Adhyaya 52

Verse 1

अर्जुन उवाच । कोटितीर्थं कथं जातं केन वा निर्मितं मुने । कस्माद्वा कोटितीर्थानां फलमत्रोच्यते मुने

అర్జునుడు పలికెను—హే మునీ, కోటితీర్థం ఎలా ఉద్భవించింది? దానిని ఎవరు నిర్మించారు? మరియు హే మునీ, కోటితీర్థాల ఫలము ఇక్కడే ఎందుకు ప్రకటించబడుతోంది?

Verse 2

नारद उवाच । यदा मे स्थापितं स्थानं प्रसाद्याथ मया प्रभुः । ब्रह्मलोकात्समानीतः साक्षाद्ब्रह्मा पितामहः

నారదుడు పలికెను—నా స్థానం స్థాపించబడినప్పుడు, నా ద్వారా ప్రభువు ప్రసన్నుడైనప్పుడు, అప్పుడు బ్రహ్మలోకమునుండి సాక్షాత్ పితామహుడు బ్రహ్మదేవుడు ఇక్కడికి తీసికొనివచ్చబడెను.

Verse 3

ततो मध्याह्नसमये स्नानार्थे भगवान्विधिः । सस्मार कोटितीर्थानां स्मृतान्यत्रागतानि च

అప్పుడు మధ్యాహ్న సమయంలో స్నానార్థంగా భగవాన్ విధాత బ్రహ్మదేవుడు కోటితీర్థాలను మనసులో స్మరించాడు; స్మరించబడిన ఆ తీర్థాలు అక్కడికే వచ్చి చేరాయి.

Verse 4

स्वर्गात्त्रिदशलक्षाणि सप्ततिश्च महीतलात् । पातालाद्विंशलक्षाणि स्मृतान्यभ्यागतानि च

స్వర్గం నుండి ముప్పై లక్షలు, భూమితలం నుండి డెబ్బై, పాతాళం నుండి ఇరవై లక్షలు—ఇలా స్మరించబడిన తీర్థాలు ప్రత్యక్షమై సమవేశమయ్యాయి.

Verse 5

अनेन प्रविभागेन लिंगान्यपि कुरूद्वह । आयातानि यथा पूजां विदधाति पितामहः

ఇదే విధమైన విభాగం ప్రకారమే, ఓ కురుశ్రేష్ఠా, శివలింగములు కూడా అక్కడికి వచ్చాయి; పితామహుడు బ్రహ్మదేవుడు విధివిధానంగా వాటిని పూజించాడు.

Verse 6

ततोऽभिषेचनं कृत्वा लिंगान्यभ्यर्च्य पद्मभूः । मध्याह्नकृत्यं संसाध्य मम प्रेम्णा वरं ददौ

అప్పుడు పద్మభూ బ్రహ్మదేవుడు లింగములకు అభిషేకం చేసి, సమ్యకంగా అర్చన చేసి, మధ్యాహ్నకృత్యాన్ని పూర్తిచేసి, ప్రేమవశంగా నాకు వరం ప్రసాదించాడు.

Verse 7

ततो भगवता ह्यत्र मनसा निर्मितं सरः । भगवानर्चितस्तीर्थैरिदमूचे प्रजापतिः

ఆ తరువాత భగవాన్ ఇక్కడ మనస్సుతోనే ఒక సరస్సును సృష్టించాడు; తీర్థములచే ఆరాధింపబడిన ప్రజాపతి బ్రహ్మదేవుడు ఈ వాక్యాలను పలికాడు.

Verse 8

किं कुर्म भगवन्धातरादेशं देहि नः प्रभो । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा ब्रह्मा प्राह प्रजापतिः

“ఓ భగవన్ ధాతా! మేమేమి చేయుదుము? ఓ ప్రభూ, మాకు ఆజ్ఞను ప్రసాదించుము।” వారి మాటలు విని ప్రజాపతి బ్రహ్మ సమాధానమిచ్చెను।

Verse 9

एतस्मिन्सरसि स्थेयं तीर्थैः सर्वैरथात्र च । एकस्मिंश्च तथा लिंगे सर्वलिंगैर्ममार्चनात्

ఈ సరస్సులో మీరు అందరూ ఇక్కడే సమస్త తీర్థరూపములుగా నివసించుడి. అలాగే ఒకే లింగములో, అన్ని లింగములచే చేసినట్లుగా, నా అర్చన జరగునుగాక.

