगं पतत्वाशु तवैव वसुधातले

‘ఓ పాపీ! నీవు మా ఆశ్రమాన్ని అవమానించి పరిహసించితివి; కనుక నీ లింగము వెంటనే ఈ భూమితలమున పడుగాక!’

Verse 21

एतस्मिन्नंतरे भूमौ लिंगं तस्य पपात तत् । भित्त्वाथ धरणीपृष्ठं पातालं प्रविवेश ह

అదే క్షణంలో ఆయన లింగం భూమిపై పడింది; భూమి పైపొరను చీల్చుకొని పాతాళంలో ప్రవేశించింది.

Verse 22

सोऽपि लिंगपरित्यक्तो लज्जायुक्तो महेश्वरः । गर्तां गुर्वीं समाश्रित्य भ्रूणरूपः समाविशत्

లింగం విడిచిపెట్టబడిన మహేశ్వరుడు లజ్జతో కూడి, ఒక లోతైన గోతిని ఆశ్రయించి భ్రూణరూపం ధరించి అందులో ప్రవేశించాడు.

Verse 23

अथ लिंगस्य पातेन त्रैलोक्यभयशंसिनः । उत्पाता दारुणास्तस्थुः सर्वत्र द्विजसत्तमाः

తర్వాత లింగ పతనంతో త్రిలోక భయాన్ని సూచించే భయంకర ఉపద్రవాలు ఎక్కడికక్కడ ఉద్భవించాయి, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా.

Verse 24

शीर्यते गिरिशृङ्गाणि पतंत्युल्का दिवापि च । त्यजंति सागराः सर्वे मर्यादां च शनैः शनैः

పర్వత శిఖరాలు కూలిపోతున్నాయి, పగలు కూడా ఉల్కలు పడుతున్నాయి; అన్ని సముద్రాలు క్రమంగా తమ హద్దులను విడిచిపెడుతున్నాయి.

Verse 25

अथ देवगणाः सर्वे भयसंत्रस्तमानसाः । शक्रविष्णुमुखा जग्मुर्यत्र देवः पितामहः

అప్పుడు భయంతో కలవరపడిన సమస్త దేవగణాలు—శక్రుడు, విష్ణువు మొదలైనవారి నాయకత్వంలో—దేవ పితామహుడు బ్రహ్మ ఉన్న చోటికి వెళ్లారు.

Verse 26

प्रोचुश्च प्रणताः स्तुत्वा स्तोत्रैः सुश्रुतिसंभवैः । त्रैलोक्ये सृष्टिरूपं यत्कमलासनसंस्थितम्

వారు నమస్కరించి, వేదసంభవమైన స్తోత్రాలతో స్తుతించి పలికిరి—త్రిలోకముల సృష్టిరూపుడై కమలాసనమున ఆసీనుడైనవానిని।

Verse 27

किमिदं किमिदं देव वर्तते ह्यधरोत्तरम् । त्रैलोक्यं सकलं येन व्याकुलत्वमुपागतम्

ఇది ఏమిటి, ఇది ఏమిటి, ఓ దేవా! ఇంత అధరోత్తరంగా ఎందుకు జరుగుతోంది? దీనివల్ల సమస్త త్రిలోకం వ్యాకులమైంది.

Verse 28

प्रलयस्येव चिह्नानि दृश्यंते पद्मसंभव । किं सांप्रतमकालेऽपि भविष्यति परिक्षयः

హే పద్మసంభవా! ప్రళయసదృశ లక్షణాలు కనిపిస్తున్నాయి. ఇప్పుడు అకালে కూడా పరिक्षయం—వినాశం—సంభవించునా?

Verse 29

सर्वेषां सुरमर्त्यानां दैत्यानां मन्त्रकोविदः । गतिर्भयार्तदेहानां सर्वलोकपितामहः

దేవులు, మానవులు, దైత్యులు—అందరికీ ఆయన మంత్రసలహాలో నిపుణుడు; భయార్తులైన దేహధారులకు గతి-శరణం సర్వలోకపితామహుడు (బ్రహ్మ)యే.

