Adhyaya 12

Verse 1

लोमश उवाच । प्रणम्य परमात्मानं रमायुक्तं जनार्द्दनम् । अमृतार्थं ममंथुस्ते सुरासुरगणाः पुनः

లోమశుడు పలికెను—పరమాత్ముడైన, రమాసహిత జనార్దనుని నమస్కరించి, దేవాసుర గణాలు అమృతార్థం మరల (సముద్రాన్ని) మథించసాగారు।

Verse 2

उदधेर्मथ्यमानाच्च निर्गतः सुमहायशाः । धन्वंतरिरिति ख्यातो युवा मृत्युञ्जयः परः

సముద్రం మథింపబడుచుండగా మహాయశస్సుగల ధన్వంతరి ప్రాదుర్భవించాడు—యువుడు, పరముడు, మృత్యుంజయుడు।

Verse 3

पाणिभ्यां पूर्णकलशं सुधायाः परिगृह्य वै । यावत्सर्वे सुराः सर्वे निरीक्षंते मनोहरम्

అతడు రెండు చేతులతో సుధాభరిత కలశాన్ని పట్టుకొని నిలిచెను; అప్పుడు దేవతలందరూ ఆ మనోహర దృశ్యాన్ని తిలకించిరి।

Verse 4

तदा दैत्याः समं गत्वा हर्तुकामा बलादिव । सुधया पूर्णकलशं धन्वंतरिकरे स्थितम्

అప్పుడు దైత్యులు సమూహంగా చేరి బలప్రయోగంతో హరించాలనే కోరికతో, ధన్వంతరి చేతిలో ఉన్న సుధాపూర్ణ కలశాన్ని పట్టుకోవాలని దూకిరి।

Verse 5

यावत्तरंगमालाभिरावृतोऽभूद्भिषक्तमः । शनैः शनैः समायातो दृष्टोऽसौ वृषपर्वणा

తరంగమాలలచే ఆవరించబడిన ఆ శ్రేష్ఠ వైద్యుడు నెమ్మదిగా ముందుకు వచ్చెను; వృషపర్వుడు అతనిని చూచెను।

Verse 6

करस्थः कलशस्तस्य हृतस्तेन बलादिव । असुराश्च ततः सर्वे जगर्जुरतिभीषणम्

అతని చేతిలో ఉన్న కలశాన్ని అతడు బలప్రయోగంతోనే లాగి తీసుకున్నట్లు హరించెను; ఆపై అసురులందరూ అత్యంత భయంకరంగా గర్జించిరి।

Verse 7

कलशं सुधया पूर्णं गृहीत्वा ते समुत्सुकाः । दैत्याः पातालमाजग्मुस्तदा देवा भ्रमान्विताः

సుధతో నిండిన కలశాన్ని పట్టుకొని ఆ దైత్యులు ఉత్సాహంతో పాతాళానికి దిగిపోయారు; అప్పుడు దేవతలు అయోమయంలో పడ్డారు।

Verse 8

अनुजग्मुः सुसंनद्धा योद्धुकामाश्च तैः सह । तदा देवान्समालोक्य बलिरेवमभाषत

వారు పూర్తిగా ఆయుధసన్నద్ధులై, వారితో కలిసి యుద్ధం చేయాలనే తపనతో వారిని అనుసరించారు; అప్పుడు దేవతలను చూసి బలి ఇలా పలికాడు।

Verse 9

बलिरुवाच । वयं तु केवलं देवाः सुधया परितोषिताः । शीघ्रमेव प्रगंतव्यं भवद्भिश्च सुरोत्तमैः

బలి అన్నాడు—సుధతో తృప్తి చెందిన మేమే నిజమైన దేవతలము; మీరు కూడా, ఓ సురోత్తములారా, వెంటనే వెళ్లిపోవాలి।

Verse 10

त्रिविष्टपं मुदा युक्तैः किमस्माभिः प्रयोजनम् । पुरास्माभिः कृतं मैत्रं भवद्भिः स्वार्थतत्परैः । अधुना विदितं तत्तु नात्र कार्या विचारणा

