Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 75
Devanagari script
स्वचक्रमादाय महानुभावो दिवं गतोऽथो भुवनैकभर्ता । ज्ञात्वा च तत्सर्वमिदं च विष्णुः कृती कृतं दुष्प्रसहं परेषाम्
Transliteration
svacakramādāya mahānubhāvo divaṃ gato'tho bhuvanaikabhartā | jñātvā ca tatsarvamidaṃ ca viṣṇuḥ kṛtī kṛtaṃ duṣprasahaṃ pareṣām
Translation
తన స్వచక్రాన్ని తిరిగి తీసుకొని, మహానుభావుడూ భువనైకభర్తయైన ఆయన ఆపై స్వర్గానికి వెళ్లెను. జరిగినదంతా తెలిసిన విష్ణువు, ఇది ఇతరులకు దుర్జయమైన కార్యమని గ్రహించాడు.
Word by Word
स्वचक्रम्his own discus
स्वचक्रम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्व-चक्र (प्रातिपदिक-समास)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः—स्वस्य चक्रम् (one's own discus)
आदायhaving taken
आदाय:
Purvakala-kriya (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√दा (धातु) + ल्यप् (ल्यबन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), अर्थः—गृहीत्वा (having taken)
महानुभावःthe great one, of great majesty
महानुभावः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहान्-अनुभाव (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); कर्मधारयः—महान् अनुभावः यस्य/महान् अनुभावः (great in power/majesty)
दिवम्to heaven
दिवम्:
Gati-karman (Goal/गतिकर्म)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine; द्यौः), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
गतःwent
गतः:
Kriya (Verbal predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु) + क्त (भूतकृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle, active sense), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
अथthen
अथ:
Discourse connector (अनुक्रम)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then/now)
भुवनैकभर्ताthe sole ruler of the world
भुवनैकभर्ता:
Apposition (उपाधि)
TypeNoun
Rootभुवन-एक-भर्तृ (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); तत्पुरुषः—भुवनस्य एकः भर्ता (sole lord of the world)
ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Root√ज्ञा (धातु) + क्त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), अर्थः—विदित्वा (having known)
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
तत्that
तत्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
सर्वम्all
सर्वम्:
Qualifier of object (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषण (adjective) तत्-विशेषणम्
इदम्this
इदम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
विष्णुःVishnu
विष्णुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
कृतीskilled, capable
कृती:
Adjectival to subject (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृतिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); विशेषण (adjective) विष्णुः-विशेषणम्
कृतम्done, the deed
कृतम्:
Karman/Result (कार्य/फल)
TypeNoun
Root√कृ (धातु) + क्त (भूतकृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle used substantively), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular)
दुष्प्रसहम्hard to resist/overcome
दुष्प्रसहम्:
Qualifier of kṛtam (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुस्-प्रसह (प्रातिपदिक-समास)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular); उपपद-तत्पुरुषः—दुष्टेन/दुर्लभेन प्रसह्यते इति (hard to overpower/irresistible)
परेषाम्of others, of the enemies
परेषाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
Speaker
Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa tradition in Māheśvarakhaṇḍa context)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kedāra
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: Viṣṇu retrieves the cakra, ascends toward heaven; below, the battlefield quiets. The scene carries a contemplative afterglow—conflict resolved into understanding.
Characters & Entities
V
ViṣṇuS
Sudarśana Cakra (implied)S
Svarga (heaven)FAQs
Discernment includes acknowledging overwhelming divine acts; humility and recognition of higher power are part of dharma.
The Kedārakhaṇḍa setting, linked to Kedāra/Kedarnath and its surrounding sacred region.
None.