Verse 30

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा देवानां चतुराननः । उवाच सुचिरं ध्यात्वा ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा

దేవుల ఆ మాటలు విని చతురాననుడు చాలాసేపు ధ్యానించి, దివ్యచక్షువుతో విషయాన్ని గ్రహించి తరువాత పలికెను.

Verse 31

प्रलयस्य न कालोऽयं सांप्रतं सुरसत्तमाः । शृणुध्वं यन्निमित्तोत्था महोत्पाता भवन्त्यमी

హే దేవశ్రేష్ఠులారా! ఇది ప్రళయకాలము కాదు. వినుడి—ఒక నిర్దిష్ట కారణమునుండి ఈ మహోత్పాతములు ఉద్భవించాయి.

Verse 32

ऋषिभिः पातितं लिंगं देवदेवस्य शूलिनः । शापेनानर्तके देशे कलत्रार्थे महात्मभिः

దేవదేవుడైన శూలినుని లింగమును ఋషులు పడగొట్టిరి; మహాత్ములైన మునుల శాపముచేత, అనర్తక దేశమున, భార్యాసంబంధ విషయమునిమిత్తముగా।

Verse 33

तेनैतद्व्याकुलीभूतं त्रैलोक्यं सचराचरम् । तस्माद्गच्छामहे तत्र यत्र देवो महेश्वरः

దానివల్ల చరాచరములతో కూడిన సమస్త త్రిలోకము వ్యాకులమైంది. కావున దేవుడైన మహేశ్వరుడు ఉన్న చోటికి మనము వెళ్లుదాం.

Verse 34

येनास्मद्वचनाच्छीघ्रं तल्लिंगं निदधाति सः । नो चेद्भविष्यति व्यक्तमकाले चापि संक्षयः । त्रैलोक्यस्यापि कृत्स्नस्य सत्यमेतन्मयोदितम्

మన వచనమును గౌరవించి ఎవడు శీఘ్రముగా ఆ లింగమును పునఃస్థాపించునో, వాడే ఆ భయమును నివారించును. లేకపోతే కాలముకాకముందే సమస్త త్రిలోకమునకు స్పష్టమైన సంహారం సంభవించును—ఇది నేను పలికిన సత్యము.

Verse 35

अथ देवगणाः सर्वे ब्रह्मविष्णुपुरःसराः । आदित्या वसवो रुद्रा विश्वेदेवास्तथाश्विनौ

అప్పుడు బ్రహ్మా, విష్ణువులను ముందుగా చేసుకొని సమస్త దేవగణములు—ఆదిత్యులు, వసువులు, రుద్రులు, విశ్వేదేవులు మరియు ఇద్దరు అశ్వినులు—(సమవేతమయ్యిరి).

Verse 36

प्रजग्मुस्त्वरितास्तत्र यत्र देवो महेश्वरः । गर्तामध्यगतः सुप्तो लज्जया परया वृतः

వారు వేగంగా ఆ స్థలానికి వెళ్లారు; అక్కడ దేవుడు మహేశ్వరుడు గర్తమధ్యంలో శయనించి, నిద్రిస్తూ, పరమ లజ్జతో ఆవరించబడి ఉన్నాడు।

Verse 37

देवा ऊचुः । नमस्ते देवदेवेश भक्तानामभयप्रद । नमस्ते जगदाधार शशिराजितशेखर

దేవులు పలికిరి—హే దేవదేవేశా! భక్తులకు అభయప్రదాతా! నీకు నమస్కారం. హే జగదాధారా! చంద్రరాజు శిరస్సుపై విరాజిల్లువాడా! నీకు నమస్కారం।

Verse 38

त्वं यज्ञस्त्वं वषट्कारस्त्वमापस्त्वं मही विभो । त्वया सृष्टमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्

