Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 17

Devanagari script

अत्र तीर्थे पुरा पार्थ अत्रिणा विहितं तपः । कोटितीर्थाद्दक्षिणतः स्थापितं लिंगमुत्तमम्

Transliteration

atra tīrthe purā pārtha atriṇā vihitaṃ tapaḥ | koṭitīrthāddakṣiṇataḥ sthāpitaṃ liṃgamuttamam

Translation

ఓ పార్థా, పూర్వకాలమున ఈ తీర్థమున అత్రి తపస్సు నిర్వహించెను; మరియు కోటితీర్థమునకు దక్షిణంగా ఉత్తమమైన శివలింగమును స్థాపించెను।

Word by Word

• अत्र: here
• अत्र: Desha-adhikarana (Spatial/देश-अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (adverb: 'here')

• तीर्थे: at the tīrtha
• तीर्थे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• पुरा: formerly
• पुरा: Kala-adhikarana (Temporal/काल-अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (adverb: 'formerly')

• पार्थ: O Pārtha
• पार्थ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पार्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• अत्रिणा: by Atri
• अत्रिणा: Karana (Agent-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अत्रि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• विहितम्: was performed
• विहितम्: Kriya (Predicative/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + धा (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तपः इत्यस्य विशेषणम्—'performed/ordained'

• तपः: austerity
• तपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• कोटितीर्थात्: from Koṭitīrtha
• कोटितीर्थात्: Apadana (Source/Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: कोटितीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; समासः—कोट्या तीर्थम् (कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः)

• दक्षिणतः: to the south
• दक्षिणतः: Desha-adhikarana (Spatial/देश-अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: दक्षिणतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; दिशावाचक (adverb/postposition: 'to the south of')

• स्थापितम्: was established
• स्थापितम्: Kriya (Predicative/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) [णिच्: स्थापयति]
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; लिङ्गम् इत्यस्य विशेषणम्—'established'

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva-emblem)
• लिङ्गम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• उत्तमम्: excellent
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; लिङ्गम् इति विशेषणम्

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced); verse preserves an address to Pārtha (Arjuna) from an embedded dialogue

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Koṭitīrtha (with southern Liṅga)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pārtha

Visual Art Cues

Scene: Sage Atri performs austerity near Koṭitīrtha; to the south, he consecrates a radiant liṅga on a pedestal, with devotees approaching from the river after bathing.

Characters & Entities

• Pārtha (Arjuna)
• Atri
• Koṭitīrtha
• Liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha’s sanctity is deepened by ṛṣi-tapas and by the consecration of Śiva-liṅgas that anchor devotion in geography.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Koṭitīrtha, specifically noting a revered liṅga installed to its south by the sage Atri.

What ritualistic prescription is mentioned?

Tapas by Atri and the स्थापना (installation) of a liṅga—an archetypal act of Śaiva consecration.