Adhyaya 29

Verse 1

लोमश उवाच । उभे सेने तदा तेषां सुराणां चामरद्विषाम् । अनेकाश्चर्यसंवीते चतुरंगबलान्विते । विरेजतुस्तदान्योऽन्यं गर्जतो वांबुदागमे

లోమశుడు పలికెను—అప్పుడు దేవుల సేనയും అమరద్విషుల సేనയും, అనేక ఆశ్చర్యకర వ్యూహాలతో అలంకృతమై చతురంగబలంతో సమన్వితమై, వర్షాగమంలో గర్జించే మేఘాలవలె పరస్పరం ఎదురెదురుగా ప్రకాశించెను।

Verse 2

एतस्मिन्नन्तरे तत्र वल्गमानाः परस्परम् । देवासुरास्तदा सर्वे युयुधुश्च महाबलाः

ఇంతలో అక్కడ, పరస్పరం దూసుకొనివచ్చి, మహాబలులు అయిన దేవాసురులందరూ యుద్ధంలో నిమగ్నులయ్యారు।

Verse 3

युद्धं सुतुमुलं ह्यासीद्देवदैत्यसमाकुलम् । रुण्डमुण्डांकितं सर्वं क्षणेन समपद्यत

దేవదైత్యులతో కిక్కిరిసిన ఆ యుద్ధం అత్యంత తుములంగా సాగెను; క్షణమాత్రంలోనే అంతటా ధడాలు, తలలు చిహ్నాలుగా కనిపించెను।

Verse 4

भूमौ निपतितास्तत्र शतशोऽथ सहस्रशः । केषांचिद्बाहविश्छिन्नाः खड्गपातैः सुदारुणैः

అక్కడ భూమిపై వందలుగా, వేలలుగా పడిపోయిరి; మరికొందరి భుజాలు అత్యంత భయంకరమైన ఖడ్గప్రహారాలతో తెగిపోయెను।

Verse 5

मुचुकुंदो हि बलवांस्त्रैलोक्येऽमितविक्रमः

ముచుకుందుడు నిజంగా బలవంతుడు; త్రిలోకమంతటా అతని విక్రమం అపరిమితమైనది।

Verse 6

तारको हि तदा तेन मुचुकुंदेन धीमता । खड्गेन चाहतास्तत्र सर्वप्राणेन वक्षसि । प्रसह्य तत्प्रहारं च प्रहसन्वाक्यमब्रवीत्

అప్పుడు ధీమంతుడైన ముచుకుందుడు సంపూర్ణ బలంతో ఖడ్గప్రహారం తారకుని వక్షస్థలంపై చేశాడు. ఆ దెబ్బను సహించి తారకుడు నవ్వుతూ ఈ మాటలు పలికాడు.

Verse 7

किं रे मूढ त्वया चाद्य कृतमस्ति बलादिदम् । न त्वया योद्धुमिच्छामि मानुषेणैव लज्जया

ఓ మూర్ఖుడా! ఈ రోజు ఈ బలప్రదర్శనతో నీవు ఏమి సాధించావు? కేవలం మనుష్యునితో యుద్ధం చేయడం నాకు లజ్జగా ఉంది; అందుకే నీతో పోరాడాలని కూడా నాకు లేదు.

Verse 8

तारकस्य वचः श्रुत्वा मुचुकुंदोऽभ्यभाषत । मया हतोऽसि दैत्येंद्र नान्यो भवितुमर्हसि

తారకుని మాటలు విని ముచుకుందుడు పలికాడు—ఓ దైత్యేంద్రా! నీవు నా చేతనే హతుడవు; ఇది వేరేలా కావడం లేదు.

Verse 9

दृष्ट्वा मे खड्गसंपातं न त्वं तिष्ठसि चाग्रतः । त्वां हन्मि पश्य मे शौर्यं दैत्यराज स्थिरो भव

నా ఖడ్గపు ఊపును చూసినా నీవు ఎదురుగా నిలవడం లేదు! నేను నిన్ను సంహరిస్తాను—నా శౌర్యాన్ని చూడు, ఓ దైత్యరాజా! స్థిరంగా నిలువు.

Verse 10

एवमुक्त्वा तदा वीरो मुचुकुंदो महाबलः । यावज्जघान खड्गेन तावच्छक्त्या समाहतः । मांधातुस्तनयस्तत्र पपात रणमंडले

ఇలా చెప్పి మహాబలవంతుడైన వీరుడు ముచుకుందుడు ఖడ్గంతో కొట్టగానే, అదే క్షణంలో శక్తి-అస్త్రంతో అతడు గాయపడ్డాడు. అక్కడ యుద్ధరంగంలో మాంధాతృ కుమారుడు కూలిపోయాడు.