ఆనందంతో కూడిన త్రివిష్టపం (స్వర్గం) కూడా మాకు ఏ ప్రయోజనం? మునుపు స్వార్థపరులైన మీతో మేము స్నేహం చేసాము; ఇప్పుడు అది తెలిసింది, ఇక ఇక్కడ విచారణ అవసరం లేదు।

Verse 11

एवं निर्भार्त्सितास्तेन बलिना सुरसत्तमाः । यथागतेन मार्गेण जग्मुर्नारायणं प्रभुम्

ఈ విధంగా బలిచే గద్దింపబడిన దేవశ్రేష్ఠులు, వచ్చిన దారినే తిరిగి వెళ్లి, ప్రభువు నారాయణుని చేరారు।

Verse 12

तं दृष्ट्वा विष्णुना सर्वे सुरा भग्नमनोरथा । आश्वासिता वचोभिश्च नानानुनयको विदैः

విష్ణువును దర్శించగానే, ఆశలు భగ్నమైన సమస్త దేవతలు ఆయన నానావిధ ఆశ్వాసన‑ప్రబోధ వచనాలతో సాంత్వన పొందారు।

Verse 13

मा त्रासं कुरुतात्रार्थ आनयिष्यामि तां सुधाम् । एवमाभाष्य भगवान्मुकुन्दोऽनाथसंश्रयः

ఆయన పలికెను—“ఈ విషయమున భయపడకండి; ఆ సుధా (అమృతం) నేను తెచ్చెదను।” అని చెప్పి, అనాథులకు ఆశ్రయమైన భగవాన్ ముకుందుడు ముందుకు సాగెను।

Verse 14

स्थापयित्वा सुरान्सर्वांस्तत्रैव मधुसूदनः । मोहनीरूपमास्थाय दैत्यनामग्रतोऽभवत्

మధుసూదనుడు సమస్త దేవతలను అక్కడే నిలిపి, మోహినీ రూపమును ధరించి దైత్యుల ముందర ప్రత్యక్షమయ్యెను।

Verse 15

तावद्दैत्याः सुसंरब्धाः परस्परमथाब्रुवन् । विवादः सर्वदैत्यानाममृतार्थे तदाऽभवत्

అంతలో దైత్యులు తీవ్రంగా ఆవేశపడి పరస్పరం మాట్లాడుకొనసాగిరి; అప్పుడు అమృత విషయమై సమస్త దైత్యులలో కలహం చెలరేగెను।

Verse 16

एवं प्रवर्तमाने तु मोहिनीरूपमाश्रिताम् । दृष्ट्वा योषां तदा दैवात्सर्वभूतमनोरमाम्

ఇలా వ్యవహారం సాగుతుండగా, దైవయోగమున వారు మోహినీ రూపధారిణి, సమస్త భూతములకు మనోహరమైన ఆ స్త్రీని చూచిరి।

Verse 17

विस्मयेन समाविष्टा बभूवुस्तृषितेक्षणाः । तां संमान्य तदा दैत्यराजो बलिरुवाच ह

విస్మయంతో మునిగిపోయి వారు తృష్ణతో నిండిన చూపులతో ఆమెనే తిలకించిరి. అప్పుడు ఆమెను సత్కరించి దైత్యరాజు బలి ఇలా పలికెను.

Verse 18

बलिरुवाच । सुधा त्वया विभक्तव्या सर्वेषां गतिहेतवे । शीघ्रत्वेन महाभागे कुरुष्व वचनं मम

బలి పలికెను—ఓ మహాభాగ్యవతీ! అందరి గతి-హేతువైన ఈ సుధను నీవే విభజించవలెను. కావున త్వరగా నా వచనాన్ని నెరవేర్చుము.