Verse 10

कोटीनामेव तीर्थानां लिंगानां स्नानपूजया । दानेन च फलं त्वत्र यदि सत्यं वचो मम

ఇక్కడ స్నానము, పూజ మరియు దానములచే లభించు ఫలము, కోటి తీర్థములు మరియు కోటి లింగముల ఫలముతో సమానము—నా వాక్యము సత్యమైతే.

Verse 11

यः श्राद्धं कुरुते चात्र पिंडदानं यथाविधि । पितॄणामक्षया तृप्तिर्जायते नात्र संशयः

ఇక్కడ విధివిధానముగా శ్రాద్ధము చేసి, యథావిధిగా పిండదానము అర్పించువాడికి పితృదేవతలకు అక్షయ తృప్తి కలుగును—సందేహము లేదు.

Verse 12

स्नात्वा योऽभ्यर्चयेद्देवं कोटीश्वरमनन्यधीः । कोटिलिंगार्चनफलं व्यक्तं तस्योपजायते

స్నానము చేసి అనన్యమనస్సుతో కోటీశ్వర దేవుని అర్చించువాడికి, స్పష్టముగా కోటి లింగార్చన ఫలము కలుగును.

Verse 13

त्रैलोक्ये यानि तीर्थानि गंगाद्याः सरितस्तथा । तेषां स फलमाप्नोति कोटितीर्थावगाहनात्

త్రిలోకములలో ఉన్న సమస్త తీర్థములు, గంగా మొదలైన పవిత్ర నదుల ఫలమంతయు, కోటితీర్థమున స్నానమాత్రముతోనే లభించును।

Verse 14

एवं दत्त्वा वरं ब्रह्मा ब्रह्मलोकं ययौ प्रभुः । कोटितीर्थं च संजातं ततः प्रभृति विश्रुतम्

ఇట్లు వరమిచ్చిన ప్రభువు బ్రహ్మ బ్రహ్మలోకమునకు వెళ్లెను; అప్పటినుండి ఈ స్థలం ‘కోటితీర్థం’ అని విఖ్యాతమైంది।

Verse 15

अस्य तीरे पुरा पार्थ ब्रह्माद्यैर्देवसत्तमैः । यज्ञान्बहुविधान्कृत्वा ततः सिद्धिं परां ययुः

ఓ పార్థా, పూర్వకాలమున ఈ తీర్థతీరమున బ్రహ్మ మొదలైన శ్రేష్ఠ దేవులు అనేక విధముల యజ్ఞములు చేసి, అనంతరం పరమసిద్ధిని పొందిరి।

Verse 16

वसिष्ठाद्यैर्मुनिवरैस्तपश्चीर्णं पुरानघ । मनसोऽभीप्सितान्कामान्प्रापुरन्ये तपोधनाः

ఓ నిర్దోషీ, పూర్వకాలమున వసిష్ఠాది మునివరులు ఇక్కడ తపస్సు చేసిరి; ఇతర తపోధనులు హృదయాభీష్ట కోరికలను పొందిరి।

Verse 17

अत्र तीर्थे पुरा पार्थ अत्रिणा विहितं तपः । कोटितीर्थाद्दक्षिणतः स्थापितं लिंगमुत्तमम्

ఓ పార్థా, పూర్వకాలమున ఈ తీర్థమున అత్రి తపస్సు నిర్వహించెను; మరియు కోటితీర్థమునకు దక్షిణంగా ఉత్తమమైన శివలింగమును స్థాపించెను।

Verse 18

अत्रीश्वराभिसंज्ञं तु महापापहरं परम् । स्थापयित्वा च तल्लिंगमग्रे चक्रे सरोवरम्

అత్రీశ్వరమని ప్రసిద్ధమైన ఆ లింగము పరమమైనది, మహాపాపహరము. దానిని స్థాపించి, దాని ముందర ఒక పవిత్ర సరస్సును నిర్మించాడు.

Verse 19

तत्र स्नात्वा च यो मर्त्यः श्राद्धं कुर्यात्प्रयत्नतः । अत्रीश्वरं समभ्यर्च्य रुद्रलोके वसेच्चिरम्

అక్కడ స్నానం చేసి ఏ మానవుడు శ్రద్ధతో శ్రాద్ధాన్ని యత్నపూర్వకంగా చేసి, అత్రీశ్వరుని సమ్యక్గా ఆరాధిస్తాడో, వాడు రుద్రలోకంలో దీర్ఘకాలం నివసిస్తాడు.