Verse 11

पतितस्तत्क्षणादेव चोत्थितः परवीरहा

అతడు పడిపోయినా, అదే క్షణంలో మళ్లీ లేచెను—శత్రు వీరులను సంహరించువాడు।

Verse 12

स सज्जमानोतिमहाबलो वै हंतुं तदा दैत्यपतिं च तारकम् । ब्रह्मास्त्रमुद्यम्य धनुर्गृहीत्वा मांधातृपुत्रो भुवनैकजेता

అప్పుడు ఆ అతిమహాబలుడు—మాంధాతృపుత్రుడు, లోకజేత—దానవాధిపతి తారకుని సంహరించుటకు సిద్ధమై; ధనుస్సు పట్టుకొని బ్రహ్మాస్త్రాన్ని ఎత్తెను।

Verse 13

स तारकं योद्धकामस्तरस्वी रुषान्वितोत्फुल्लविलोचनो महान् । स नारदो ब्रह्मसुतो बभाषे तदा नृवीरं मुचुकुंदमेवम्

తారకునితో యుద్ధం చేయాలని ఉత్సుకుడై, వేగంగా దూసుకెళ్లెను—మహానుడు, కోపంతో విప్పారిన కన్నులు; అప్పుడు బ్రహ్మపుత్రుడు నారదుడు ఆ నరవీరుడు ముచుకుందునితో ఇలా పలికెను।

Verse 14

न तारको हन्यते मानुषेण तस्मादेतन्मा विमोचीर्महास्त्रम्

తారకుడు మనుష్యునిచేత వధింపబడడు; కనుక ఈ మహాస్త్రాన్ని విడువకుము।

Verse 15

निशम्य वचनं तस्य देवर्षेर्नारदस्य च । मुचुकुंद उवाचेदं भविता कोऽस्य मारकः

దేవర్షి నారదుని వాక్యము విని ముచుకుందుడు పలికెను—“అయితే ఇతనిని సంహరించువాడు ఎవరు?”

Verse 16

तदोवाच महातेजा नारदो दिव्यदर्शनः । एनं हंता कुमारश्च कुमारोऽयं शिवात्मजः

అప్పుడు దివ్యదర్శనుడైన మహాతేజస్వి నారదుడు పలికెను— “ఇతనిని కుమారుడే సంహరిస్తాడు; ఈ కుమారుడు శివపుత్రుడు.”

Verse 17

तस्माद्भवद्भिः स्थातव्यमैकपद्येन युध्यताम् । तिष्ठ त्वं चायतो भूत्वा मुचुकुंद महामते

కాబట్టి మీరు అందరూ ఏకముగా దృఢంగా నిలిచి యుద్ధం చేయండి. మరియు హే మహామతి ముచుకుందా, సంయమంతో సిద్ధంగా నిలుచు.

Verse 18

निशम्य वाक्यं च मनोहरं शुभं ह्युदीरितं तेन महाप्रभेण । सर्वे सुराः शांतिपरा बभूवुस्तेनैव साकं नृवरेणयत्नात्

ఆ మహాప్రభ మహర్షి పలికిన శుభమూ మనోహరమూ అయిన వాక్యాలను విని, సమస్త దేవతలు శాంతిపరులై, ఆ నరశ్రేష్ఠునితో యత్నపూర్వకంగా కలిశారు.

Verse 19

ततो दुंदुभयो नेदुः शंखाश्च कृतनिश्चयाः । ताडिता विविधैर्वाद्यैः सुरासुरसमन्वितैः

అప్పుడు దుందుభులు మ్రోగెను, దృఢనిశ్చయంతో శంఖధ్వనులు లేచెను; దేవాసురుల సమూహమధ్య అనేక విధాల వాద్యాలు మోగించబడెను.

Verse 20

जगर्जुरसुरास्तत्र देवान्प्रति कृतोद्यमाः । शिवकोपोद्भवो वीरो वीरभद्रो रुषान्वितः

అక్కడ అసురులు దేవులపై దాడికి సిద్ధమై గర్జించారు; శివకోపం నుండి జన్మించిన వీరుడు వీరభద్రుడు కోపంతో నిండినవాడై నిలిచెను.