Verse 19

एवमुक्ता ह्युवाचेदं स्मयमाना बलिं प्रति । स्त्रीणां नैव च विश्वासः कर्तव्यो हि विपश्चिता

అలా చెప్పబడిన ఆమె చిరునవ్వుతో బలిని ఉద్దేశించి పలికెను—‘వివేకులు స్త్రీలపై విశ్వాసం పెట్టకూడదు.’

Verse 20

अनृतं साहसं माया मूर्खत्वमति लोभता । अशौचं निर्घृणत्वं च स्त्रीणां दोषाः स्वभावजाः

అసత్యం, సాహసం, మాయ, మూర్ఖత్వం, అతిలోభం, అశౌచం మరియు నిర్ఘృణత్వం—ఇవి స్త్రీల స్వభావజ దోషాలుగా చెప్పబడినవి.

Verse 21

निःस्नेहत्वं च विज्ञेयं धूर्तत्वं चैव तत्त्वतः । स्वस्त्रीणां चैव विज्ञेया दोषा नास्त्यत्र संशयः

నిస్స్నేహత్వం మరియు ధూర్తత్వం కూడా నిజంగా గ్రహించవలసినవే; స్వస్త్రీలలోనూ ఈ దోషాలు తెలుసుకోవలెను—ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 22

यथैव श्वापदानां च वृका हिंसापरायणाः । काका यतांडजानां च श्वापदानां च जंबुकाः । धूर्ता तथा मनुष्याणां स्त्रीज्ञेया सततं बुधैः

ఎలాగైతే శ్వాపదాలలో తోడేలు నిత్యం హింసాపరుడో, అండజాలలో కాకి, శ్వాపదాలలో నక్క ధూర్తత్వానికి ప్రసిద్ధమో—అలాగే మనుష్యులలో స్త్రీని బుధులు సదా మాయావతిగా గ్రహించవలెనని చెప్పెదరు।

Verse 23

मया सह भवद्भिश्च कथं सख्यं प्रवर्तते । सर्वथात्र न विज्ञेयाः के यूयं चैव क ह्यहम्

మీ అందరితో నాతో నిజమైన స్నేహం ఎలా ఏర్పడుతుంది? ఎందుకంటే ఇక్కడ ఏ విధంగానూ తెలియదు—మీరు ఎవరు, నేనే ఎవరో.

Verse 24

तस्माद्भवद्भिः संचिंत्यकार्याकार्यविचक्षणैः । कर्तव्यं परया बुद्ध्या प्रयातासुरसत्तमाः

అందువల్ల, హే అసురశ్రేష్ఠులారా! మీరు కార్యం-అకార్యం విచారించగలవారు; కాబట్టి బాగా ఆలోచించి పరమ బుద్ధితో చేయవలసినదాన్ని చేయండి, తదనుగుణంగా ముందుకు సాగండి.

Verse 28

बलिरुवाच । अद्यामृतं च सर्वेषां विभजस्व यथातथम् । त्वया दत्तं च गृह्णीमः सत्यंसत्यं वदामि ते

బలి అన్నాడు—ఈ రోజు అమృతాన్ని అందరికీ యథాయోగ్యంగా పంచు. నీవు ఇచ్చినదాన్ని మేము స్వీకరిస్తాము; నీకు నేను నిజం-నిజం చెబుతున్నాను.

Verse 29

एवमुक्ता तदा देवी मोहिनी सर्वमंगला । उवाचाथासुरान्सर्वान्रोचयंल्लौकिकीं स्थितिम्

అలా పలికిన తరువాత సర్వమంగళమయి దేవి మోహిని, లోకరీతికి అనుగుణమైన స్థితిని వారికి రుచింపజేస్తూ, అప్పుడు సమస్త అసురులతో ఇలా పలికింది.

Verse 30

भगवानुवाच । यूयं सर्वे कृतार्थाश्च जाता दैवेन केनचित् । अद्योपावाससंयुक्ता अमृतस्याधिवासनम्

భగవానుడు పలికెను—మీరు అందరూ ఏదో దైవవిధానముచేత కృతార్థులయ్యారు. నేడు ఉపవాససంయుక్తులై అమృతసమ ప్రసాదాధివాసనకు యోగ్యులయ్యారు.

