Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

नारद उवाच । यदा मे स्थापितं स्थानं प्रसाद्याथ मया प्रभुः । ब्रह्मलोकात्समानीतः साक्षाद्ब्रह्मा पितामहः

Transliteration

nārada uvāca | yadā me sthāpitaṃ sthānaṃ prasādyātha mayā prabhuḥ | brahmalokātsamānītaḥ sākṣādbrahmā pitāmahaḥ

Translation

నారదుడు పలికెను—నా స్థానం స్థాపించబడినప్పుడు, నా ద్వారా ప్రభువు ప్రసన్నుడైనప్పుడు, అప్పుడు బ్రహ్మలోకమునుండి సాక్షాత్ పితామహుడు బ్రహ్మదేవుడు ఇక్కడికి తీసికొనివచ్చబడెను.

Word by Word

• नारदः: Nārada
• नारदः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; वक्ता

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• यदा: when
• यदा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: यदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक-सम्बन्धबोधक (temporal conjunction: when)

• मे: my
• मे: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (enclitic); सम्बन्ध

• स्थापितम्: established
• स्थापितम्: Kriya (State/क्रिया-भाव)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थापयति (णिजन्त) → स्थापित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (स्थानम्)

• स्थानम्: place, abode
• स्थानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विषय

• प्रसाद्य: having pleased
• प्रसाद्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र+सद् (धातु) → प्रसाद्य (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); पूर्वक्रिया (having pleased/propitiated)

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Sequencing/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनन्तरार्थक-निपात (then)

• मया: by me
• मया: Karana (Agent-instrument in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• प्रभुः: the Lord
• प्रभुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्ता (समानीतः इत्यस्य)

• ब्रह्मलोकात्: from Brahmaloka
• ब्रह्मलोकात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मलोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन

• समानीतः: brought
• समानीतः: Kriya (State/क्रिया-भाव)
• Type: Adjective
• Root: सम्+आ+नी (धातु) → समानीत (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-भाव (brought)

• साक्षात्: directly, in person
• साक्षात्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: साक्षात् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (directly, in person)

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रभोः विशेष्य/अप्पोजिशन

• पितामहः: the Grandfather (of beings)
• पितामहः: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितामह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ब्रह्मणः विशेषण/अप्पोजिशन

Speaker

Nārada

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Koṭitīrtha/Nārada-sthāna (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Arjuna

Visual Art Cues

Scene: Nārada narrates as a radiant Brahmā descends from a celestial realm to a newly established sacred seat; devas witness, and the landscape below—pond/well and shrine—glows with consecration light.

Characters & Entities

• Nārada
• Brahmā
• Brahmaloka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha’s sanctity is confirmed by divine approval and the presence of cosmic authorities like Brahmā.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Koṭitīrtha is being introduced through Nārada’s account of its divine establishment.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse sets the narrative context for later instructions about bathing and worship.