Verse 21

गणैर्बहुभिरासाद्य तारकं च महाबलम् । मुचुकुंदं पृष्ठतः कृत्वा तथैव च सुरानपि

అనేక గణములు మహాబలుడైన తారకుని చుట్టుముట్టి, ముచుకుందుని వెనుక భాగమున నిలిపి, దేవతలతో కూడి యుద్ధసమరానికి సమీపించారు।

Verse 22

तदा ते प्रमथाः सर्वे पुरस्कृत्य कुमारकम् । युयुधुः संयुगे तत्र वीरभद्रादयो गणाः

అప్పుడు ఆ సమస్త ప్రమథులు కుమారుని ముందుంచి, అక్కడి సంగ్రామంలో యుద్ధం చేశారు; వీరభద్రాది గణములు కూడా పోరాడారు।

Verse 23

त्रिशूलैरृष्टिभिः पाशैः खड्गैः परशुपाट्टिशैः । निजघ्नुः समरेन्योन्यं सुरासुरविमर्द्दने

త్రిశూలాలు, భల్లాలు, పాశాలు, ఖడ్గాలు, పరశువులు, పట్టిశములతో దేవాసురుల ఘోర మర్దనమయ సమరంలో వారు పరస్పరం దాడి చేసుకున్నారు।

Verse 24

तारको वीरभद्रेण त्रिशूलेन हतो भृशम् । पपात सहसा तत्र क्षण मूर्छापरिप्लुतः

వీరభద్రుని త్రిశూలపు ఘోర ప్రహారంతో తారకుడు అక్కడ అకస్మాత్తుగా పడిపోయాడు; క్షణకాలం మూర్ఛతో కమ్ముకున్నాడు।

Verse 25

उत्थाय च मुहूर्त्ताच्च तारको दैत्यपुंगवः । लब्धसंज्ञो बलाविष्टो वीरभद्रं जघान च

కొంతసేపటికి దైత్యపుంగవుడైన తారకుడు లేచి నిలిచాడు; స్మృతి పొందీ, బలావేశంతో, వీరభద్రుని ప్రతిగా ప్రహరించాడు।

Verse 26

स शक्तिं च महातेजा वीरभद्रो हि तारकम् । त्रिशूलेन च घोरेण शिवस्यानुचरो बली

మహాతేజస్సుగల, శివుని బలవంతమైన అనుచరుడు వీరభద్రుడు శక్తి-ఆయుధంతోను భయంకర త్రిశూలంతోను తారకునిపై దాడి చేశాడు।

Verse 27

एवं संयुध्यमानौ तौ जघ्नतुश्चेतरेतरम् । द्वंद्वयुद्धं सुतुमुलं तयोर्जातं महात्मनोः

ఇలా యుద్ధం చేస్తూ ఆ ఇద్దరూ పరస్పరం మళ్లీ మళ్లీ ప్రహారాలు చేశారు; ఆ మహాత్ములిద్దరి మధ్య అత్యంత తుములమైన ద్వంద్వయుద్ధం చెలరేగింది।

Verse 28

सुरास्तत्रैव समरे प्रेक्षकाह्यभवंस्तदा । तयोर्भेरीमृदंगाश्च पटहानकगोमुखाः

ఆ సమరంలో దేవతలు అప్పుడే కేవలం ప్రేక్షకులయ్యారు; ఆ ఇద్దరి కోసం భేరి, మృదంగ, పఠహ, ఆనక, గోముఖాది వాద్యాలు మ్రోగాయి।

Verse 29

तथा डमरूनादेन व्याप्तमासीज्जगत्त्रयम् । तेन घोषेण महता युद्यमानौ महाबलौ

తర్వాత డమరువు నాదంతో త్రిలోకం నిండిపోయింది; ఆ మహాఘోష మధ్యలో ఆ ఇద్దరు మహాబలులు యుద్ధం కొనసాగించారు।

Verse 30

शुशुभातेऽतिसंरब्धौ प्रहारैर्जरीकृतौ । अन्योन्यमभिसंरब्धौ तौ बुधांगारकाविव

అత్యంత కోపంతో, ప్రహారాల వల్ల క్షీణించినా వారు ఇద్దరూ యుద్ధంలో ప్రకాశించారు—సన్నిహితంగా ఎదురైన బుధుడు, అంగారకుడు వలె।

Verse 31

नारदेन तदा ख्यातो वीरभद्रस्य तद्वधः । न रोचते च तद्वाक्यं वीरभद्रस्य वै तदा

అప్పుడు నారదుడు వీరభద్రుని ఆ వధవృత్తాంతాన్ని చెప్పెను; కాని ఆ మాటలు ఆ వేళ వీరభద్రునికి రుచించలేదు।

Verse 32

नारदेन यदुक्तं हि तारकस्य वधं प्रति । यथा रुद्रस्तथा सोऽपि वीरभद्रो महाबलः

నారదుడు తారకవధ విషయమై చెప్పినట్లే, రుద్రునివలె వీరభద్రుడును మహాబలవంతుడు।

Verse 33

एवं प्रयुध्यमानौ तौ जघ्नतुश्चेतरेतरम् । अन्योन्यं स्वर्द्धमानौ तौ गर्जंतौ सिंहयोरिव