Verse 31

क्रियतामसुराः श्रेष्ठाः शुभेच्छा किंचिदस्ति वः । श्वेभूते पारणं कुर्याद्व्रतार्चनरतिश्च वः

హే అసురశ్రేష్ఠులారా! మీలో ఏదైనా శుభేచ్ఛ ఉంటే అట్లే చేయుడి. రేపు వచ్చినప్పుడు విధివిధానంగా పారణం చేయుడి; వ్రతసహిత ఆరాధనలోనే మీ ఆనందం ఉండుగాక.

Verse 32

न्यायोपार्जितवित्तेन दशमांशेन धीमता । कर्तव्यो विनियोगश्च ईशप्रीत्यर्थहेतवे

న్యాయంగా సంపాదించిన ధనములో నుండి జ్ఞానివాడు దశమాంశాన్ని విడదీసి విధిగా వినియోగించవలెను; అది ఈశ్వరప్రీతికై కారణమూ ప్రయోజనమూ అవుతుంది.

Verse 33

तथेति मत्वा ते सर्वे यथोक्तं देवमायया । चक्रुस्तथैव दैतेया मोहिता नातिकोविदाः

“అట్లే కావుగాక” అని భావించి ఆ దైత్యులందరూ దేవమాయచేత మోహితులై, ఎక్కువ వివేకం లేక, చెప్పినట్లే అలాగే చేశారు.

Verse 34

मयासुरेण च तदा भवनानि कृतानि वै । मनोज्ञानि महार्हाणि सुप्रभाणि महांति च

అప్పుడు మయాసురుడు నిజంగా భవనాలను నిర్మించాడు—మనోహరమైనవి, అత్యంత విలువైనవి, ప్రకాశవంతమైనవి, విశాలమైనవి.

Verse 35

तेषुपविष्टास्ते सर्वे सुस्नाताः समलंकृताः । स्थापयित्वा सुसंरब्धाः पूर्णं कलशमग्रतः

వారందరూ అక్కడ ఉపవిష్టులై—సుస్నాతులై, సువిభూషితులై—ఉత్సాహంతో తమ ముందర జలపూర్ణ కలశాన్ని స్థాపించారు।

Verse 36

रात्रौ जागरणं सर्वैः कृतं परमया मुदा । अथोषसि प्रवृत्ते च प्रातःस्नानयुता भवन्

రాత్రివేళ వారందరూ పరమానందంతో జాగరణం చేశారు; ఉషస్సు వచ్చినపుడు ప్రాతఃస్నానంలో నిమగ్నులయ్యారు।

Verse 37

असुरा बलिमुख्याश्च पंक्तिभूता यताक्रमम् । सर्वमावश्यकं कृत्वा तदा पानरता भवन्

బలిని ముందుంచి అసురులు క్రమంగా వరుసలుగా కూర్చున్నారు; అవసరమైన విధికర్మలన్నీ చేసి తరువాత పానంలో ఆసక్తులయ్యారు।

Verse 38

बलिश्च वृषपर्वा च नमुचिः शंख एव च । सुदंष्ट्रश्चैव संह्लादी कालनेमिर्विभीषणः

బలి, వృషపర్వా, నముచి, శంఖ; అలాగే సుదంష్ట్ర, సంహ్లాద, కాలనేమి, విభీషణ—అందరూ అక్కడ ఉన్నారు।

Verse 39

वातापिरिल्वलः कुम्भो निकुम्भः प्रच्छदस्तथा । तथा सुन्दोपसुन्दौ च निशुम्भः शुम्भ एव च

వాతాపి, ఇల్వల, కుంభ, నికుంభ, అలాగే ప్రచ్చద; అలాగే సుంద-ఉపసుంద, నిశుంభ, శుంభ కూడా అక్కడ ఉన్నారు।

Verse 40

महिषो महिषाक्षश्च बिडालाक्षः प्रतापवान् । चिक्षुराख्यो महाबाहुर्जृभणोऽथ वृषासुरः

మహిషుడు, మహిషాక్షుడు, ప్రతాపవంతుడైన బిడాలాక్షుడు; ‘చిక్షుర’ అనే మహాబాహువు; అలాగే జృభణుడు, తరువాత వృషాసురుడు—ఇవన్నీ అక్కడ హాజరయ్యారు.