Verse 20

भरद्वाजेन मुनिना कोटितीर्थे सरोवरे । तपश्चीर्णं महाबाहो यज्ञाश्च विहिताः किल

హే మహాబాహో! కోటితీర్థ సరస్సులో ముని భరద్వాజుడు తపస్సు ఆచరించాడు; అక్కడ యజ్ఞాలు కూడా నిర్వహించబడ్డాయని చెబుతారు.

Verse 21

भरद्वाजेश्वरं लिंगं स्थापितं सुमनोहरम् । तत्र कृत्वा सरो रम्यं परां मुदमवाप्तवान्

అతడు భరద్వాజేశ్వరమనే సుమనోహర లింగాన్ని స్థాపించాడు. అక్కడ రమ్యమైన సరస్సును నిర్మించి పరమానందాన్ని పొందాడు.

Verse 22

तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या श्राद्धं कुर्याद्विधानतः । भरद्वाजेश्वरं पूज्य शिवलोके महीयते

అక్కడ భక్తితో స్నానం చేసి, విధిపూర్వకంగా శ్రాద్ధాన్ని చేయాలి. భరద్వాజేశ్వరుని పూజిస్తే శివలోకంలో గౌరవింపబడతాడు.

Verse 23

ततश्च कोटितीर्थेऽस्मिन्गौतमो भगवानृषिः । अतप्यत तपो घोरमहल्यासंगमाशया

అనంతరం ఈ కోటితీర్థంలో భగవాన్ ఋషి గౌతముడు అహల్యతో పునర్మిళన ఆశతో ఘోర తపస్సు చేశాడు।

Verse 24

तं कामं प्राप्तवान्धीमान्परां मुदमुपागतः । अहल्यया समायोगमेतत्तीर्थप्रभावतः

ఆ ధీమంతుడు తన కోరిన ఫలాన్ని పొందీ పరమానందాన్ని పొందాడు; ఈ తీర్థ ప్రభావంతో అహల్యతో సమాగమం కలిగింది।

Verse 25

अस्मिन्क्षेत्रे महालिंगं गौतमेश्वरसंज्ञितम् । स्थापयामास भगवानहल्यासरसस्तटे

ఈ పుణ్యక్షేత్రంలో భగవాన్ ‘గౌతమేశ్వర’ అనే మహాలింగాన్ని అహల్యా సరస్సు తీరంలో స్థాపించాడు।

Verse 26

अर्जुन उवाच । अहल्यया कदा ब्रह्मन्खानितं वै महत्सरः । तन्मम ब्रूहि सकलमहल्यासरःकारणम्

అర్జునుడు అన్నాడు—ఓ బ్రాహ్మణా! అహల్య ఎప్పుడు ఆ మహా సరస్సును తవ్వించింది? అహల్యా సరస్సు యొక్క సమస్త కారణాన్ని నాకు చెప్పండి।

Verse 27

नारद उवाच । अहल्या शापमापन्ना गौतमात्किल फाल्गुन । पुरा चेंद्रसमायोगे परं दुःखमुपागता

నారదుడు అన్నాడు—ఓ ఫాల్గునా! అహల్య గౌతముని శాపానికి లోనైందని చెబుతారు; పూర్వం ఇంద్రసమాగమం వల్ల ఆమె ఘోర దుఃఖంలో పడింది।

Verse 28

ततो दुःखार्तः स मुनिः कोटितीर्थेऽकरोत्तपः । तपसा तेन वै पार्थाहल्यया सह संगतः

అనంతరం దుఃఖార్తుడైన ఆ ముని కోటితీర్థంలో తపస్సు ఆచరించాడు. ఓ పార్థా, ఆ తపస్సు ఫలంగా అతడు అహల్యతో మళ్లీ సంగమించాడు.

Verse 29

ततः साध्वी परं हृष्टा अत्र क्षेत्रे सरोवरम् । चकार सुमहत्पुण्यं तीर्थोदैः परिपूरितम्

తర్వాత ఆ సాధ్వి పరమ హర్షంతో ఈ క్షేత్రంలో ఒక సరస్సును నిర్మించింది. అది మహత్తరమైన పుణ్యసరోవరం, తీర్థజలాలతో నిండినది.