ఇలా యుద్ధమాడుచు ఆ ఇద్దరూ పరస్పరం మళ్లీ మళ్లీ ఘాతములు చేసిరి; ఒకరిపై ఒకరు ఉద్ధృతులై రెండు సింహాలవలె గర్జించిరి।

Verse 34

एवं तदा तौ भुवि युध्यमानौ महात्मना ज्ञानवतां वरेण । स वीरभद्रो हि तदा निवारितो वाक्यैरनेकैरथ नारदेन

ఇలా భూమిపై వారు యుద్ధమాడుచుండగా, జ్ఞానులలో శ్రేష్ఠుడైన మహాత్మ నారదుడు అనేక ఉపదేశవాక్యములతో ఆ వేళ వీరభద్రుని నివారించెను।

Verse 35

तथा निशम्य तद्वाक्यं नारदस्य मुखोद्गतम् । वीरभद्रो रुषाविष्टो नारदं प्रत्युवाच ह

నారదుని ముఖమునుండి వచ్చిన ఆ మాటలను విని, కోపావేశముతో వీరభద్రుడు నారదునికి ప్రత్యుత్తరం చెప్పెను।

Verse 36

तारकं च वधिष्यामि पश्य मेऽद्य पराक्रमम् । आनयंति च ये वीराः स्वामिनं रणसंसदि । ते पापिनो ह्यधर्मिष्ठा विमृशंतिरणं गताः

నేను తారకుడిని సంహరిస్తాను, నేడు నా పరాక్రమాన్ని చూడు. తమ స్వామిని యుద్ధరంగంలోకి తెచ్చే వీరులు పాపాత్ములు మరియు అధర్ములు; వారు యుద్ధానికి వెళ్ళిన తరువాత కూడా ఆలోచిస్తారు.

Verse 37

भीरवस्ते तु विज्ञेया न वाच्यास्ते कदाचन । त्वं न जानासि देवर्षे योधानां च प्रतिक्रियाम्

వారిని పిరికివారిగా గుర్తించాలి, వారి గురించి ఎప్పుడూ మాట్లాడకూడదు. ఓ దేవర్షీ, యోధుల ప్రతిచర్య మరియు ప్రవర్తన గురించి నీకు తెలియదు.

Verse 38

मृत्युं च पृष्ठतः कृत्वा रणभूमौ गतव्यथाः । शस्त्राशस्त्रैर्भिन्नगात्राः प्रशस्ता नात्र संशयः

మృత్యువును వెనుకకు నెట్టి, వారు యుద్ధభూమిలో బాధ లేకుండా వెళతారు. ఆయుధాలతో వారి అవయవాలు ఛిన్నాభిన్నమైనా, వారు ప్రశంసనీయులు, ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 39

इत्युक्त्वा चावदद्देवान्वीरभद्रो महाबलः । श्रुण्वंतु मम वाक्यानि देवा इन्द्रपुरोगमाः

ఇలా పలికిన మహాబలుడైన వీరభద్రుడు దేవతలతో ఇలా అన్నాడు: "ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతలారా, నా మాటలు వినండి."

Verse 40

अतारकां महीं चाद्य करिष्ये नात्र संशयः

"నేడు నేను భూమిని తారకుడు లేనిదానిగా చేస్తాను, ఇందులో సందేహం లేదు."

Verse 41

अथ त्रिशूलमादाय तारकेण युयोध सः । वृषारूढैरनेकैश्च त्रिशूलवरधारिभिः

అప్పుడు అతడు త్రిశూలాన్ని ఎత్తుకొని తారకునితో యుద్ధం చేశాడు; వృషభారూఢులైన అనేక త్రిశూలధారులు కూడా అతనితో కూడి ఉన్నారు।

Verse 42

कपर्द्दिनो वृषांकाश्च गणास्तेतिप्रहारिणः । वीरभद्रं पुरस्कृत्य वीरभद्रपराक्रमाः

జటాధారులు, వృషభచిహ్నధారులు అయిన ఆ గణులు త్రిశూలప్రహారులు; వీరభద్రుని ముందుంచి, వీరభద్రసమ పరాక్రమంతో వారు ముందుకు సాగారు।

Verse 43

त्रिशूलधारिणः सर्वे सर्वे सर्पागभूषणाः । सचंद्रशेखराः सर्वे जटाजूटविभूषिताः

వారందరూ త్రిశూలధారులు; వారందరూ సర్పభూషణాలతో అలంకృతులు; వారందరూ చంద్రశేఖరులు, జటాజూటంతో శోభితులు।