Verse 41

विबाहुर्बाहुको घोरस्तथा वै घोरदर्शनः । एते चान्ये च बहवो दैत्यदानवराक्षसाः । यथाक्रमं चोपविष्टा राहुः केतुस्तथैव च

విబాహు, బాహుక, ఘోరుడు, అలాగే ఘోరదర్శనుడు; వీరితో పాటు మరెన్నో దైత్య-దానవ-రాక్షసులు క్రమంగా కూర్చున్నారు; రాహు, కేతువూ అలాగే ఉన్నారు.

Verse 42

तेषां तु कोटिसंख्यानां दैत्यानां पंक्तिरास्थिता

కోటిసంఖ్యలో ఉన్న ఆ దైత్యుల వరుసలు ఏర్పడి, వారు తమ తమ స్థానాలలో స్థిరంగా నిలిచారు.

Verse 43

ततस्तया तदा देव्या अमृतार्थं हि वै द्विजाः । यज्जातं तच्छृणौध्वं हि तया देव्या कृतं महत्

అప్పుడు, ఓ ద్విజులారా, అమృతార్థం కోసం ఆ దేవి మహత్తర కార్యాన్ని చేసింది; ఆమె చేసిన దానివల్ల ఏమి జరిగిందో వినండి—అది ఆమె మహాకార్యం.

Verse 44

सर्वे विज्ञापिताः सद्यो गृहीतकलशा तदा । शोभया परया युक्ता साक्षात्सा विष्णुमोहिनी

అందరికీ వెంటనే తెలియజేయబడింది; అప్పుడు ఆమె కలశాన్ని ఎత్తుకుంది. పరమ సౌందర్యంతో ప్రకాశిస్తూ, ఆమె సాక్షాత్తు విష్ణుమోహినీ రూపమే.

Verse 45

करस्थेन तदा देवी कलशेन विराजिता । शुशुभे परया कांत्या जगन्मंगलमंगला

అప్పుడు దేవి చేతిలో కలశాన్ని ధరించి విరాజిల్లింది; పరమ కాంతితో ఆమె ప్రకాశించింది—లోకమంతటికి సమస్త మంగళాలలో మంగళమయి ఆమెనే।

Verse 46

परिवेषधराः सर्वे सुरास्ते ह्यसुरांतिकम् । आगतास्तत्क्षणादेव यत्र ते ह्यसुरोत्तमाः

ఆ దేవతలందరూ పానభోజనాలు వడ్డించే సేవకుల వేషం ధరించి, క్షణమాత్రంలోనే అసురుల సమీపంలోని ఆ స్థలానికి వచ్చారు—అక్కడ ఉత్తమ అసురులు కూడి ఉన్నారు।

Verse 47

तान्दृष्ट्वा मोहिनी सद्य उवाच प्रमदोत्तमा

వారిని చూచిన వెంటనే, మోహినీ—మోహక స్త్రీలలో శ్రేష్ఠ—తక్షణమే పలికింది।

Verse 48

मोहिन्युवाच । एते ह्यतिथयो ज्ञेया धर्म्मसर्वस्वसाधनाः । एभ्यो देयं यताशक्त्या यदि सत्यं वचो मम । प्रमाणं भवतां चाद्य कुरुध्वं मा विलंबथ

మోహినీ పలికింది—“వీరు అతిథులని తెలుసుకోండి; వీరికి సేవ చేయడం ధర్మసారమూ ధర్మసిద్ధియూ. నా మాట సత్యమైతే, మీ శక్తి మేరకు వీరికి దానం చేయండి. ఈ రోజే దీనిని మీ స్థిర నియమంగా చేసుకోండి; ఆలస్యం చేయకండి.”

