Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 57

Devanagari script

एवं त्रिगुणतां याता प्रकृतिर्देवदर्शनात् । तां समास्थाय परमस्त्रिमूर्तिः समजायत

Transliteration

evaṃ triguṇatāṃ yātā prakṛtirdevadarśanāt | tāṃ samāsthāya paramastrimūrtiḥ samajāyata

Translation

ఇలా దేవదర్శనము (దృష్టి) వలన ప్రకృతి త్రిగుణస్థితిని పొందింది; ఆమెనే ఆధారంగా చేసుకొని పరమ త్రిమూర్తి అవతరించింది।

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Adhikarana (Manner/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (प्रकारवाचक क्रियाविशेषण)

• त्रिगुणताम्: the state of three guṇas
• त्रिगुणताम्: Karma (Object/Result-state)
• Type: Noun
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक) + ता (भावप्रत्यय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन — ‘त्रयः गुणाः यस्याः सा’/‘त्रिगुण’ + ‘ता’ (state of three guṇas)

• याता: having attained
• याता: Kriya (Result/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √या (धातु) गतौ
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — ‘gone/attained’

• प्रकृतिः: Prakṛti
• प्रकृतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रकृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• देवदर्शनात्: from the sight of the god
• देवदर्शनात्: Apadana (Cause/अपादान)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन — ‘देवस्य दर्शनम्’ (sight of the god); ablative

• ताम्: her/that (Prakṛti)
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — सर्वनाम

• समास्थाय: having resorted to
• समास्थाय: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: सम् (उपसर्ग) + आ (उपसर्ग) + √स्था (धातु) तिष्ठति
• Form: कृदन्त (क्त्वा-प्रत्यय, अव्ययभाव), ‘having resorted to/established upon’

• परमः: supreme
• परमः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — विशेषण

• त्रिमूर्तिः: the Trimūrti (threefold deity)
• त्रिमूर्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रि (संख्या) + मूर्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — ‘त्रयः मूर्तयः यस्य’ (three-formed); समासान्त पद

• समजायत: arose/came into being
• समजायत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् (उपसर्ग) + √जन् (धातु) जनने
• Form: लङ् (Imperfect/past), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Bāla

Visual Art Cues

Scene: From a tri-colored Prakṛti-lotus (white/red/black), the Trimūrti rises: Brahmā (creation), Viṣṇu (preservation), Śiva (dissolution), all sharing a single radiant source behind them.

Characters & Entities

• Prakṛti
• Trimūrti
• Deva (the Deity)
• Guṇa (Sattva-Rajas-Tamas)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

All cosmic functions arise when prakṛti becomes trigunātmikā; the Trimūrti manifests upon that basis.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No sacred site is specified; the emphasis is on cosmological origins rather than sthala-māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse provides theological framing for devotion to the Trimūrti within a Shaiva Purana context.