Verse 44

निलकण्ठा दशभुजाः पञ्चकत्त्रास्त्रिलोचनाः । छत्रचामरसंवीताः सर्वे तेऽत्युग्रबाहवः

వారు నీలకంఠులు, దశభుజులు, పంచముఖులు, త్రిలోచనులు; ఛత్రచామర సేవతో పరివృతులై, వారందరి భుజబలం అత్యంత ఉగ్రంగా ఉండెను।

Verse 45

वीरभद्रं पुरस्कृत्य सर्वे हरपराक्रमाः । युयुधुस्ते तदा दैत्यास्ताकासुरजीविनः

వీరభద్రుని ముందుంచి, హరసమ పరాక్రములు అయిన వారందరూ అప్పుడు తారకాసురాధీన దైత్యులతో యుద్ధం చేశారు।

Verse 46

पुनः पुनस्तैश्च तदा बभूवुर्गणैर्जितास्ते ह्यसुराः पराङ्मुखाः । बभूव तेषां च तदातिसंगरो महाभयो दैत्यवरैस्तदानीम्

మళ్లీ మళ్లీ గణులచేత ఓడిపోయి ఆ అసురులు వెనుదిరిగి పారిపోయారు. అప్పుడు దైత్యశ్రేష్ఠుల మధ్య ఆ సమయంలో మహాభయంకరమైన ఘోర సంగ్రామం చెలరేగింది.

Verse 47

अमृष्यमाणाः परमास्त्रकोविदैस्ततो गणास्ते जयिनो बभूवुः । गणैर्जितास्ते ह्यसुराः पराभवं तं तारकं ते व्यथिताः शशंसुः

అది సహించలేక, పరమాస్త్రాలలో నిపుణులైన ఆ గణులు అప్పుడు విజయం సాధించారు. గణులచేత ఓడిన అసురులు వ్యథతో ఆ పరాభవాన్ని తారకునికి తెలియజేశారు.

Verse 48

विनाम्य चापं हि तथा च तारकः स योद्धुकामः प्रविवेश सेनाम् । यथा झषो वै प्रविवेश सागरं तथा ह्यसौ दैत्यवरो महात्मा

అప్పుడు యుద్ధకాంక్షతో తారకుడు ధనుస్సును వంచి సేనలో ప్రవేశించాడు. మహా చేప సముద్రంలో ప్రవేశించినట్లే, ఆ దైత్యశ్రేష్ఠ మహాత్ముడు ప్రవేశించాడు.

Verse 49

गणैः समेतो युयुधे तदानीं स वीरभद्रो हि महाबलश्च । सर्वान्सुरांश्चेंद्रमुखान्महाबलस्तथा गणान्यक्षपिशाचगुह्यकान् । स दैत्यवर्योऽतिरुषं प्रविष्टः संमर्दयामास महाबलो हि

అప్పుడు గణులతో కూడిన మహాబలశాలి వీరభద్రుడు యుద్ధం చేశాడు. ఆ మహాబలుడు ఇంద్రప్రధాన దేవతలను, అలాగే యక్ష-పిశాచ-గుహ్యకులతో కూడిన గణసమూహాలను కూడా నలిపివేశాడు. దైత్యశ్రేష్ఠుడు ఉగ్రక్రోధంతో యుద్ధంలో దూసుకుపోయి అందరినీ మర్దించాడు.

Verse 50

ततः समभवद्युद्धं देवदानवसंकुलम् । देवदानवयक्षाणां सन्निपातकरं महत्

అప్పుడు దేవ-దానవులతో కిటకిటలాడే మహా యుద్ధం ఏర్పడింది. దేవులు, దానవులు, యక్షులు—అందరినీ ఒకేచోట ఢీకొనేటట్లు చేసిన మహాసన్నిపాతం అది.

Verse 51

तथा वृषा गर्जमाना अश्वाञ्जघ्नुश्च सादिभिः । रथिभिश्च रथाञ्जघ्नुः कुंजरान्सादिभिः सह

అలాగే గర్జిస్తూ ఉన్న వృషభాలు సవారులతో కూడిన అశ్వాలను కూల్చివేశాయి; రథికులు రథాలను ఛిన్నభిన్నం చేశారు, కుంజరాలనూ వారి ఆరూఢులతో సహా పడగొట్టారు।

Verse 52

वृषारूढौः सरथैस्ते च सर्वे निष्पाटिता ह्यसुराः पोथिताश्च

వృషభాలపై ఆరూఢులై, రథాలతో కూడిన ఆ అసురులందరూ యుద్ధంలో తరిమివేయబడి నలిగిపోయారు; దెబ్బలకు విరిగిపడ్డారు।