Verse 49

परेषामुपकारं च ये कुर्वंति स्वशक्तितः । धन्यास्ते चैव विज्ञेयाः पवित्राः लोकपालकाः

తమ శక్తి మేరకు ఇతరులకు ఉపకారం చేసే వారు ధన్యులని తెలుసుకోవాలి—వారు పవిత్రకారులు, లోకపాలకులు.

Verse 50

केवलात्मोदरार्थाय उद्योगं ये प्रकुर्वते । ते क्लेशभागिनो ज्ञेया नात्र कार्या विचारणा

ఎవరు కేవలం తమ ఉదరపోషణార్థమే శ్రమిస్తారో, వారు క్లేశభాగులని తెలుసుకోవాలి; ఇందులో మరింత విచారణ అవసరం లేదు।

Verse 51

तस्माद्विभजनं कार्यं मयैतस्य शुभव्रताः । देवेभ्यश्च प्रयच्छध्वं यद्धि चात्मप्रियाप्रियम्

కాబట్టి, ఓ శుభవ్రతులారా, ఈ విభజనను నేనే చేయాలి. అలాగే దేవతలకు కూడా భాగాన్ని సమర్పించండి—అది తనకు ప్రియమైనదైనా, అప్రమేయమైనదైనా।

Verse 52

इत्युक्ते वचने देव्या तथा चक्रुरतं द्रिताः । आह्वयामासुरसुराः सर्वान्देवान्सवासवान्

దేవి ఇలా పలికిన తరువాత వారు నిర్లక్ష్యం లేకుండా అలాగే చేశారు. అప్పుడు అసురులు వాసవుడైన ఇంద్రునితో కూడిన సమస్త దేవతలను పిలిచారు।

Verse 53

उपविष्टाश्च ते सर्वे अमृतार्थं च भो द्विजाः । तेषूपविश्यमानेषु ह्युवाच परमं वचः । मोहिनी सर्वधर्म्मज्ञा असुराणां स्मयन्निव

ఓ ద్విజులారా, వారు అందరూ అమృతాన్ని కోరుతూ కూర్చున్నారు. వారు కూర్చుంటుండగానే, సర్వధర్మజ్ఞ అయిన మోహినీ అసురులపై చిరునవ్వు చిందించినట్లుగా పరమ వాక్యాన్ని పలికింది।

Verse 54

मोहिन्युवाच । आदौ ह्यभ्यागताः पूज्या इति वै वैदिकी श्रुतिः

మోహినీ పలికింది—‘వేదశ్రుతి ప్రకారం, ముందుగా వచ్చిన అతిథులు ముందుగా పూజ్యులు.’

Verse 55

तस्माद्यूयं वेदपराः सर्वे देवपरायणाः । ब्रुवंतु त्वरितेनैव आदौ केषां ददाम्यहम् । अमृतं हि महाभागा बलिमुख्या वदंतु भोः

కాబట్టి మీరు అందరూ వేదపరులు, దేవపరాయణులు; త్వరగా చెప్పండి—నేను ముందుగా ఎవరికీ అమృతం ఇవ్వాలి? ఓ మహాభాగులారా, బలిప్రముఖ నాయకులు ప్రకటించండి।

Verse 56

बलिनोक्ता तदा देवी यत्ते मनसि रोचते । स्वामिनी त्वं न संदेहो ह्यस्माकं सुंदरानने

అప్పుడు బలి దేవిని ఇలా అన్నాడు—నీ మనసుకు నచ్చినదే చేయి. ఓ సుందరాననే, నిస్సందేహంగా నీవే మా స్వామిని।

Verse 57

एवं संमानिता तेन बलिना भावितात्मना । परिवेषणकार्यार्थं कलशं गृह्य सत्वरा

ఇలా స్థిరమనస్సు గల బలిచే సత్కరింపబడిన ఆమె, పరివేషణ కార్యార్థం కలశాన్ని తీసుకొని వెంటనే ముందుకు సాగింది।