నీవే యజ్ఞము, నీవే వషట్కారము; నీవే జలము, నీవే భూమి, హే విభో. నీచేతనే ఈ సమస్త త్రైలోక్యం—చరాచర సమేతంగా—సృష్టింపబడింది।

Verse 39

त्वं पासि च सुरश्रेष्ठ तथा नाशं नयिष्यसि । त्वं विष्णुस्त्वं चतुर्वक्त्रस्त्वं चंद्रस्त्वं दिवाकरः

హే సురశ్రేష్ఠా! నీవే పోషిస్తావు, అలాగే నీవే లయానికి నడిపిస్తావు. నీవే విష్ణువు, నీవే చతుర్వక్త్రుడు (బ్రహ్మ); నీవే చంద్రుడు, నీవే దివాకరుడు (సూర్యుడు)।

Verse 40

त्वया विना महादेव न किंचिदिह विद्यते । अपि कृत्वा महत्पापं नरो देव धरातले

హే మహాదేవా! నీ లేకుండా ఇక్కడ ఏదియు లేదు. హే దేవా! భూమిపై ఏ మనిషి మహాపాపం చేసినా—

Verse 41

तव नामापि संकीर्त्य प्रयाति त्रिदिवालयम् । महादेव महादेव महादेवेति कीर्तनात्

హే మహాదేవా! నీ నామాన్ని మాత్రమే సంకీర్తించినా మనుడు త్రిదివధామాన్ని చేరుతాడు. ‘మహాదేవ, మహాదేవ, మహాదేవ’ అని కీర్తించుటవలన।

Verse 42

कोटयो ब्रह्महत्यानामगम्यागमकोटयः । सद्यः प्रलयमायांति महादेवेति कीर्तनात्

బ్రహ్మహత్య వంటి పాపాల కోట్లు, ఇంకా చేరలేనంత భయంకరమైన ఇతర పాపాల కోట్లు కూడా—‘మహాదేవ’ అని కీర్తించగానే క్షణంలో లయమవుతాయి।

Verse 43

विप्रो यथा मनुष्याणां नदीनां वा महार्णवः । तथा त्वं सर्वदेवानामाधिपत्ये व्यवस्थितः

మనుష్యులలో బ్రాహ్మణుడు శ్రేష్ఠుడైనట్లు, నదులలో మహాసముద్రం శ్రేష్ఠమైనట్లు, అలాగే నీవు సమస్త దేవతలపై అధిపత్యంలో స్థితుడవు।

Verse 44

नक्षत्राणां यथा चंद्रः प्रदीप्तानां दिवाकरः । तथा त्वं सर्वदेवानामाधिपत्ये व्यवस्थितः

నక్షత్రాలలో చంద్రుడు శ్రేష్ఠుడైనట్లు, ప్రకాశించువాటిలో దివాకరుడు (సూర్యుడు) శ్రేష్ఠమైనట్లు, అలాగే నీవు సమస్త దేవతలపై అధిపత్యంలో స్థితుడవు।

Verse 45

धातूनां कांचनं यद्वद्गंधर्वाणां च नारदः । तथा त्वं सर्वदेवानामाधिपत्ये व्यवस्थितः

ధాతువులలో కాంచనం (బంగారం) శ్రేష్ఠమైనట్లు, గంధర్వులలో నారదుడు శ్రేష్ఠుడైనట్లు, అలాగే నీవు సమస్త దేవతలపై అధిపత్యంలో స్థితుడవు।

Verse 46

ओषधीनां यथा सस्यं नगानां हेमपर्वतः । तथा त्वं सर्वदेवानामाधिपत्ये व्यवस्थितः

ఔషధుల్లో యథా ధాన్యం శ్రేష్ఠమో, పర్వతాల్లో హేమపర్వతం యథా శ్రేష్ఠమో, అలాగే మీరు సమస్త దేవతలపై అధిపత్యంలో స్థితులై ఉన్నారు।

Verse 47

तस्मात्कुरु प्रसादं नः सर्वेषां च नृणां विभो । संधारय पुनर्लिंगं स्वकीयं सुरसत्तम