Verse 53

क्षयं प्रणीता बहवस्तदानीं पेतुः पृथिव्यां निहताश्च केचित् । केचित्प्रविष्टा हि रसातलं च पलायमाना बहवस्तथैव

అప్పుడు అనేకులు నాశనానికి గురయ్యారు; కొందరు హతులై భూమిపై పడిపోయారు। కొందరు నిజంగా రసాతలంలోకి దూకారు; మరెందరో భయంతో పారిపోయారు।

Verse 54

केचिच्च शरणं प्राप्ता रुद्रानुचरकिंकरान् । एवं नष्टं तदा सैन्यं विलोक्यासुरपालकः । तारको हि रुषाविष्टो हंतुं देवगणान्ययौ

కొందరు రుద్రుని అనుచర-కింకరుల శరణు పొందారు। తన సైన్యం ఇలా నశించినదాన్ని చూసి అసురపాలకుడు తారకుడు కోపావేశంతో దేవగణాలను సంహరించుటకు ముందుకు వచ్చాడు।

Verse 55

भुजानामयुतं कृत्वा दैत्यराजो हि तारकः । आरुह्य सिंहं सहसा घातयामास तान्रणे

దైత్యరాజు తారకుడు అపారమైన భుజబలాన్ని (యోధసమూహాన్ని) సమీకరించి, అకస్మాత్తుగా సింహాన్ని అధిరోహించి యుద్ధంలో వారిని సంహరించసాగాడు।

Verse 56

दंशितेन च सिंहेन वृषाः केचिद्विदारिताः । तथैव तारकेणैव घातिता बहवो गणाः

దంష్ట్రాలతో దంచిన సింహం కొందరు వృషభాలను చీల్చివేసెను; అలాగే స్వయంగా తారకుడు అనేక గణులను సంహరించెను.

Verse 57

एवं कृतं तदा तेन तारकेण महात्मना । सर्वेषामेव देवानामशक्यस्तारको महान्

ఇలా అప్పుడు మహాత్ముడైన తారకుడు ఆ కార్యం చేసెను. సమస్త దేవతలకు ఆ మహా తారకుడు జయించలేనివాడై నిలిచెను.

Verse 58

जातस्तदा महाबाहुस्त्रैलोक्यक्षयकारकः । तारकस्यानुगा दैत्या अजेया बलवत्तराः

అప్పుడు మహాబాహువు ఒకడు జన్మించెను, త్రిలోక నాశనకారకుడు. తారకుని అనుచర దైత్యులు అజేయులై మరింత బలవంతులయ్యారు.

Verse 59

महारूढा दंशिताश्च करालास्ते प्रहारिणः । तै राहृता गणाः सर्वे सिंहैश्च वृषभा हताः

వారు ఎత్తుగా ఆరూఢులై, దంష్ట్రలతో కరాళులై, ఘోర ప్రహారులు. వారి చేత సమస్త గణులు లాగబడిపోయారు; సింహాలు వృషభాలను హతమార్చాయి.

Verse 60

एवं निहन्यमाना वै गणास्ते रणमण्डले । प्रहस्य विष्णुः प्रोवाच कुमारं शिववल्लभम्

రణమండలంలో ఆ గణులు ఈ విధంగా హతమవుతుండగా, విష్ణువు చిరునవ్వుతో శివప్రియ కుమారునితో పలికెను.

Verse 61

विष्णुरुवाच । नान्यो हंतास्य पापस्य त्वद्विना कृत्तिकासुत । तस्मात्त्वया हि कर्त्तव्यं वचनं च महाभुज

విష్ణువు పలికెను— ఓ కృత్తికాసుతా! నీ తప్ప ఈ పాపిని సంహరించగలవాడు మరెవ్వరూ లేరు. కనుక, ఓ మహాబాహూ, నా ఈ వచనాన్ని స్వీకరించి తప్పక కార్యరూపం దాల్చుము।

Verse 62

तारकस्य वधार्थाय उत्पन्नोऽसि शिवात्मज । तस्मात्त्वयैव कर्त्तव्य निधनं तारकस्य च

ఓ శివపుత్రా! తారకుని వధించుటకే నీవు జన్మించితివి. కనుక తారకుని నాశనం నిశ్చయంగా నీ చేతుల ద్వారానే జరగవలెను।

Verse 63

तच्छ्रुत्वा भगवान्क्रुद्धः पार्वतीनन्दनो महान् । उवाच प्रहसन्वाक्यं विष्णुं प्रति यथोचितम्

అది విని పార్వతీనందనుడైన మహాభగవాన్ క్రోధించెను; అయినా చిరునవ్వుతో విష్ణువును ఉద్దేశించి యథోచిత వాక్యములు పలికెను।

Verse 64

मया निरीक्ष्यते सम्यक्चित्रयुद्धं महात्मनाम् । अनिभिज्ञोऽस्म्यहं विष्णो कार्याकार्यविचारणे

మహాత్ముల ఈ విచిత్ర యుద్ధాన్ని నేను సమ్యకంగా పరిశీలించితిని; కాని ఓ విష్ణో, కార్యం ఏది అకార్యం ఏది అనే విచారణలో నేను ఇంకా అనభిజ్ఞుడనే.