Verse 30

अहल्यासरसि स्नानं पिंडदानं समाचरेत् । गौतमेशं च संपूज्य ब्रह्मलोकं स गच्छति

అహల్యా సరస్సులో స్నానం చేసి విధిగా పిండదానం చేయాలి. గౌతమేశ్వరుని సంపూర్ణంగా పూజించినవాడు బ్రహ్మలోకానికి చేరుతాడు.

Verse 31

कोटितीर्थे नरश्रेष्ठ अनेके मुनयोऽमलाः । तपस्तप्त्वा सुघोरं च परां सिद्धिमपागताः

ఓ నరశ్రేష్ఠా, కోటితీర్థంలో అనేక నిర్మల మునులు అత్యంత ఘోర తపస్సు చేసి పరమ సిద్ధిని పొందారు.

Verse 32

राजभिर्बहुभिः पूर्वं तपो दानं तथाध्वराः । अस्मिंस्तीर्थे सुविहिताः परां सिद्धिमुपागताः

పూర్వకాలంలో అనేక రాజులు ఈ తీర్థంలో తపస్సు, దానం మరియు యజ్ఞక్రియలను సక్రమంగా నిర్వహించారు; వాటివల్ల పరమ సిద్ధిని పొందారు.

Verse 33

अस्य तीरे द्विजं चैकं मृष्टान्नैर्यश्च तर्पयेत् । तेन श्रद्धासहायेन कोटिर्भवति तर्पिता

ఈ పుణ్యతీరంలో ఎవడు శ్రద్ధాసహితంగా ఉత్తమాన్నంతో ఒక్క బ్రాహ్మణునికైనా తృప్తి కలిగిస్తాడో, అతనిచేత కోటి బ్రాహ్మణులు తృప్తి పొందినట్లే ఫలం కలుగుతుంది।

Verse 34

अस्य तीरे नरः पार्थ रत्नानि विविधानि च । गोभूमितिलधान्यानि वासांसि विविधानि च

హే పార్థా, ఈ తీరంలో మనిషి నానావిధ రత్నాలను, అలాగే గోవులను, భూమిని, నువ్వులను, ధాన్యాన్ని మరియు అనేక రకాల వస్త్రాలను దానం చేయవచ్చు।

Verse 35

श्रद्धया परया पार्थ द्विजेभ्यः संप्रयच्छति । शतकोटिगुणं पुण्यं कोटितीर्थप्रभावतः । कोटितीर्थे प्रतिश्रुत्य द्विजेभ्यो न प्रयच्छति

హే పార్థా, ఎవడు ఇక్కడ పరమశ్రద్ధతో బ్రాహ్మణులకు దానం చేస్తాడో, కోటితీర్థ ప్రభావంతో అతనికి శతకోటి గుణ పుణ్యం లభిస్తుంది। కానీ కోటితీర్థంలో ప్రతిజ్ఞ చేసి కూడా బ్రాహ్మణులకు ఇవ్వనివాడు మహాపాపభాగి అవుతాడు।

Verse 36

नरके पातयित्वा च कुलमेकोत्तरं शतम् । आत्मानं पातयेत्पश्चाद्दारुणं रौरवं महत्

అతడు తన వంశంలోని నూట ఒక తరాలను నరకంలో పడవేసి, తరువాత తానూ భయంకరమైన మహా రౌరవ నరకంలో పడతాడు।

Verse 37

माघमासे तु संप्राप्ते प्रातःकाले तथाऽमले । यः स्नाति मकरादित्ये तस्य पुण्यं शृणुष्व मे

మాఘమాసం వచ్చినప్పుడు, పవిత్రమైన ప్రాతఃకాలంలో, మకరసూర్య సమయంలో ఎవడు స్నానం చేస్తాడో—అతని పుణ్యాన్ని నా నుండి వినుము।

Verse 38

सर्वतीर्थेषु यत्पुण्यं सर्वयज्ञेषु यत्फलम् । सर्वदानव्रतैर्यच्च कोटि तीर्थे दिनेदिने

సర్వ తీర్థాలలో ఉన్న పుణ్యం, సర్వ యజ్ఞాల ఫలం, దానవ్రతాల వల్ల కలిగే పుణ్యం—అది అంతా కోటితీర్థంలో ప్రతిదినం లభిస్తుంది.

