Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 58

Devanagari script

तस्मादनंतरं विष्णुः श्रद्धापूतेन चेतसा । तथान्ये विबुधाः सर्वे शक्राद्याः श्रद्धयान्विताः

Transliteration

tasmādanaṃtaraṃ viṣṇuḥ śraddhāpūtena cetasā | tathānye vibudhāḥ sarve śakrādyāḥ śraddhayānvitāḥ

Translation

అనంతరం వెంటనే విష్ణువు శ్రద్ధతో పవిత్రమైన చిత్తంతో పూజ చేసెను; అలాగే శక్రుడు (ఇంద్రుడు) మొదలైన ఇతర సమస్త దేవతలూ శ్రద్ధాన్వితులై పూజించిరి.

Word by Word

• तस्मात्: thereafter, from that
• तस्मात्: Apadana/Sequence (Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; क्रम/अनन्तरार्थे (thereafter)

• अनन्तरम्: immediately after
• अनन्तरम्: Kriya-visheshana (Temporal/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अनन्तर (प्रातिपदिक/अव्ययीभाववत् प्रयोग)
• Form: अव्ययवत् क्रियाविशेषण-प्रयोग; कालवाचक (immediately after)

• विष्णुः: Viṣṇu
• विष्णुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• श्रद्धा-पूतेन: purified by faith
• श्रद्धा-पूतेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक) + पूत (कृदन्त-प्रातिपदिक, √पू ‘to purify’)
• Form: तत्पुरुष-समास (तृतीया/करण-सम्बन्धः: श्रद्धया पूतं); नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; विशेषण (qualifying cetasā)

• चेतसा: with (his) mind
• चेतसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: चेतस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• तथा: likewise
• तथा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; रीति (likewise)

• अन्ये: other
• अन्ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण

• विबुधाः: gods
• विबुधाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विबुध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण

• शक्र-आद्याः: beginning with Śakra (Indra)
• शक्र-आद्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (शक्रः आदिः येषां ते); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विबुधानां विशेषणवत्

• श्रद्धया: with faith
• श्रद्धया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• अन्विताः: endowed, accompanied
• अन्विताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक, √इ ‘to go’ with अनु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (of śakrādyāḥ/vibudhāḥ)

Speaker

Narrator (context: Sūta in Mahātmya-style narration)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Viṣṇu steps forward after Brahmā’s worship, offering with a serene, faith-purified expression; Indra and other devas follow in orderly devotion before the liṅga.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Śakra (Indra)
• Vibudhas (Devas)
• Śraddhā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śraddhā (reverent faith) purifies the mind and makes worship fruitful, regardless of status.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The same Pātāla-linked liṅga-sthāna being revered by the gods in this chapter’s tīrtha-māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Faith-filled worship (implicit pūjā) by Viṣṇu and the devas is the model practice.