Verse 65

केऽस्मदीयाः परे चैव न जानामि कथंचन । किमर्थं युध्यमाना वै परस्परवधे स्थिताः

ఎవరు మనవారు, ఎవరు పరులు—నేను ఏ విధంగానూ తెలియదు. వారు ఏ కారణంతో యుద్ధం చేస్తున్నారు, పరస్పర వధకు ఎందుకు సిద్ధంగా ఉన్నారు?

Verse 66

कुमारस्य वचः श्रुत्वा नारदो वाक्यमब्रवीत्

కుమారుని వాక్యము విని నారదుడు ప్రత్యుత్తరంగా పలికెను।

Verse 67

नारद उवाच । कुमारोऽसि महाबाहो शंकरस्यांशसंभवः । त्वं त्राता जगतां स्वामी देवानां च परा गतिः

నారదుడు పలికెను—హే మహాబాహో! నీవు కుమారుడవు, శంకరుని అంసమునుండి జన్మించినవాడవు. నీవే లోకాల రక్షకుడు, స్వామి, దేవులకు పరమ గతి.

Verse 68

तारकेण पुरा वीर तपस्तप्तं सुदारुणम् । येनैव विजिता देवा येन स्वर्गस्तथा जितः

హే వీరా! పూర్వము తారకుడు అత్యంత దారుణమైన తపస్సు చేసెను; దానివలన దేవతలు జయింపబడి, స్వర్గమును కూడ అతడు వశపరచుకొనెను.

Verse 69

तपसा तेन चोग्रेण अजेयत्वमवाप्तवान् । अनेनापि जितश्चेंद्रो लोकपालास्तथैव च

ఆ ఉగ్ర తపస్సువలన అతడు అజేయత్వమును పొందెను; అతనిచేత ఇంద్రుడును, లోకపాలకులును కూడ జయింపబడిరి.

Verse 70

त्रैलोक्यं च जितं सर्वं ह्यनेनैव रदुरात्मना । तस्मात्त्वया निहंतव्यस्तारकः पापपूरुषः

ఈ దురాత్ముడు సమస్త త్రైలోక్యమును జయించెను; కావున హే ప్రభో, ఈ పాపపురుషుడు తారకుడు నీ చేతనే సంహరింపబడవలెను.

Verse 71

सर्वेषां शं विधातव्यं त्वया नाथेन चाद्य वै । नारदस्य वचः श्रुत्वा कुमारः प्रहसन्महान् । विमाना दवतीर्याथ पदातिः परमोऽभवत्

“ఈ రోజు, ఓ నాథా, మీరు అందరికీ మంగళం కలిగించవలెను.” నారదుని వాక్యాలు విని మహాకుమారుడు చిరునవ్వు నవ్వి, విమానమునుండి దిగివచ్చి పరమ పదాతిగా యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యెను.

Verse 72

पद्म्यां तदासौ परिधावमानः शिवात्मजोयं च कुमाररूपी । करे समादाय महाप्रभावां शक्तिं महोल्कामिव दीप्तियुक्ताम्

అప్పుడు పద్మపుష్పాలతో అలంకృతమైన నేలపై అతడు వేగంగా పరుగెత్తెను—శివాత్మజుడు, కుమారరూపంగా ప్రకాశిస్తూ—చేతిలో మహాప్రభావశాలినీ శక్తిని గ్రహించెను; అది మహా ఉల్కవలె దీప్తిమంతమై యుండెను.

Verse 73

दृष्ट्वा तमायांतमतीव चंडमव्यक्तरूपं बलिनां वरिष्ठम् । दैत्यो बभाषे सुरसत्तमानमसौ कुमारो द्विषतां निहंता

అతడు సమీపించుచున్నదాన్ని చూచి—అత్యంత ఉగ్రుడు, అవ్యక్తరూపుడు, బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడు—దైత్యుడు దేవశ్రేష్ఠునితో ఇలా పలికెను: “ఈ కుమారుడు శత్రువులను సంహరించువాడు.”