కాబట్టి, హే విభో, మాపై మరియు సమస్త మనుష్యులపై కృప చూపండి। హే సురశ్రేష్ఠా, మీ స్వకీయ పవిత్ర లింగాన్ని మరల ధరిచి, దానిని మళ్లీ సంధారించండి।

Verse 48

नोचेज्जगत्त्रयं देव नूनं नाशममुपेष्यति । यद्येतद्भूतले लिङ्गं पतति स्थास्यति प्रभो

లేకపోతే, హే దేవా, త్రిలోకం నిశ్చయంగా నాశానికి లోనవుతుంది, హే ప్రభో—ఈ లింగం భూతలంపై పడి అక్కడే నిలిచిపోతే।

Verse 49

सूत उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा भगवान्बृषभध्वजः । प्रोवाच प्रणतान्सर्वांस्तान्देवान्व्रीडयान्वितः

సూతుడు అన్నాడు—వారి మాటలు విని, వృషభధ్వజుడైన భగవాన్, తన ఎదుట నమస్కరించి ఉన్న ఆ దేవతలతో లజ్జాభావమిశ్రిత సంకోచంతో పలికాడు।

Verse 50

मया सतीवियोगार्तियुक्तेन सुरसत्तम । लिंगमेतत्परित्यक्तं शापव्याजाद्द्विजन्मनाम्

హే సురశ్రేష్ఠా, సతీ వియోగవేదనతో వ్యాకులుడనై నేను ఈ లింగాన్ని పరిత్యజించాను—ద్విజుల శాపాన్ని నెపంగా చేసుకొని।

Verse 51

कोऽलं पातयितुं लिंगं ममैतद्भुवनत्रये । देवो वा ब्राह्मणो वापि वेत्थ यूयमपि स्फुटम्

త్రిలోకములలో నా ఈ లింగమును పడగొట్టగలవాడు ఎవడు—దేవుడైనా బ్రాహ్మణుడైనా? మీరు కూడ ఇది స్పష్టంగా తెలుసుకొనియున్నారు।

Verse 52

तस्मान्नैव धरिष्यामि लिंगमेतद्धरातलात् । किमनेन करिष्यामि भार्यया परिवर्जितः

కాబట్టి భూతలమున ఈ లింగమును నేను ఇక ధారించను. భార్యలేని నేను దీనితో ఏమి చేయగలను?

Verse 53

देवा ऊचुः । तव कांता सती नाम या मृता प्राक्सुरोत्तम । सा जाता मेनकागर्भे गौरी नाम हिमाचलात्

దేవులు పలికిరి—ఓ దేవోత్తమా! పూర్వము మరణించిన నీ ప్రియ సతీ, మేనక గర్భమున పునర్జన్మించింది; హిమాచలుని కుమార్తె ‘గౌరీ’ అనే నామముతో।

Verse 54

भविष्यति पुनर्भार्या तवैव त्रिपुरांतक । तस्माल्लिंगं समादाय कुरु क्षेमं दिवौकसाम्

ఓ త్రిపురాంతకా! ఆమె మళ్లీ నీ భార్యగానే అవుతుంది. కాబట్టి లింగమును సమాదాయము చేసి, స్వర్గవాసుల క్షేమమును కలుగజేయుము।

Verse 55

देवदेव उवाच । अद्यप्रभृति मे लिंगं यदि देवा द्विजातयः । पूजयंति प्रयत्नेन तर्हीदं धारयाम्यहम्

దేవదేవుడు పలికెను—ఈ దినమునుండి దేవులు మరియు ద్విజులు నా లింగమును శ్రద్ధతో, ప్రయత్నముతో పూజించితే, అప్పుడు నేనే దీనిని ధరిస్తాను।

Verse 56

ब्रह्मोवाच । अहं तव स्वयं लिंगं पूजयिष्यामि शंकर । तथान्ये विबुधाः सर्वे किं पुनर्भुवि मानवाः

బ్రహ్ముడు పలికెను—హే శంకరా! నేను స్వయంగా నీ లింగాన్ని పూజించెదను; అలాగే ఇతర సమస్త దేవతలూ పూజింతురు—అయితే భూమిపై మనుష్యులు మరింతగా పూజింతురు.

