Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 98

Devanagari script

स्त्रीभावयुक्तासि वरानने त्वं देवं न जानासि परं पराणाम् । कामं पुरस्कृत्य पुरा भवानि समागतास्येव महेशमुग्रम

Transliteration

strībhāvayuktāsi varānane tvaṃ devaṃ na jānāsi paraṃ parāṇām | kāmaṃ puraskṛtya purā bhavāni samāgatāsyeva maheśamugrama

Translation

ఓ వరాననే భవానీ! స్త్రీభావాభిమానంతో నీవు పరాత్పర దేవుణ్ణి గుర్తించలేవు. పూర్వం కామాన్ని ముందుంచి నీవే ఉగ్ర మహేశ్వరుని సమీపించావు.

Word by Word

• स्त्रीभावयुक्ता: endowed with womanly nature
• स्त्रीभावयुक्ता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्त्रीभाव (प्रातिपदिक) + युक्त (कृदन्त, √युज् धातु)
• Form: स्त्रीभावेन युक्ता इति; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कृदन्त-क्त (past passive participle) used adjectivally

• असि: you are
• असि: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद

• वरानने: O fair-faced one
• वरानने: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वरानना (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधन (Vocative/संबोधन), एकवचन; स्त्रीलिङ्ग; वर + आनना (beautiful-faced)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• देवम्: the god
• देवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• जानासि: you know
• जानासि: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ज्ञा (धातु)
• Form: लट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद

• परम्: supreme
• परम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (qualifying देवम्)

• पराणाम्: of the highest (ones)
• पराणाम्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; ‘पर’ as substantive: of the supreme ones / of the highest

• कामम्: indeed / as you wish
• कामम्: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय-प्रयोग (adverbial accusative): ‘at will/indeed/for desire’

• पुरस्कृत्य: having put forward
• पुरस्कृत्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरस् (उपसर्ग/अव्यय) + √कृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive): ‘having placed in front / having put forward’

• पुरा: formerly
• पुरा: Adverbial (कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• भवानि: O Bhavānī
• भवानि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भवानी (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधन (Vocative/संबोधन), एकवचन; स्त्रीलिङ्ग

• समागतासि: you have come
• समागतासि: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + √गम् (धातु)
• Form: लिट्/परिप्रयोगः (periphrastic perfect-like: past sense) with क्त-प्रत्यय (समागत) + असि; मध्यमपुरुष, एकवचन; ‘you have come/you came’

• इव: as if
• इव: Upamana-marker (उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमा-अव्यय (comparative particle)

• महेशम्: Mahēśa (Śiva)
• महेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; महा + ईश (great lord)

• उग्रम्: fierce
• उग्रम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (qualifying महेशम्)

Speaker

Bhṛṅgī

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: A charged court-like moment in the Himalayan Śiva abode: a speaker admonishes Bhavānī for not recognizing the Parātpara Śiva, recalling her earlier approach driven by desire toward the fierce Mahādeva.

Characters & Entities

• Bhṛṅgī
• Bhavānī (Pārvatī)
• Maheśa (Śiva)
• Kāma

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The supreme reality (Śiva) is beyond ego and desire; spiritual maturity means knowing the Divine as ‘higher than the highest.’

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not explicit in the verse; it belongs to the Kedārakhaṇḍa setting associated with Kedāra’s Shaiva sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse alludes to inner discipline—overcoming desire and pride.