Verse 58

तस्मान्नरेन्द्रकरभोरुलसद्दृकूला श्रोणीतटालसगतिर्मविह्वलांगी । सा कूजती कनकनूपुरसिंजितेन कुंभस्तनी कलशपाणिरथाविवेश

అప్పుడు ఆ మోహిని—కళ్ల మూలలు మెరుస్తూ, నడుము-నితంబాల లయతో నడక సొగసుగా, అవిహ్వల అవయవాలతో—కనక నూపురాల మ్రోగుతో, పూర్ణస్తనిగా, చేతిలో కలశం పట్టుకొని లోనికి ప్రవేశించింది।

Verse 59

तदा तु देवी परिवेषयंती सा मोहिनी देवगणाय साक्षात् । ववर्ष देवेषु सुधारसं पुनः पुनः सुधाहाररसामृतं यथा

అప్పుడు దేవీ మోహిని దేవగణాలకు ప్రత్యక్షంగా పరివేషణ చేస్తూ, దేవతలపై మళ్లీ మళ్లీ సుధారసాన్ని కుమ్మరించింది—అమృతమయ ఆహారరసంలా।

Verse 60

पुनश्च ते देवगणाः सुधारसं दत्तं तया परया विश्वमूर्त्या । बलिमुख्याः सह लोकपाला गंधर्वयक्षाप्सरसां गणाश्च

మళ్లీ ఆ పరా విశ్వరూపిణి దేవగణాలకు సుధారసాన్ని ప్రసాదించింది. అప్పుడు బలి మొదలైన ప్రధానులు, లోకపాలులతో కలిసి, గంధర్వ-యక్ష-అప్సరాగణాలు కూడా దానిని చూశారు.

Verse 61

सर्वे दैत्या आसनस्था पुनश्च ते देवगणाः सुधारसं दत्तं पीडिताश्च । तूष्णींभूता बलिमुख्या द्विजेंद्रा मनस्विनो ध्यानपरा बभूवुः

అన్ని దైత్యులు ఆసనాలపై కూర్చునే ఉన్నారు; మళ్లీ దేవగణాలకు సుధారసం ఇవ్వబడగా దైత్యులు బాధపడ్డారు. ఓ ద్విజేంద్రా! బలి మొదలైన ప్రధానులు మౌనమై, ఆ ధీరులు ధ్యానంలో లీనమయ్యారు.

Verse 62

ततस्तथाविधान्दृष्ट्वा दैत्यांस्तान्मोहमाश्रितान् । तदा राहुश्च केतुश्च द्वावेतौ दैत्यपुंगवौ

అప్పుడు ఆ దైత్యులు అలా మోహంలో పడిపోయినట్లు చూసి, వెంటనే రాహు మరియు కేతు—ఆ ఇద్దరు దైత్యపుంగవులు—ప్రవేశించారు.

Verse 63

देवानां रूपमास्थाय अमृतार्थं त्वरान्वितौ । उपविष्टौ तदा पङ्क्त्यां देवानाममृतार्थिनौ

దేవుల రూపాన్ని ధరించి, అమృతం కోసం ఆతురతతో, అమృతార్థులైన ఆ ఇద్దరూ అప్పుడు దేవుల పంక్తిలో కూర్చున్నారు.

Verse 64

यदामृतं पातुकामो राहुः परमदुर्जयः । चन्द्रार्काभ्यां प्रकथितो विष्णोरमिततेजसः

పరమదుర్జయుడైన రాహు అమృతం త్రాగాలని కోరినప్పుడు, చంద్రుడు మరియు సూర్యుడు అతనిని అమితతేజస్సు గల విష్ణువుకు తెలియజేశారు.