Verse 39

तत्पुण्यं लभते मर्त्यो नात्र कार्या विचारणा । कन्यागते सवितरि यः श्राद्धं कुरुते नरः

ఆ పుణ్యమే మానవుడు పొందుతాడు; ఇందులో సందేహం అవసరం లేదు. సూర్యుడు కన్యారాశిలో ప్రవేశించినప్పుడు ఎవడు శ్రాద్ధం చేస్తాడో, అతనికి మహాఫలం కలుగుతుంది.

Verse 40

पितरस्तस्य तुष्यंति गयाश्राद्धशतैर्न तु । कार्तिके मासि संप्राप्ते स्नानादि कुरुते यदि

అతని పితృదేవతలు తృప్తి చెందుతారు—వందల గయాశ్రాద్ధాలకన్నా ఎక్కువగా. అలాగే కార్తిక మాసం వచ్చినప్పుడు ఇక్కడ స్నానాది ఆచరిస్తే ఫలం అపారంగా ఉంటుంది.

Verse 41

तदक्षयफलं सर्वं ब्रह्मणो वचनं यथा । इष्ट्वात्र यज्ञमेकं तु कोटियज्ञफलं लभेत्

ఆ సమస్త ఫలం అక్షయమైనది—బ్రహ్మదేవుని వాక్యంలా అచ్యుతం. ఇక్కడ ఒక్క యజ్ఞం చేసినా కోటి యజ్ఞాల ఫలం లభిస్తుంది.

Verse 42

कन्यां ब्राह्मेण विधिना दत्त्वा कोटिगुणं फलम् । सर्वदानं कोटिगुणं कोटितीर्थे भवेद्यतः

బ్రాహ్మ విధానంతో కన్యాదానం చేస్తే కోటిగుణ ఫలం లభిస్తుంది. ఎందుకంటే కోటితీర్థంలో ప్రతి దానానికి కోటిగుణ ఫలితం కలుగుతుంది.

Verse 43

कोटि तीर्थे त्यजेत्प्राणान्हृदि कृत्वा तु माधवम् । तस्य पार्थ चिरं स्वर्गे ह्यक्षया शाश्वती गतिः

కోటితీర్థంలో హృదయంలో మాధవుని ధ్యానించి ప్రాణత్యాగం చేసినవానికి, ఓ పార్థా, స్వర్గంలో దీర్ఘ నివాసం మరియు అక్షయమైన శాశ్వత గతి లభిస్తుంది.

Verse 44

कोटितीर्थे तीर्थवरे देहत्यागं करोति यः । तस्य पूजां प्रकुर्वंति ब्रह्माद्या देवतागणाः

తీర్థశ్రేష్ఠమైన కోటితీర్థంలో ఎవడు దేహత్యాగం చేస్తాడో, అతని గౌరవార్థం బ్రహ్మాది దేవగణాలు స్వయంగా పూజ చేస్తారు.

Verse 45

अस्य तीरे देहदाहो यस्य कस्य प्रजायते । अस्थिक्षेपो यस्य भवेन्महीसागरसंगमे

ఈ తీరం వద్ద ఎవరిదైనా దహనక్రియ జరిగి, వారి అస్తివిసర్జనం భూమి–సముద్ర సంగమంలో జరిగితే—

Verse 46

तत्फलं गदितुं पार्थ वागीशोऽपि न वै क्षमः । एतज्ज्ञात्वा परं पार्थ कोटितीर्थं प्रसेवते

ఓ పార్థా, ఆ ఫలాన్ని వర్ణించుటకు వాక్కుల అధిపతియైన వాగీశుడుకూడా సమర్థుడు కాడు. ఇది తెలిసి, ఓ పార్థా, కోటితీర్థాన్ని ఆశ్రయించి సేవించాలి.

Verse 47

दिनेदिने फलं तस्य कापिलं गोसहस्रकम् । स्वर्गे मर्त्ये च पाताले तस्मादेतत्सुदुर्लभम्

రోజుకో రోజు దాని ఫలం వెయ్యి కాపిల గోవులను దానం చేసినంత సమానం. స్వర్గం, మర్త్యం, పాతాళం—మూడు లోకాలలోనూ అందుకే ఇది అత్యంత దుర్లభం.

Verse 52

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां प्रथमे माहेश्वरखण्डे कौमारिकाखण्डे कोटितीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विपञ्चाशत्तमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణము, ఏకాశీతి-సాహస్రీ సంహితలో, ప్రథమ మాహేశ్వరఖండంలోని కౌమారికాఖండంలో ‘కోటితీర్థ మహాత్మ్యవర్ణనం’ అను ద్విపంచాశత్తమ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।