Verse 74

अनेन सार्द्धं ह्यहमेव वीरो योत्स्यामि सर्वानहमेव वीरान् । गणांश्च सर्वानपि घातयामि महेश्वरांल्लोकपालांश्च सद्यः

“ఇతనితో నేను ఒక్కడే వీరుడిగా యుద్ధం చేస్తాను; అవును, సమరంలో అన్ని వీరులను నేను ఒక్కడే ఎదుర్కొంటాను. సమస్త గణులను కూడా నేనే సంహరిస్తాను; మహేశ్వరసమాన మహాప్రభువులను, లోకపాలకులను కూడా వెంటనే!”

Verse 75

इत्येवमुक्त्वा सततं महाबलः कुमारमुद्दिश्य ययौ च योद्धम् । जग्राह शक्तिं परमाद्भुतां च स तारको वाक्यमिदं बभाषे

ఇట్లు పలికి ఆ మహాబలుడు కుమారుని ఎదుర్కొని యుద్ధానికి ముందుకు సాగెను. ఆ తారకుడు పరమాద్భుతమైన శక్తిని గ్రహించి, అనంతరం ఈ వాక్యమును పలికెను.

Verse 76

तारक उवाच । कुमारो मेग्रतश्चाद्य भवद्भिश्च कथं कृतः । यूयं गतत्रपा देवा येषां राजा पुरंदरः

తారకుడు అన్నాడు—ఈ రోజు ఈ కుమారుణ్ని నా ముందర మీరు ఎలా నిలిపారు? ఓ దేవతలారా, మీరు లజ్జలేనివారు; మీ రాజు పురందరుడైన ఇంద్రుడు!

Verse 77

पुरा येन कृतं कर्म विदितं सर्वमेव तत् । प्रसुप्ताश्चार्द्दिता गर्भे जठरस्था निपातिताः

అతడు పూర్వం చేసిన కార్యాలన్నీ నాకు పూర్తిగా తెలిసినవే—నిద్రలో ఉన్నవారిని బాధించాడు, గర్భంలో ఉదరస్థులైనవారినీ పడగొట్టి సంహరించాడు।

Verse 78

कश्यपस्यात्मजेनैव बहुरूपो हतोऽसुरः । नमुचिश्च हतो वीरो वृत्रश्चैव तथा हतः

కాశ్యపుని కుమారుడే ఆ బహురూపి అసురుణ్ని సంహరించాడు; వీరుడు నముచియు హతుడయ్యాడు, అలాగే వృత్రుడూ హతుడయ్యాడు।

Verse 79

कुमारं हंतुमोसौ देवेंद्रो बलघातकः । कुमारोऽयं मया देवा घातितोद्य न संशयः

బలంతో శత్రువులను సంహరించే దేవేంద్ర ఇంద్రుడు కుమారుణ్ని చంపడానికి బయలుదేరాడు; కానీ ఈ రోజు, ఓ దేవతలారా, ఈ కుమారుడు నా చేతనే హతుడవుతాడు—సందేహం లేదు।

Verse 80

पुरा हतास्त्वया विप्रा दक्षयज्ञे ह्यनेकशः । तत्कर्मणः फलं चाद्य वीरभद्र महामते । दर्शयिष्यामि ते वीर रणे रणविशारद

పూర్వం దక్షయజ్ఞంలో నీవు అనేక బ్రాహ్మణులను సంహరించావు; ఈ రోజు, ఓ మహామతి వీరభద్రా—ఓ రణనిపుణ వీరా—ఆ కర్మఫలాన్ని యుద్ధరంగంలో నీకు చూపిస్తాను।

Verse 81

इत्येवमुक्त्वा स तदा महात्मा दैत्याधिपो वीरवरः स एकः । जग्राह शक्तिं परमाद्भुतां च स तारको युद्धविदां वरिष्ठः

ఇట్లు పలికి ఆ మహాత్ముడు, దైత్యాధిపతి అయిన అప్రతిమ వీరుడు తారకుడు—యుద్ధవిద్యలో శ్రేష్ఠుడు—అప్పుడు పరమాద్భుతమైన శక్తి (భాలం)ను గ్రహించాడు।

Verse 82

इति परमरुषभिभूतो दितितनयः परीवृतोऽसुरेंद्रैः । युधि मतिमकरोत्तदा निहंतुं समरविजयी स तारको बलीयान्

ఇట్లు పరమ క్రోధంతో ఆవరించబడిన దితి తనయుడు, అసురేంద్రులతో చుట్టుముట్టబడి, సమరంలో విజేతయైన బలవంతుడు తారకుడు అప్పుడు యుద్ధంలో శత్రువును సంహరించుటకు సంకల్పించాడు।