Verse 65

तदा तस्य शिरश्छिन्नं राहोर्दुर्विग्रहस्य च । शिवरो गगनमापेदे कबंधं च महीतले । भ्रममाणं तदा ह्यद्रींश्चूर्णयामास वै तदा

అప్పుడు వికృతాకారుడైన రాహువు శిరస్సు ఛేదించబడింది. శిరస్సు ఆకాశానికి ఎగసి పోయి, కబంధము భూమిపై పడింది. ఆ కబంధము తిరుగుతూ పర్వతాలను చూర్ణం చేసింది.

Verse 66

साद्रिश्च सर्वभूलोकश्चूर्णितश्च तदाऽभवत् । तया तेन च देहेन चूर्णितं सचराचरम्

అప్పుడు పర్వతాలతో కూడిన సమస్త భూలోకం చూర్ణమైంది. ఆ దేహమే చరాచర సమస్తాన్ని నలిపి చూర్ణం చేసింది.

Verse 67

दृष्ट्वा तदा महादेवस्तस्योपरि तु संस्थितः । निवासः सर्वदेवानां तस्याः पादतलेऽभवत्

ఇది చూచి మహాదేవుడు దాని మీద నిలిచాడు. ఆయన పాదతలమున సమస్త దేవతలకు నివాసస్థానం ఏర్పడింది.

Verse 68

पीडनं तत्समीपेथ निवास इति नाम वै

ఆ పీడనస్థలానికి సమీపములోని ప్రదేశము నిజంగా ‘నివాస’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి చెందింది.

Verse 69

महतामालयं यस्माद्यस्यास्तच्चरणांबुजम् । महालयेति विख्याता जगत्त्रयविमोहिनी

యస్యా పాదపద్మము మహాత్ములకు ఆలయమై యున్నదో, ఆమె ‘మహాలయా’ అని విఖ్యాతి పొందింది—త్రిలోకమోహిని.

Verse 70

केतुश्च धूमरूपोऽसावाकाशे विलयं गतः । सुधां समर्प्य चंद्राय तिरोधानगतोऽभवत्

కేతువు ధూమరూపం ధరించి ఆకాశంలో లయమయ్యెను. అమృతాన్ని చంద్రునికి సమర్పించి దృష్టికి అదృశ్యుడయ్యెను.

Verse 71

वासुदेवो जगद्योनिर्जगतां कारणं परम् । विष्णोः प्रसादात्तज्जातं सुराणां कार्यसिद्धिदम्

వాసుదేవుడు జగద్‌యోని, సమస్త జగత్తుకు పరమ కారణము. విష్ణు ప్రసాదమువలన ఇది సంభవించి దేవులకు కార్యసిద్ధిని ప్రసాదించెను.

Verse 72

असुराणां विनाशाय जातं दैवविपर्ययात् । विना दैवेन जानीध्वमुद्यमो हि निरर्थकः

దైవవిపర్యయమువలన ఇది అసురుల వినాశార్థమై సంభవించింది. దైవం లేకుండా ప్రయత్నం నిశ్చయంగా వ్యర్థమని తెలుసుకొనుడి.

Verse 73

यौगपद्येन तैः सर्वैः क्षीराब्धेर्मंथनं कृतम् । सिद्धिर्जाता हि देवानामसिद्धिरसुरान्प्रति

అప్పుడు వారందరూ ఏకకాలముగా క్షీరసాగరమును మథించారు. దేవులకు సిద్ధి కలిగెను; అసురులకు అసిద్ధియే కలిగెను.

Verse 74

ततश्च ते देववरान्प्रकोपिता दैत्याश्च मायाप्रवि मोहिताः पुनः । अनेकशस्त्रास्त्रयुतास्तदाऽभवन्विष्णौ गते गर्जमानास्तदानीम्

అనంతరం ఆ దైత్యులు దేవశ్రేష్ఠులపై కోపించి, మాయచేత మళ్లీ మోహితులయ్యారు. అనేక శస్త్రాస్త్రాలతో సన్నద్ధులై, విష్ణువు వెళ్లిన వెంటనే ఆ సమయంలోనే గర్జించసాగారు.