Verse 57

ततः प्रविश्य पातालं देवैः सार्धं पितामहः । स्वयमेवाकरोत्पूजां तस्य लिंगस्य भक्तितः

అనంతరం పితామహుడు బ్రహ్ముడు దేవులతో కలిసి పాతాళంలో ప్రవేశించి, భక్తితో స్వయంగా ఆ పవిత్ర లింగానికి పూజ నిర్వహించెను.

Verse 58

तस्मादनंतरं विष्णुः श्रद्धापूतेन चेतसा । तथान्ये विबुधाः सर्वे शक्राद्याः श्रद्धयान्विताः

అనంతరం వెంటనే విష్ణువు శ్రద్ధతో పవిత్రమైన చిత్తంతో పూజ చేసెను; అలాగే శక్రుడు (ఇంద్రుడు) మొదలైన ఇతర సమస్త దేవతలూ శ్రద్ధాన్వితులై పూజించిరి.

Verse 59

ततस्तुष्टो महादेवः पितामहमिदं वचः । प्रोवाच वासुदेवं च विनयावनतं स्थितम्

అప్పుడు సంతోషించిన మహాదేవుడు పితామహునితో ఈ వాక్యములు పలికెను; అలాగే వినయంతో వంగి నిలిచిన వాసుదేవుని (విష్ణువును) కూడ పలికెను.

Verse 60

भवद्भ्यां परितुष्टोऽस्मि तस्मान्मत्तः प्रगृह्यताम् । वरमिष्टं महाभागौ यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

నేను మీ ఇద్దరిపై పూర్తిగా ప్రసన్నుడనై ఉన్నాను; కావున, హే మహాభాగులారా, నన్ను నుండి మీకు ఇష్టమైన వరాన్ని స్వీకరించండి—అది అత్యంత దుర్లభమైనదైనా సరే.

Verse 61

तावूचतुः । यदि तुष्टोसि देवेश त्रिभागेन समाश्रयम् । आवाभ्यां देहि लिंगेन येनैकत्राश्रयो भवेत्

ఆ ఇద్దరూ పలికిరి—“హే దేవేశా! మీరు ప్రసన్నులైతే, లింగమున ద్వారా త్రిభాగములుగా మాకు సంయుక్త ఆశ్రయమును అనుగ్రహించండి; అప్పుడు మాకు ఒకటే ఏకశరణం కలుగును.”

Verse 62

सूत उवाच । स तथेति प्रतिज्ञाय लिंगमादाय च प्रभुः । स्थाने नियोजयामास सर्वदेवाधिपूजितम्

సూతుడు పలికెను—“‘తథాస్తు’ అని ప్రభువు అంగీకరించి, సర్వదేవాధిపతులచే పూజింపబడిన ఆ లింగమును తీసుకొని, తగిన స్థానమున ప్రతిష్ఠించెను.”

Verse 63

ततो हाटकमादाय तदाकारं पितामहः । कृत्वा लिंगं स्वयं तत्र स्थापयामास हर्षितः

అనంతరం పితామహుడు (బ్రహ్మ) స్వర్ణమును తీసుకొని, అదే ఆకారముగల లింగమును నిర్మించి, ఆనందముతో స్వయంగా అక్కడ ప్రతిష్ఠించెను.

Verse 64

प्रोवाच चाथ भो विप्राः साधुनादेन नादयन् । लोकत्रयं समस्तानां शृण्वतां त्रिदिवौकसाम्

అప్పుడు ఆయన ప్రకటించెను—“హే విప్రులారా!” అని, ‘సాధు!’ అనే నాదముతో ఘోషించి, వినుచున్న త్రిదివవాసుల మధ్య సమస్త లోకత్రయమును ప్రతిధ్వనింపజేసెను.

Verse 65

मया ह्याद्यं त्विदं लिंगं हाटकेन विनिर्मितम् । ख्यातिं यास्यति सर्वत्र पाताले हाटकेश्वरम्

“ఈ రోజు నేను ఈ లింగమును స్వర్ణముతో నిర్మించితిని; ఇది పాతాళములో ‘హాటకేశ్వర’ అనే నామముతో సర్వత్ర ఖ్యాతిని పొందును.”

Verse 66

तथान्ये मनुजा ये च हाटकादीनि भक्तितः । मणिमुक्तासुरत्नैश्च कृत्वा लिंगानि कृत्स्नशः

అదేవిధంగా ఇతర మనుష్యులు కూడా భక్తితో బంగారం మొదలైన పదార్థాలతో, మణి–ముత్యాలు మరియు ఉత్తమ రత్నాలతో సంపూర్ణరూపమైన శివలింగాలను నిర్మిస్తారు।

Verse 67

त्रिकालं पूजयिष्यंति ते यास्यंति परां गतिम् । मृन्मयं संपरित्यज्य नीचधातुमयं तथा

త్రికాలములలో (ప్రాతః, మధ్యాహ్న, సాయంకాలం) పూజించువారు పరమగతిని పొందుతారు। మట్టితో చేసినదానిని, అలాగే నీచలోహములతో చేసినదానిని విడిచి, శ్రేష్ఠారాధనలో నిమగ్నమవుతారు।

Verse 68

एवमुक्त्वा चतुर्वक्त्रः सह सर्वैर्दिवालयैः । जगाम त्रिदिवं सोऽपि कैलासं शशिशेखरः

ఇలా చెప్పి చతుర్ముఖ బ్రహ్మా సమస్త దేవగణములతో కలిసి స్వర్గలోకానికి వెళ్లెను; చంద్రశేఖరుడైన భగవాన్ శివుడు కూడా కైలాసానికి ప్రస్థానమయ్యెను।

Verse 69

एतस्मात्कारणाल्लिंगं पूज्यतेऽत्र सुरासुरैः । हरस्य चोत्तमांगानि परित्यज्य विशेषतः

ఈ కారణముచేతనే ఇక్కడ ఈ లింగము దేవులచేతనూ అసురులచేతనూ పూజింపబడుతుంది—ప్రత్యేకంగా హరుడు (శివుడు) యొక్క ఇతర ఉత్తమ అవయవ-రూపాలను పక్కనబెట్టి।

Verse 70

ततः प्रभृति तल्लिंगं स्वयं ब्रह्मा व्यवस्थितः । भगवान्वासुदेवश्च तेन पूज्यं शिवं हि तत्

అప్పటినుంచి ఆ లింగమునకు సంబంధించి స్వయంగా బ్రహ్మా అక్కడ స్థిరంగా నిలిచెను; భగవాన్ వాసుదేవుడు (విష్ణువు) కూడా—అందుచేత అది నిజంగా శివరూపంగా పూజ్యము।

Verse 71

यस्तु पूजयते नित्यं श्रद्धायुक्तेन चेतसा । त्र्यंबकाच्युतब्रह्माद्यास्तेन स्युः पूजितास्त्रयः

శ్రద్ధాయుక్తమైన మనస్సుతో నిత్యం పూజించువాడిచేత త్ర్యంబకుడు (శివుడు), అచ్యుతుడు (విష్ణువు), బ్రహ్మ—ఈ ముగ్గురూ పూజింపబడినవారవుతారు।

Verse 72

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन शिवलिंगं प्रपूजयेत् । स्पर्शयेदीक्षयेन्नित्यं कीर्तयेच्च द्विजोत्तमाः

కాబట్టి సమస్త ప్రయత్నంతో శివలింగాన్ని విశేషంగా పూజించాలి। ఓ ద్విజోత్తములారా, నిత్యం దానిని స్పర్శించి, దర్శించి, కీర్తించాలి కూడా।